Thị trường lớn nhất của stablecoin hoàn toàn không phải là thanh toán xuyên biên giới

Viết bài: Prathik Desai

Biên tập và tổng hợp: BitpushNews

Mọi người đều cho rằng stablecoin đang phát triển mạnh mẽ. Trong vòng hai năm, nguồn cung lưu hành của chúng đã tăng gấp đôi, trong khi khối lượng giao dịch điều chỉnh đã tăng gấp ba lần. Tháng trước, khối lượng giao dịch điều chỉnh hàng tháng của stablecoin đã lập kỷ lục mới. Một số người xem những con số này với sự coi thường, trong khi cộng đồng tiền mã hóa trên Twitter (CT) lại ăn mừng.

Tuy nhiên, chỉ dựa vào số liệu thì khó có thể hiểu rõ bản chất của sự tăng trưởng. Điều quan trọng không kém là bối cảnh của sự tăng trưởng đó, ví dụ như ai đang sử dụng stablecoin, mục đích sử dụng là gì, và mô hình sử dụng có đang thay đổi hay không. Allium đã giới thiệu cho chúng ta bản dự báo mới nhất về hạ tầng stablecoin — “Stablecoin: Sự trỗi dậy của các con đường thanh toán mới”. Đây là một báo cáo rất quan trọng, vì biểu đồ cho thấy, mục đích sử dụng stablecoin đang chuyển từ việc hỗ trợ chuyển tiền xuyên biên giới với chi phí thấp sang việc hỗ trợ các giao dịch thương mại chung và thanh toán cho nhà cung cấp giữa các doanh nghiệp.

Hiện tại, phần lớn tranh luận về stablecoin tập trung vào việc chúng là sản phẩm tài chính (như ngân hàng, các công cụ đóng gói trái phiếu chính phủ, các phương tiện sinh lợi) hay chỉ đơn thuần là hạ tầng thanh toán. Các chính sách liên quan đến lãi suất stablecoin thường giả định rằng chúng chủ yếu là công cụ tài chính. Tuy nhiên, dữ liệu trong báo cáo lại cho thấy một câu trả lời khác: hoạt động gần đây của stablecoin ngày càng giống như một con đường thanh toán hơn là một sản phẩm tiết kiệm.

Điều này phản ánh rõ ràng qua quá trình phát triển của mạng lưới tự động thanh toán ACH: từ việc thay thế séc giấy trong trả lương ban đầu, đến việc trở thành nền tảng chính cho các thanh toán thương mại chung, B2B và thanh toán hóa đơn tiêu dùng.

Bài viết này sẽ kết hợp dữ liệu từ báo cáo hạ tầng stablecoin của Allium để giải thích tại sao nó đã thay đổi cách chúng ta nhìn nhận về hướng đi của stablecoin.

Sự phân hóa tốc độ

Từ tháng 1 năm 2024, nguồn cung lưu hành của stablecoin (tổng cung trừ đi nguồn cung không lưu hành) đã tăng hơn 100%. Trong cùng thời gian, khối lượng giao dịch điều chỉnh (loại bỏ các giao dịch giả mạo, luân chuyển nội bộ và chuyển vòng) đã tăng 317%.

Trong giai đoạn tích lũy tài sản mới, nguồn cung thường tăng nhanh hơn so với mức sử dụng. Khi tài sản trưởng thành, mức sử dụng sẽ tăng nhanh hơn nguồn cung. Điều này là do người sở hữu tài sản ngày càng chi tiêu nhiều hơn. Ở đây, tốc độ tăng của khối lượng giao dịch điều chỉnh vượt xa tốc độ tăng của nguồn cung stablecoin lưu hành, cho thấy stablecoin đang chuyển từ một tài sản lưu trữ giá trị sang một phương tiện giao dịch hoặc công cụ chuyển đổi giá trị phổ biến hơn.

Sự chuyển đổi này thể hiện rõ qua tốc độ vòng quay của stablecoin (Velocity), được tính bằng khối lượng giao dịch điều chỉnh chia cho nguồn cung lưu hành.

