Lãi suất tiền gửi lại giảm rồi! Sau "mở hàng đỏ", các ngân hàng tập trung kiểm soát chi phí nợ phải trả

Với sự khởi đầu của quý hai, nhiều ngân hàng đã lần lượt công bố giảm lãi suất niêm yết của một số kỳ hạn gửi tiền.

Tác giả | Diệp Mai Tú

Biên tập | Phương Hải Bình, Tiêu Gia

Bố cục | Trịnh Đường

Với sự khởi đầu của quý hai, nhiều ngân hàng đã lần lượt công bố giảm lãi suất niêm yết của một số kỳ hạn gửi tiền. Đợt điều chỉnh này gần như bao gồm tất cả các loại sản phẩm dài hạn, trung hạn và ngắn hạn, một số ngân hàng còn giảm tới hai lần trong vòng một tuần.

Có ý kiến cho rằng việc các ngân hàng liên tục giảm lãi suất gửi tiền chủ yếu là do ảnh hưởng của việc chênh lệch lãi suất ròng của ngân hàng duy trì ở mức thấp, từ báo cáo tài chính năm của các ngân hàng mới công bố, lợi nhuận ròng của sáu ngân hàng lớn vẫn có xu hướng giảm trong năm ngoái.

Nhiều ngân hàng giảm lãi suất gửi tiền

Ngân hàng Xiamen ngày 31 tháng 3 đã công bố, kể từ ngày 1 tháng 4, ngân hàng này giảm lãi suất niêm yết của tiền gửi thông báo cá nhân kỳ hạn 1 ngày và 7 ngày mỗi loại 5 điểm cơ bản, lần lượt xuống còn 0,6% và 0,9% theo tỷ lệ hàng năm. Đồng thời, đối với tiền gửi thông báo doanh nghiệp kỳ hạn 1 ngày và 7 ngày, mức giảm còn lớn hơn, lần lượt giảm 30 và 35 điểm cơ bản, xuống còn 0,35% và 0,6% theo tỷ lệ hàng năm.

Thực tế, ngân hàng này đã từng giảm lãi suất gửi tiền một lần trước đó, vào ngày 27 tháng 3, ngân hàng Xiamen đã giảm lãi suất niêm yết của tiền gửi cá nhân kỳ hạn 1 năm, 3 năm, 5 năm và tiền gửi thông báo 1 ngày, mức giảm lần lượt là 10, 20, 20 và 5 điểm cơ bản. Cộng thêm đợt điều chỉnh này, lãi suất các sản phẩm gửi tiền của ngân hàng đã gần như giảm toàn diện. Trong đó, lãi suất niêm yết của tiền gửi thông báo 1 ngày cá nhân giảm hai lần trong vòng chưa đầy một tuần, tổng cộng giảm 10 điểm cơ bản.

Ngân hàng Hải Tây (Fujian) cũng đã công bố gần đây, kể từ ngày 27 tháng 3, điều chỉnh lãi suất niêm yết của tiền gửi hợp đồng và tiền gửi thông báo 1 ngày, từ ngày 1 tháng 4 điều chỉnh lãi suất niêm yết của tiền gửi thông báo 7 ngày, các kỳ hạn khác giữ nguyên. Sau điều chỉnh, lãi suất niêm yết của tiền gửi hợp đồng, tiền gửi thông báo 1 ngày và 7 ngày giảm lần lượt 5, 10 và 20 điểm cơ bản so với đầu tháng 1 năm nay.

Ngân hàng Jilin cũng đã công bố vào ngày 1 tháng 4, điều chỉnh lãi suất niêm yết của tiền gửi nhân dân tệ, chỉ áp dụng cho sản phẩm tiền gửi cố định 3 năm, từ 1,75% theo tỷ lệ hàng năm giảm xuống còn 1,70%, giảm 5 điểm cơ bản. Sau điều chỉnh, chênh lệch lãi suất giữa tiền gửi cố định 3 năm và 5 năm của ngân hàng này đã thu hẹp từ 15 điểm cơ bản xuống còn 10 điểm cơ bản.

Ngoài ra, Ngân hàng Tích Thương (Xishang Bank) cho biết, kể từ ngày 1 tháng 4, ngân hàng này sẽ điều chỉnh lãi suất một số khoản tiền gửi qua điện thoại, lãi suất tiền gửi cố định 3 năm và 5 năm đều điều chỉnh về 1,8%, giảm 20 điểm cơ bản so với lãi suất hiện tại.

