Stream Finance vụ bê bối làm mới kỷ lục lừa đảo DeFi thiệt hại vượt mốc 100 triệu USD

Thị trường đã chứng kiến một vụ lừa đảo DeFi gây chấn động. Một cá mập tài sản kỹ thuật số sau khi hợp đồng Stream Finance sụp đổ, phát hiện ra số tài sản hơn 1 tỷ USD đã gửi vào nền tảng này không thể rút ra được, hiện tại đội ngũ chính thức vẫn chưa đưa ra giải pháp khả thi nào. Sự kiện này không chỉ là một trường hợp cá biệt mà còn là sự bùng phát của các vấn đề tiềm ẩn trong hệ sinh thái DeFi.

“Vụ lừa đảo DeFi lớn nhất” diễn ra như thế nào

Theo báo cáo của BlockBeats News, nạn nhân này vào giữa tháng 11 mới biết về việc Stream Finance đã công bố mất 93 triệu USD trên Twitter chính thức, và mới nhận thức được rằng hợp đồng này đang gặp khủng hoảng thanh toán nghiêm trọng. Rất nhiều khoản đầu tư của nhà đầu tư bị phong tỏa ngay lập tức. Người bị hại đã cố gắng rút tiền, nhưng phát hiện thanh khoản của hợp đồng đã bị rút sạch hoàn toàn, không thể di chuyển được vốn.

Vụ lừa đảo DeFi này liên quan đến số tiền khổng lồ khiến người ta kinh ngạc. Theo dữ liệu trên chuỗi do nạn nhân cung cấp, các tài sản bị mắc kẹt chủ yếu phân bổ tại ba địa chỉ của Euler, tổng cộng khoảng 82 triệu USDT. Ngoài ra, còn có 233.3 BTC (tương đương khoảng 24,5 triệu USD) bị khóa trong Silo, tổng số tiền bị mắc kẹt vượt quá 107 triệu USD. Cụ thể các địa chỉ như sau:

• 0xa38d6e3aa9f3e4f81d4cef9b8bcdc58ab37d066a：Euler nắm giữ 57 triệu USD USDT
• 0x0c883bacaf927076c702fd580505275be44fb63e：Euler nắm giữ 3,8 triệu USD USDT
• 0x673b3815508be9c30287f9eeed6cd3e1e29efda3：Euler nắm giữ 22 triệu USD USDT
• 0x5f8d594f121732d478c3a79c59bcd02823b6e7a3：Silo nắm giữ 233.3 BTC

Thanh khoản cạn kiệt và bế tắc kỹ thuật

Điều đáng tiếc là, cơ chế thiết kế của hợp đồng Stream Finance chính là trở ngại trong việc giải quyết vấn đề. Đội ngũ chính thức đã vô hiệu hóa chức năng gửi tiền, khiến vốn của người dùng bị phong tỏa hoàn toàn. Theo logic thiết kế của hợp đồng, chỉ có thể giải phóng hạn mức rút tiền khi liên tục có tiền mới gửi vào, nhưng khi chức năng gửi tiền bị vô hiệu hóa, cơ chế này hoàn toàn mất tác dụng, tạo thành vòng luẩn quẩn.

Kể từ sau bài đăng cuối cùng vào đầu tháng 11, đội ngũ chính thức của Stream Finance đã biến mất, không công bố bất kỳ giải pháp hay cập nhật tiến trình nào. Trong cộng đồng bảo vệ quyền lợi của nạn nhân, sự tuyệt vọng đã dẫn đến hỗn loạn. Một số nhà đầu tư cố gắng dùng công cụ tự động để tranh thủ thanh khoản hạn chế, thậm chí có người tin tưởng vào sự giúp đỡ kỹ thuật của người khác rồi chuyển nhượng chứng nhận gửi tiền, cuối cùng dẫn đến mất mát tài sản lần hai. Toàn bộ cộng đồng rơi vào vòng xoáy nghi ngờ lẫn nhau và chạy đua kỹ thuật.

Rủi ro chồng chất: các khoản nợ của nhiều hợp đồng lên tới 285 triệu USD

Nhà phân tích DeFi độc lập YieldsAndMore đã nghiên cứu sâu và phát hiện, sự sụp đổ của Stream Finance không phải là sự kiện đơn lẻ, mà là sự bùng phát của rủi ro hệ thống trong toàn bộ hệ sinh thái DeFi. Khủng hoảng này liên quan đến các khoản nợ của nhiều hợp đồng DeFi, tổng cộng lên tới 285 triệu USD, trong đó:

• TelosC: rủi ro liên quan 123,6 triệu USD
• Elixir: nợ 68 triệu USD
• MEV Capital: rủi ro 25,4 triệu USD

Nguy hiểm nhất là điểm yếu của Elixir với deUSD — hợp đồng này đã cho Stream vay 68 triệu USD USDC, chiếm khoảng 65% tổng dự trữ của deUSD. Một khi các hợp đồng phía trên gặp trục trặc, dự trữ phía dưới sẽ đối mặt với nguy cơ sụp đổ nghiêm trọng. Đây chính là cơ chế phóng đại của lừa đảo DeFi trong hệ sinh thái này — rủi ro truyền qua các lớp hợp đồng, cuối cùng hình thành mạng lưới rủi ro phức tạp.

Chi phí của khả năng ghép hợp trong DeFi: Từ thiếu sót thiết kế đến sụp đổ hệ thống

Sự kiện này một lần nữa phơi bày các vấn đề căn bản trong hệ sinh thái DeFi. Các vấn đề như đòn bẩy lặp đi lặp lại, lây nhiễm hợp đồng, thiếu quản lý rủi ro vẫn tồn tại, và ngày càng trở nên nguy hiểm khi hệ sinh thái phức tạp hơn.

Đội ngũ của Stream Finance từng tự hào rằng mỗi vị trí vốn đều có “quyền mua lại hoàn toàn”, nhưng lời hứa này trong tình huống cực đoan lại trở nên vô nghĩa — nó hoàn toàn dựa vào tính thanh khoản và trạng thái lành mạnh của tài sản cơ bản. Một khi tài sản cơ bản vỡ nợ, lời hứa này mất ý nghĩa, và nhà đầu tư mới nhận ra mức độ rủi ro mà họ đã đối mặt.

Khả năng ghép hợp của DeFi thực sự là con dao hai lưỡi. Trong thị trường tăng giá, khả năng ghép hợp giúp thu hồi vốn hiệu quả và nâng cao lợi nhuận; nhưng trong khủng hoảng, rủi ro có thể nhanh chóng xuyên qua nhiều lớp hợp đồng, tạo thành mạng lưới ô nhiễm phức tạp trong toàn hệ sinh thái. Các chủ nợ chỉ có thể dựa vào phân tích của bên thứ ba để biết rõ rủi ro toàn diện, điều này cho thấy các thiếu sót lớn trong việc công khai rủi ro và kiểm tra theo thời gian thực của hệ sinh thái DeFi hiện tại.

Do các hợp đồng như Euler, Morpho, Silo có tính phi tập trung cao, khả năng can thiệp từ bên ngoài là rất hạn chế. Các nhóm luật sư đang chuẩn bị khởi kiện, nhưng tiến trình vụ kiện và khả năng thu hồi vốn vẫn còn rất mơ hồ. Đối với các nhà đầu tư bị mắc kẹt, điều họ có thể làm là theo dõi liên tục các kênh chính thức của các dự án, hy vọng tài sản sẽ được giải phóng, nhưng thời gian giải phóng vẫn chưa thể xác định.