Tốc độ vòng quay của stablecoin trong hai năm qua đã tăng từ 2.6 lần lên hơn 6 lần, phản ánh rằng mức độ luân chuyển của mỗi đô la stablecoin hiện nay cao hơn 2.3 lần so với tháng 1.2024. Nếu so sánh với các con đường thanh toán truyền thống, ta có thể thấy việc sử dụng stablecoin đã trở nên rất trưởng thành.

Một chỉ số khác xác nhận mức độ trưởng thành của việc sử dụng stablecoin là số lượng giao dịch. Chỉ số này ít bị ảnh hưởng bởi các giao dịch lớn gây nhiễu. Khi số lượng giao dịch thanh toán tăng nhanh hơn tổng giá trị giao dịch, điều đó cho thấy trung bình mỗi giao dịch đang giảm xuống. Đây là đặc điểm điển hình của một con đường thanh toán đã ổn định, chứ không phải là một công cụ thử nghiệm giữa các sàn giao dịch.

Điều này đặt ra câu hỏi: ai đang thực hiện các giao dịch này, và họ đang thanh toán gì?

Năm 2025, phân khúc người tiêu dùng (C2C) vẫn là kênh lớn nhất, dẫn đầu so với các hình thức khác như người tiêu dùng thanh toán cho doanh nghiệp (C2B), doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) và doanh nghiệp với người tiêu dùng (B2C). Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng của nó chậm nhất trong bốn loại.

Sự chậm lại của tăng trưởng C2C càng khẳng định sự trưởng thành của việc sử dụng stablecoin, vì chuyển tiền giữa cá nhân với cá nhân là trường hợp sử dụng đơn giản nhất. Chúng không cần tích hợp với thương mại, không cần công cụ hóa đơn, không cần API, và các rào cản sử dụng rất thấp. Đây chính là điểm khởi đầu điển hình của mọi công nghệ thanh toán mới.

Cách đây mười năm, khi Ấn Độ ra mắt UPI (Giao diện thanh toán liên ngân hàng), người dùng bán lẻ đã nhanh chóng tham gia nhờ các chiến lược hoàn tiền và thu hút khách hàng khác. Tôi còn nhớ khi đó tôi dùng Google Pay (ban đầu ra mắt tại Ấn Độ với tên Tez) để chuyển tiền giữa hai tài khoản của chính mình, chỉ vì nó hoàn tiền một đô la Mỹ. Chỉ khi các công cụ thương mại, báo cáo và hệ thống âm thanh xác nhận thanh toán chuyên dụng (loa) ra đời, các cửa hàng và tổ chức mới bắt đầu tham gia.

Khi hạ tầng trưởng thành, các trường hợp sử dụng thương mại bắt đầu chiếm lĩnh thị trường. Và quá trình chuyển đổi này dường như đang diễn ra.

Tốc độ tăng cao của C2B cho thấy ngày càng nhiều người dùng đang sử dụng stablecoin cho các hoạt động thương mại chung, đăng ký dịch vụ và thanh toán cho nhà bán lẻ. Đồng thời, tăng trưởng của B2B cho thấy các đối tác thương mại bắt đầu sử dụng stablecoin trong xử lý hóa đơn, thanh toán chuỗi cung ứng và hoạt động tài chính. Hai chỉ số này (C2B tăng 131%, B2B tăng 87%) đều vượt xa mức tăng tổng thể 76% của các giao dịch thanh toán, cho thấy tỷ trọng thanh toán thương mại đang mở rộng.

Kết hợp giữa tăng trưởng của các giao dịch C2B và mức trung bình của mỗi giao dịch (giảm từ 456 USD xuống còn 256 USD) cho thấy xu hướng người dùng bắt đầu sử dụng stablecoin cho các mua sắm định kỳ.

Dù về tuyệt đối, phân khúc P2P vẫn chiếm ưu thế, nhưng sẽ sớm nhường chỗ. Dữ liệu về tỷ lệ phần trăm theo quý càng làm rõ hơn sự thay đổi này.

Sau khi vượt mốc 50% trong quý 1 năm 2025, tỷ lệ C2C trong tổng số thanh toán chưa bao giờ vượt quá 50%.