Ngân hàng Ninh Phước (Nanjing Pukou Jingfa Village Bank) đã có hành động sớm hơn, từ tháng 3 đã liên tiếp giảm lãi suất gửi tiền hai lần. Ngày 9 tháng 3, ngân hàng này đã điều chỉnh lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1 năm từ 1,85% xuống còn 1,65%, kỳ hạn 2 năm từ 1,8% xuống còn 1,65%; ngày 20 tháng 3, ngân hàng tiếp tục giảm, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 1 năm xuống còn 1,5%, kỳ hạn 2 năm xuống còn 1,47%.

Ngoài ra, Ngân hàng Nông nghiệp Thương mại Thượng Hải (Shandong Chi Ping Hu Nong Shang Cung Village Bank), Ngân hàng Yên Giang Bắc (Yunnan Yuanjiang North Bank), Ngân hàng Tân Cương (Xinjiang Bank), Ngân hàng Thượng Hải Tùng Giang Phú Minh (Shanghai Songjiang Fuming Village Bank), Ngân hàng Nông thôn Hữu Nghị Heilongjiang (Heilongjiang Youyi Rural Commercial Bank) đều đã giảm lãi suất niêm yết của tiền gửi vào tháng 3, chủ yếu tập trung vào các khoản tiền gửi dài hạn, mức giảm từ 5 đến 30 điểm cơ bản.

Xét về phạm vi điều chỉnh, đợt này gần như bao gồm tất cả các kỳ hạn, tuy nhiên mức điều chỉnh lãi suất dài hạn rõ rệt hơn, nhiều ngân hàng giảm mạnh lãi suất gửi tiền kỳ hạn 3 năm và 5 năm, một số ngân hàng đã gần như cân bằng hoặc thậm chí đảo chiều, tức lãi suất gửi tiền dài hạn thấp hơn ngắn hạn.

Về việc lãi suất các sản phẩm gửi tiền ngắn hạn đồng loạt giảm, các chuyên gia trong ngành đều cho rằng, đây là phản ánh của việc các ngân hàng sau “chiến dịch mở hàng” đang tập trung lại kiểm soát chi phí huy động vốn.

Chuyên gia phân tích trưởng của Bảo Thông Tư Vấn, Vương Bồng Bác, cho biết, sau khi kết thúc “chiến dịch mở hàng”, ngành cần tập trung lại kiểm soát chi phí huy động vốn. Do đó, các ngân hàng chủ động giảm chi phí gửi tiền, tối ưu hóa cấu trúc kỳ hạn. Trong tương lai, có thể sẽ có nhiều ngân hàng theo đuổi xu hướng này, điều chỉnh lại lãi suất gửi tiền.

Chênh lệch lợi nhuận ròng của sáu ngân hàng lớn vẫn tiếp tục giảm

Phía sau việc giảm lãi suất gửi tiền chính là áp lực duy trì chênh lệch lợi nhuận ròng của ngân hàng ở mức thấp.

Gần đây, Tổng cục Quản lý Giám sát Tài chính Quốc gia đã công bố các chỉ số chính của ngành ngân hàng thương mại năm 2025, cho thấy, vào cuối quý 4 năm 2025, chênh lệch lợi nhuận ròng của ngân hàng thương mại duy trì ở mức 1,42%, bằng với cuối quý 3, đã duy trì ổn định trong ba quý liên tiếp, chấm dứt xu hướng giảm đơn chiều kéo dài nhiều năm trước đó.

Xét theo loại hình ngân hàng, lợi nhuận chênh lệch của ngành thể hiện đặc điểm phân hóa, các ngân hàng nhỏ và vừa có lợi nhuận ổn định hơn: lợi nhuận ròng của các ngân hàng thương mại lớn, ngân hàng cổ phần, ngân hàng thành phố, ngân hàng nông thương đều lần lượt là 1,30%, 1,56%, 1,37%, 1,60%, trong đó ngân hàng nông thương đã tăng 2 điểm cơ bản so với quý trước, các ngân hàng cổ phần và ngân hàng thành phố giữ nguyên so với quý trước, ngân hàng thương mại lớn giảm nhẹ 1 điểm cơ bản, ngân hàng nước ngoài giảm 0,03 điểm phần trăm.

Chuyên gia nghiên cứu của Ngân hàng Chính sách Trung Quốc, Lâu Phi Phượng, phân tích rằng, áp lực thu hẹp chênh lệch lợi nhuận ròng và lãi suất cho vay liên tục giảm, buộc ngành ngân hàng phải thực hiện quản lý chi phí huy động vốn tinh vi hơn, tức là dẫn dắt dòng vốn chuyển hướng sang trung hạn và ngắn hạn qua việc đảo chiều lãi suất. Đồng thời, điều này cũng cho thấy quá trình thị trường hóa lãi suất gửi tiền đang diễn ra nhanh hơn, các ngân hàng nhỏ và vừa đang chuyển từ cách thức huy động vốn thô sơ sang cạnh tranh dựa trên sự khác biệt. Hiện tại, đã đạt được một số kết quả nhất định.

