Vừa mới thấy có người hỏi gas của Ethereum là gì, phát hiện các giải thích trên mạng rất đa dạng, có người nói là lượng tiêu thụ, có người nói là phí tiêu dùng, người mới bắt đầu thật dễ bị rối. Thực ra chỉ cần nhớ một công thức đơn giản là: phí = lượng × giá, những phần còn lại đều dễ hiểu.

Tôi sẽ đưa ra một ví dụ trước. Giống như xe cần xăng để chạy, các thao tác trên mạng Ethereum cũng cần trả gas để thực hiện. Giả sử bạn lái xe từ A đến B cần 10 lít xăng, mỗi lít 8 đồng, thì phí xăng là 10×8=80 đồng. Tương tự vậy, gửi token trên Ethereum cần tiêu thụ 21000 đơn vị gas, nếu giá mỗi đơn vị gas là 100 gwei, thì phí giao dịch là 21000×100=2.1 triệu gwei. Đó chính là logic tính phí gas.

Vì vậy, khi bạn nghe người khác nói “gas hiện là 5”, hoặc “gas tăng vọt đến 200”, thực ra họ đang nói về giá gas, không phải lượng hay phí. Gas là một thuật ngữ chuyên ngành, đại diện cho nhiên liệu cần để thực hiện thao tác.

Vậy làm sao biết một giao dịch cần tiêu bao nhiêu gas? Điều này liên quan đến hai khái niệm Gas Limit và Gas Price. Gas Limit là số lượng gas tối đa bạn sẵn sàng trả, các thao tác khác nhau tiêu thụ lượng gas khác nhau, thao tác phức tạp cần nhiều gas hơn. Ví dụ, ví như MetaMask sẽ tự động đưa ra một dự đoán, nếu thực tế tiêu thụ ít hơn giới hạn này, phần còn lại sẽ được hoàn lại. Nhưng nếu tiêu thụ vượt quá giới hạn bạn đặt, giao dịch sẽ thất bại, phí gas đã trừ sẽ không được hoàn lại. Vì vậy đừng nghĩ giảm Gas Limit để tiết kiệm, thường sẽ phản tác dụng.

Còn Gas Price là giá của mỗi đơn vị gas. Ethereum dùng Gwei làm đơn vị tính giá, 1 Gwei bằng 0.000000001 ETH. Tại sao dùng Gwei chứ không phải ETH? Vì nói “giá gas là 10 Gwei” nghe dễ hơn nhiều so với “giá gas là 0.00000001 ETH”.

Sau nâng cấp London, cách tính phí gas trở nên phức tạp hơn một chút. Hiện tại, Gas Price gồm hai phần: phí cơ bản và phí thưởng. Phí cơ bản là mức giá nền dựa trên tình trạng tắc nghẽn mạng, thay đổi theo thời gian thực, còn phí thưởng là phần bạn có thể điều chỉnh, thêm phí thưởng sẽ giúp giao dịch của bạn được ưu tiên xử lý nhanh hơn, giống như gọi xe Grab có tip để nhanh hơn. Tổng hai phần này chính là giá gas cuối cùng bạn phải trả.

Trong tính toán thực tế, rất đơn giản: Phí gas = Gas Limit × Gas Price. Ví dụ, Gas Limit là 21000, Gas Price là 63.97 gwei, thì phí là 21000×63.97=1.343.454 gwei, đổi ra ETH là khoảng 0.001343 ETH.

Tại sao đôi khi phí gas lại đắt như vậy? Chủ yếu là do không gian block của Ethereum có hạn, khi nhiều người cùng tranh nhau đưa dữ liệu lên chain, ví dụ như tranh NFT hoặc đất ảo, cạnh tranh sẽ đẩy giá gas lên cao. Khi gặp tình huống này, cách tốt nhất là chờ đợi, nếu không vội, hãy chọn thời điểm có giá gas rẻ hơn để thực hiện. Thường chiều tối đến đêm, gas sẽ ổn định hơn, sau 7 giờ tối có thể sẽ tăng.

Muốn giảm chi phí gas, ngoài việc chọn thời điểm phù hợp, còn có thể dùng các mạng layer 2 hoặc sidechain khác. Hiện nay hầu hết các ứng dụng Ethereum đều có thể triển khai trên Polygon, Arbitrum, những mạng này phí thấp hơn nhiều. Polygon đôi khi còn bị gọi vui là “chuỗi ăn xin”, phí cực rẻ, rất phù hợp để làm các hoạt động airdrop, so với mainnet Ethereum thì rõ ràng là khác biệt lớn về phí.

Tổng kết lại, hiểu được gas là gì, cách tính, khi nào rẻ, bạn sẽ có thể thao tác trên Ethereum một cách thông minh hơn, tiết kiệm được khá nhiều tiền. Nếu có thời gian, bạn có thể xem các mức giá gas theo thời gian thực trên Gate để nắm rõ tình hình trước khi hành động.