Giá dầu tăng vọt, liệu Bitcoin có mất hiệu quả như một tài sản trú ẩn?

Thứ Hai tuần này, trái tim của các nhà đầu tư toàn cầu có lẽ đã nhảy thót một nhịp. Chiến tranh Trung Đông không những không có dấu hiệu lắng dịu mà còn trực tiếp đốt cháy “động mạch” của nền kinh tế toàn cầu.

Vào phiên mở cửa châu Á ngày 9 tháng 3, giá dầu quốc tế như con ngựa hoang thoát khỏi cương, hợp đồng tương lai WTI tăng vọt 22%, dễ dàng vượt qua mốc 110 USD, dầu Brent cũng vọt lên mức cao 111 USD, lập tức gợi nhớ lại cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022. Nhưng đó chỉ là phản ứng dây chuyền đầu tiên. Tiếp theo là sự hoảng loạn bán tháo trên thị trường chứng khoán toàn cầu, sự sụp đổ hiếm có của thị trường trái phiếu, thậm chí cả vàng – tài sản trú ẩn truyền thống cũng không thoát khỏi. Đây không chỉ là một cuộc xung đột địa chính trị mà còn như một màn dạo đầu của “bão tố hoàn hảo”.

一、Lo ngại “cắt nguồn cung” dầu mỏ: Từ gián đoạn sản xuất đến giá spot tăng vọt

● Nguyên nhân trực tiếp của biến động thị trường này chính là “họng” vận chuyển dầu mỏ toàn cầu – eo biển Hormuz.

● Khi liên quân Mỹ và đồng minh lần đầu tiên nhắm vào các cơ sở năng lượng dân dụng của Iran, chiến tranh nhanh chóng leo thang. Đáp lại, tình hình khu vực trở nên căng thẳng, tác động trực tiếp đến tuyến đường vận chuyển dầu mỏ quan trọng chiếm khoảng một phần năm thương mại dầu toàn cầu. Nhà cung cấp dữ liệu Kpler cho biết, các kho chứa dầu chính của Saudi Arabia và UAE đang nhanh chóng đầy lên, dự kiến sẽ đạt giới hạn trong vòng ba tuần.

● Thông số đáng sợ hơn thể hiện trên thị trường hợp đồng tương lai: chênh lệch giá spot của Brent (giá của hai hợp đồng gần nhất) sáng nay vượt qua 8,50 USD mỗi thùng, mức cao nhất kể từ năm 2013. Cấu trúc giá spot cực đoan này cho thấy các nhà giao dịch sẵn sàng trả giá cao để mua hàng trước mắt, thị trường đã đạt đỉnh của sự hoảng loạn “sẽ không còn dầu để dùng trong giây lát nữa”.

● Sản lượng dầu Iraq đã giảm khoảng 60%, Kuwait cũng thực hiện các biện pháp “giảm dự phòng”. Ngân hàng Citigroup ước tính, thị trường dầu mỏ toàn cầu mỗi ngày thiệt hại khoảng 7-11 triệu thùng cung cấp. Nhà chiến lược năng lượng của Macquarie cảnh báo nghiêm trọng: nếu tình hình không sớm hạ nhiệt, giá dầu có thể bị đẩy lên 150 USD, không phải là điều không thể.

二、Chợ chứng khoán toàn cầu “chạy trốn”: Từ sàn Nhật Bản, Hàn Quốc đến sụp đổ hợp đồng tương lai Mỹ

Việc giá dầu tăng vọt dữ dội đối với các nền kinh tế phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng như một “quả bom kinh tế”.

● Thị trường châu Á chịu ảnh hưởng đầu tiên, máu chảy thành sông. Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc ban đầu giảm sâu tới 7%, các cổ phiếu lớn như Samsung Electronics, SK Hynix lao dốc, kích hoạt cơ chế tạm dừng giao dịch tự động (sidecar), chứng tỏ thị trường cực kỳ mong manh. Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đã khẩn cấp triệu tập các bộ ngành liên quan, thậm chí xem xét khôi phục giới hạn giá dầu thô lần đầu tiên trong gần 30 năm.

● Thị trường chứng khoán Nhật Bản cũng thảm khốc, chỉ số Nikkei 225 giảm hơn 6%, mất mốc 53.000 điểm, mức giảm lớn nhất kể từ tháng 4 năm ngoái. Chỉ số S&P/ASX 200 của Úc cũng rơi xuống mức thấp trong nhiều tháng.

● Đợt bán tháo này nhanh chóng vượt qua múi giờ, ảnh hưởng đến châu Âu và Mỹ. Hợp đồng tương lai Dow Jones giảm hơn 1.000 điểm, hợp đồng S&P 500 và Nasdaq 100 đều giảm gần 2%. Logic thị trường rất đơn giản: giá dầu tăng = lạm phát tăng trở lại = kỳ vọng tăng lãi suất của ngân hàng trung ương tăng = rủi ro suy thoái kinh tế tăng.

● Nhà phân tích Wade Bush nói thẳng: “Rủi ro thị trường đang tích tụ”, trong khi Stephen Innes của SPI Asset Management còn chỉ rõ từ khóa mà các quan chức ngân hàng trung ương lo sợ nhất – lạm phát đình trệ (stagflation).