Thế giới dường như đang vượt qua giai đoạn thử nghiệm sử dụng stablecoin cho các chuyển khoản P2P ít rủi ro, ít tần suất, để chuyển sang sử dụng ổn định hơn trong các thanh toán tần suất cao.

Khi tôi bắt đầu theo dõi việc áp dụng stablecoin, một trong những câu chuyện chính là nó giúp chuyển tiền xuyên quốc gia, có thể thay thế Western Union bằng cách cho phép công nhân ở các nền kinh tế phát triển gửi tiền về nhà mà không bị mất phí 7-8% qua trung gian. Nhưng dữ liệu cho thấy tình hình khác biệt.

Hiện tại, khoảng ba phần tư các khoản thanh toán bằng stablecoin diễn ra trong nội địa. Trong năm qua, tỷ lệ thanh toán xuyên quốc gia ở cấp độ quốc gia đã giảm từ 44% xuống còn khoảng 25-29%. Ở cấp khu vực, 84% các khoản thanh toán vẫn diễn ra trong cùng một khu vực địa lý.

Dựa trên tất cả các biểu đồ trước, rõ ràng stablecoin không cạnh tranh với SWIFT trong lĩnh vực thanh toán quốc tế. Ngược lại, các chỉ số như chiếm lĩnh nội địa 74%, giảm quy mô trung bình của giao dịch, thanh toán lương và các trường hợp sử dụng hóa đơn ngày càng tăng đều cho thấy stablecoin đang cạnh tranh với các hệ thống thanh toán nội địa như ACH.

Ví dụ, thanh toán B2B qua ACH trong năm 2025 tăng khoảng 10%, trong khi stablecoin tăng 87% cùng kỳ. Tôi nhận thức rõ rằng quy mô tuyệt đối vẫn còn nhỏ, và cần xem xét hiệu ứng cơ sở thấp của stablecoin. Tuy nhiên, mức tăng này không thể bỏ qua.

Triển vọng

Trong một thời gian dài, tôi đã xem chuyển tiền xuyên quốc gia và chuyển tiền P2P là động lực chính thúc đẩy việc áp dụng stablecoin.

Hãy tưởng tượng, trong ngày nghỉ lễ ngân hàng, con trai ở Ấn Độ nhận tiền USD từ gia đình ở Dubai mà không phải trả phí trung gian 7-8% — câu chuyện này rất hấp dẫn. Đến nay, câu chuyện này vẫn đúng, nhưng có thể đã không còn là chủ đề chính nữa.

Điều thú vị là, câu chuyện về tiêu dùng nội địa đã âm thầm vượt qua tất cả các câu chuyện khác. Thị phần của C2C đã hơn một năm không trở lại mức 50%, và dường như trong cộng đồng tiền mã hóa, chỉ số này chưa từng được bàn luận sôi nổi. Nhưng chính chỉ số này lại đánh dấu sự chuyển đổi của stablecoin từ một “sản phẩm tiền mã hóa” sang “hạ tầng tài chính” — mở ra khả năng giao dịch giữa người tiêu dùng và doanh nghiệp, hoặc giữa các doanh nghiệp với nhau.

Ngoài ra, cần lưu ý rằng tổng giá trị các giao dịch thanh toán của Allium dựa trên phân tích các ví có thể xác định, nhận diện và gắn nhãn. Mặc dù dữ liệu này cho thấy các giao dịch thanh toán chỉ chiếm khoảng 2-3% tổng giao dịch của stablecoin đã điều chỉnh, nhưng đây chỉ là một mức thấp nhất — còn rất nhiều ví mà Allium chưa thể bao phủ hết.

Tiếp theo, tôi sẽ tập trung vào hai hướng: liệu tỷ lệ C2B (cá nhân – doanh nghiệp) và B2B (doanh nghiệp – doanh nghiệp) có tiếp tục tăng hay không, và liệu trung bình giá trị mỗi giao dịch có thể duy trì ở mức thấp trong vài quý tới hay không. Nếu hai xu hướng này vẫn tiếp tục dù thị trường tiền mã hóa đi xuống, thì đó chính là dấu hiệu cho thấy hạ tầng thanh toán stablecoin đã thực sự thoát khỏi chu kỳ đầu cơ của thị trường crypto.