Chỉ tập trung vào dầu thô? Chiến tranh Mỹ-Iran, một "nạn nhân" khác có thể gây ra lạm phát lương thực toàn cầu

Khi chiến tranh giữa Mỹ và Iran tiếp diễn và việc vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn, thiệt hại không chỉ dừng lại ở thương mại dầu mỏ mà còn khiến dòng chảy các sản phẩm phân bón quan trọng gần như hoàn toàn đình trệ, giá cả tăng vọt, có thể gây ra một đòn giáng mạnh nữa vào lạm phát, từ đó đẩy giá thực phẩm toàn cầu lên cao.

Giám đốc kinh tế trưởng của RSM US LLP, Joseph Brusuela, cho biết: “Việc giá phân bón tăng chắc chắn sẽ dẫn đến việc giá cả tại các siêu thị của Mỹ tăng lên.”

Liên Hợp Quốc ước tính rằng, vào năm 2024, khoảng một phần ba thương mại vận chuyển bằng đường biển các loại phân bón toàn cầu — khoảng 16 triệu tấn — sẽ phải đi qua eo biển Hormuz.

Giá phân bón tăng vọt có thể gây ra lạm phát thực phẩm

Các chuyên gia ngành cảnh báo rằng, giá các nguyên liệu nông nghiệp then chốt như phân ure, amoniac, lưu huỳnh, phân đạm và phosphate đã tăng vọt kể từ khi chiến tranh bùng nổ, đúng vào mùa gieo trồng mùa xuân. Nông dân cần những loại phân này để trồng ngô, lúa mì, bông và các cây trồng chính khác.

Việc gián đoạn thương mại phân bón ở Trung Đông ảnh hưởng đến các nền kinh tế khác nhau theo mức độ khác nhau, Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng các quốc gia nghèo nhất sẽ đối mặt với rủi ro lớn nhất. Trong khi đó, so với các thị trường khác, Mỹ phụ thuộc vào phân bón khu vực này ở mức thấp hơn, nhưng do giá nội địa của Mỹ liên quan chặt chẽ đến các diễn biến cung cầu toàn cầu, quốc gia này vẫn chịu ảnh hưởng lớn.

Tổ chức ngành chính của Mỹ về phân bón (Fertilizer Institute) giải thích rằng gần 50% ure và lưu huỳnh toàn cầu, cùng 20% khí tự nhiên (nguyên liệu chính của phân đạm), đều đi qua eo biển Hormuz.

Ngoài ra, amoniac và phosphate là một số hóa chất khác có thể chịu tác động về giá, điều này có thể gây thiệt hại cho lợi ích của nông dân Mỹ và làm tăng giá thực phẩm cho người tiêu dùng.

Biểu đồ dưới đây cho thấy, kể từ cuối tháng 2, khi chiến tranh bắt đầu, giá ure đã tăng vọt.

Tuy nhiên, các nhà phân tích chỉ ra rằng, giá thực phẩm tại siêu thị thường chậm phản ứng với gián đoạn cung cấp phân bón, điều này có nghĩa là áp lực lạm phát có thể không phản ánh trong các số liệu kinh tế trong vài tháng tới.

Các lãnh đạo ngành kêu gọi Trump can thiệp

Liên đoàn các trang trại Mỹ (AFBF), tổ chức vận động quốc gia của ngành nông nghiệp Mỹ, kêu gọi Tổng thống Donald Trump can thiệp để tránh tác động tiêu cực đến nguồn cung thực phẩm.

“Nếu không ưu tiên đảm bảo nguồn cung các nguyên liệu nông nghiệp then chốt… Mỹ sẽ đối mặt với nguy cơ thiếu hụt mùa vụ. Điều này không chỉ đe dọa an ninh lương thực của chúng ta, mà còn đe dọa an ninh quốc gia, và những tác động này có thể làm gia tăng áp lực lạm phát trong nền kinh tế Mỹ,” Chủ tịch AFBF, Zippy Duvall, viết trong thư gửi Trump.

AFBF cho biết: “Những gián đoạn trong chuỗi cung ứng này dự kiến sẽ đẩy giá các nguyên liệu đã ở mức kỷ lục lên cao hơn nữa, trong khi lợi nhuận của các trang trại đã rất mỏng manh, nhiều nông dân đang phải đối mặt với khó khăn tài chính.”

Duvall giải thích rằng, trong bối cảnh giá năng lượng tăng, việc gián đoạn nguồn cung phân bón cho nông dân đặc biệt khó kiểm soát.

Chuyên gia kinh tế cao cấp của IntraFi, José Torres, nói rằng: “Nông dân sẽ nâng giá các sản phẩm nông nghiệp của mình, điều này sẽ tác động trực tiếp đến các gia đình, khiến giá tại siêu thị và nhà hàng tăng lên.”

Giảm căng thẳng có thể giúp ổn định giá cả

Torres còn cho biết, việc sớm chấm dứt chiến tranh với Iran sẽ giảm bớt sự không chắc chắn, giúp ổn định giá phân bón và giảm thiểu rủi ro lạm phát.

Các nhà đầu tư đã nhận thấy rằng, ngay cả những biến động nhỏ trong vận chuyển qua eo biển cũng có thể ảnh hưởng đến thị trường. Các phát ngôn mâu thuẫn của chính quyền Trump về việc hộ tống các tàu dầu qua tuyến đường này đã làm tăng biến động mạnh về giá dầu vào thứ Ba.

Các nhà phân tích chỉ ra rằng, do người tiêu dùng đặc biệt quan tâm đến khả năng chi trả của thực phẩm, rủi ro tiềm tàng của lạm phát thực phẩm cũng có thể gây tác động đến nền kinh tế Mỹ, và điều này dự kiến sẽ trở thành điểm then chốt trong các cuộc bầu cử giữa kỳ sắp tới của Mỹ.