Theo báo cáo tài chính mới công bố gần đây, trong năm 2025, doanh thu và lợi nhuận ròng của sáu ngân hàng lớn đều đạt mức tăng trưởng “song song”, tuy nhiên, do ảnh hưởng của việc giảm lãi suất cho vay thị trường (LPR), tái định giá các khoản vay hiện có và cạnh tranh huy động vốn gia tăng, chênh lệch lợi nhuận ròng của sáu ngân hàng vẫn có xu hướng giảm.

Cụ thể, Ngân hàng Chính sách gửi tiền vẫn duy trì lợi nhuận chênh lệch tương đối cao, đạt 1,66%, đứng đầu trong sáu ngân hàng; lợi nhuận chênh lệch của Ngân hàng Xây dựng là 1,34%, các ngân hàng còn lại đều có lợi nhuận chênh lệch dưới 1,3%, cụ thể là Ngân hàng Nông nghiệp 1,28%, Ngân hàng Công Thương 1,28%, Ngân hàng Trung Quốc 1,26%, Ngân hàng Giao thông 1,20%.

Về mức giảm, lợi nhuận chênh lệch của sáu ngân hàng đều giảm so với năm 2024, trong đó Ngân hàng Giao thông đã thu hẹp 7 điểm cơ bản, mức giảm nhỏ nhất. Đáng chú ý, mặc dù vẫn đang thu hẹp, nhưng so với mức giảm cùng kỳ năm 2024, lợi nhuận chênh lệch của sáu ngân hàng trong năm 2025 đã có xu hướng hội tụ hơn. Trong đó, lợi nhuận chênh lệch của Ngân hàng Trung Quốc và Ngân hàng Công Thương giảm ít hơn 5 điểm cơ bản so với năm 2024; Ngân hàng Nông nghiệp và Ngân hàng Xây dựng giảm lần lượt ít hơn 4 và 2 điểm cơ bản so với năm 2024.

Thực tế, từ nửa cuối năm 2025, thị trường đã có dự đoán nhất định về việc lợi nhuận chênh lệch của sáu ngân hàng lớn sẽ ổn định. Nhìn chung, số liệu cuối năm cho thấy, lợi nhuận chênh lệch của Ngân hàng Công Thương và Ngân hàng Giao thông đều giữ nguyên so với cuối quý 3 năm 2025, lợi nhuận chênh lệch cuối năm của Ngân hàng Chính sách và Ngân hàng Chính sách gửi tiền cũng đã kiểm soát mức giảm trong phạm vi 0,01-0,02 điểm phần trăm so với cuối quý 3, tín hiệu ổn định rõ ràng hơn.

Tuy nhiên, về vấn đề chênh lệch lợi nhuận ròng, đa số các phân tích đều cho rằng, hiện đã chạm đáy, khả năng cải thiện trong tương lai là khá cao. Theo tính toán của Chứng khoán Khai Nguyên, nếu Ngân hàng Trung ương giảm lãi suất dự trữ bắt buộc 50 điểm cơ bản trong quý I năm nay, sẽ thúc đẩy lợi nhuận chênh lệch của các ngân hàng niêm yết trong năm 2026 tăng thêm 0,46 điểm cơ bản, trong đó các ngân hàng nhà nước, ngân hàng cổ phần, ngân hàng thành phố, ngân hàng nông nghiệp lần lượt là 0,42, 0,54, 0,54 và 0,60 điểm cơ bản.

Ngoài ra, quy mô tiền gửi cố định của cư dân đến hạn trong năm 2026 ước tính khoảng 47-54 nghìn tỷ nhân dân tệ, trong đó, các khoản tiền gửi cố định có lãi suất cao đến hạn từ 2 năm trở lên khoảng 25-29 nghìn tỷ nhân dân tệ. Trong quý I, các khoản tiền gửi cố định đến hạn và tái định giá, các ngân hàng nhà nước giảm lãi suất kỳ hạn 1 năm, 2 năm, 3 năm, 5 năm lần lượt là 15, 60, 135, 145 điểm cơ bản, điều này cũng có thể giúp cải thiện lợi nhuận chênh lệch của các ngân hàng niêm yết trong năm 2026 thêm 10 điểm cơ bản.