三、Thị trường tiền mã hóa “đảo lộn”: Tại sao Bitcoin không còn là nơi trú ẩn an toàn?

Trong cơn “đại chiến” này, Bitcoin – từng được một số nhà đầu tư kỳ vọng như “vàng kỹ thuật số” – lại thể hiện khiến người ta thất vọng.

● Cùng với vàng, Bitcoin cũng chịu áp lực bán tháo nặng nề. Dữ liệu cho thấy, Bitcoin từ đỉnh 68.200 USD giảm xuống dưới 65.700 USD, giảm khoảng 2,8% trong 24 giờ, tổng giá trị các hợp đồng tương lai bị cháy tài khoản lên tới 342 triệu USD. Thêm vào đó, chỉ số sợ hãi và tham lam đo lường tâm lý thị trường giảm đột ngột xuống 8, rơi vào trạng thái “hoảng loạn cực độ” kéo dài.

● Tại sao xung đột địa chính trị ngày càng căng thẳng mà Bitcoin lại giảm?

● Căn nguyên nằm ở “hiệu ứng rút tiền đô la”. Giá dầu tăng cao đẩy lạm phát dự kiến lên, buộc dòng tiền quay về đô la để tìm kiếm sự an toàn, chỉ số DXY của đô la Mỹ đã tăng lên 99,5. Trong khi đó, Bitcoin – đại diện cho tài sản rủi ro – trong bối cảnh thanh khoản thu hẹp thường là loại tài sản bị bán tháo đầu tiên.

● Mối liên hệ giữa Bitcoin và thị trường chứng khoán Mỹ ngày càng chặt chẽ hơn, còn mối liên hệ với các tài sản trú ẩn thì ngày càng yếu đi. Như các phân tích đã chỉ ra, nếu chỉ số DXY duy trì trên 100, Bitcoin rất có thể sẽ tiếp tục giảm xuống trong khoảng 62.000 đến 64.000 USD.

四、Giá vàng mất giá, trái phiếu chịu áp lực: Logic trú ẩn truyền thống tạm thời thất bại

Phản ứng của thị trường tài chính lần này có điểm bất thường lớn nhất chính là sự mất hiệu lực của các tài sản trú ẩn truyền thống.

● Vàng không còn tỏa sáng. Theo lý thuyết, chiến tranh mua vàng là điều tất nhiên. Nhưng lần này, vàng giao ngay giảm hơn 2% trong ngày, có lúc mất mốc 5.050 USD/ounce, bạc giảm hơn 4%. Giải thích của thị trường là: lạm phát do giá dầu tăng có thể buộc ngân hàng trung ương phải tăng lãi suất mạnh hơn, từ đó nâng cao chi phí cơ hội của việc giữ vàng không sinh lời. Đồng thời, một số nhà đầu tư có thể bán vàng để bù đắp khoản lỗ ký quỹ trên thị trường hợp đồng tương lai chứng khoán.

● Thị trường trái phiếu bị “đánh hai lần”. Lợi suất trái phiếu toàn cầu tăng mạnh, giá giảm. Hợp đồng trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm giảm mạnh, mất toàn bộ mức tăng trong tuần trước do dữ liệu việc làm yếu; hợp đồng trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Đức rơi xuống mức thấp nhất kể từ tháng 7 năm 2011; lợi suất trái phiếu 3 năm của Úc cũng đạt mức cao mới kể từ năm 2011. Điều này cho thấy, lo ngại về lạm phát đã vượt qua nhu cầu trú ẩn rủi ro của suy thoái, cảnh tượng cổ phiếu và trái phiếu cùng giảm chính là đặc trưng của “lạm phát đình trệ” (stagflation).

五、Triển vọng tương lai: Tìm kiếm cơ hội trong tâm bão

● Trước cơn sóng dữ toàn cầu này, Nhà Trắng cố gắng trấn an thị trường. Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội rằng, giá dầu tăng là “chi phí nhỏ bé” để đổi lấy hòa bình, sẽ sớm giảm trở lại. Bộ trưởng Năng lượng Mỹ cũng dự đoán vận tải sẽ trở lại bình thường trong vài tuần tới.

● Tuy nhiên, rõ ràng thị trường không mấy lạc quan. Trọng tâm tuần này sẽ tập trung vào: thứ nhất, tiến trình địa chính trị, đặc biệt là khả năng phong tỏa dài hạn eo biển Hormuz; thứ hai, dữ liệu CPI và PCE lạm phát tháng 2 của Mỹ sẽ sắp công bố. Những dữ liệu này sẽ quyết định trực tiếp thái độ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong cuộc họp chính sách tháng 3.

Đối với nhà đầu tư, có thể lúc này chính là thời điểm đứng trước ngã rẽ:

● Nếu tình hình Trung Đông hạ nhiệt, giá dầu giảm, thì thị trường chứng khoán và tiền mã hóa bị kìm nén có thể sẽ có phản ứng phục hồi mạnh mẽ.

● Nhưng nếu xung đột kéo dài, thậm chí mở rộng, thì nền kinh tế toàn cầu sẽ phải đối mặt với “giá dầu cao + tăng trưởng thấp + lạm phát cao” – tình trạng “lạm phát đình trệ” khó khăn nhất. Lúc đó, tiền mặt và các tài sản năng lượng upstream có thể là nơi trú ẩn cuối cùng.