Gianni Infantino: một thập kỷ lãnh đạo FIFA giữa các hoạt động kinh doanh toàn cầu và các vụ bê bối tham nhũng

Khi Gianni Infantino nhậm chức Chủ tịch FIFA chính xác cách đây mười năm, vào ngày 26 tháng 2 năm 2016, ông đã hứa sẽ “đưa bóng đá trở lại với FIFA”. Những gì xảy ra sau đó là một cuộc chuyển đổi toàn diện của tổ chức này, đánh dấu bởi các liên minh chính trị gây tranh cãi và sự ngày càng gần gũi với các nhân vật quyền lực toàn cầu. Thay vì rút lui khỏi chính trị, Infantino đã xây dựng một mô hình nhiệm kỳ trong đó kinh doanh và các mối quan hệ quyền lực đan xen với các quyết định thể thao.

Con đường của Infantino đến chức Chủ tịch: nhiều hơn một cuộc bỏ phiếu đơn thuần

Sự thăng tiến của Gianni Infantino lên đỉnh cao của FIFA không phải là một sự kiện riêng lẻ. Năm 2016, ông đã thắng trong cuộc bầu cử tổng thống vòng hai chống lại một hoàng tử của Bahrain trong bối cảnh khủng hoảng tổ chức sâu sắc. Tổ chức này đang bị chấn động bởi vụ bê bối tham nhũng đã phá hủy nhiệm kỳ trước và đang tìm kiếm một biểu tượng đổi mới. Infantino, lúc đó đang giữ vị trí Giám đốc các vấn đề pháp lý của UEFA, được giới thiệu như một lựa chọn mới mẻ.

Tuy nhiên, đằng sau chiến dịch đổi mới đó còn có những động thái ít rõ ràng hơn. Vài tháng trước khi nhậm chức, Infantino đã có các cuộc gặp với các quan chức Mỹ, đặc biệt là Bộ Tư pháp. Sau đó, ông đã đi đến New York, nơi diễn ra một cuộc gặp mà các chi tiết vẫn còn phần nào bí ẩn. Những gì rõ ràng là các liên hệ này đã dẫn đến những thay đổi đáng kể trong các cuộc điều tra về tham nhũng trong tổ chức.

FIFAGate: cách khủng hoảng biến thành cơ hội

Vụ bê bối gọi là FIFAGate đã phơi bày vào năm 2015 mạng lưới hối lộ và tham nhũng đã định hình hàng thập kỷ quản lý trước đó. FBI đã tiến hành một cuộc điều tra kỹ lưỡng, làm lộ nhiều giám đốc điều hành. Tuy nhiên, vào năm 2015, chính FIFA đã khéo léo biến các kết quả này thành một “quyết định của tòa án” Thụy Sĩ, cho phép tổ chức này tránh xa các phát hiện nhạy cảm hơn.

Vụ việc khá phức tạp. Có các hợp đồng đã ký trong các nhiệm kỳ trước vi phạm các nguyên tắc đạo đức mà FIFA mới hứa sẽ bảo vệ. Một trong số đó liên quan đến quyền truyền hình với Cross Trading, một công ty liên kết với Full Play, công ty truyền thông Argentina. Các hợp đồng này, thu về 300 nghìn đô la từ việc bán lại, sau đó xuất hiện trong các Hồ sơ Panama. Tuy nhiên, các cuộc điều tra của Thụy Sĩ về các mối liên hệ này đã bị dừng lại một cách bí ẩn.

Thay đổi đáng kể nhất xảy ra vào cuối năm 2025, khi Bộ Tư pháp Mỹ ra lệnh cho các công tố viên ở Brooklyn từ bỏ hai bản án cuối cùng còn lại của FIFAGate. Một liên quan đến một giám đốc điều hành của Fox; cái còn lại, lại liên quan đến Full Play một lần nữa. Thay đổi này diễn ra chỉ vài ngày sau khi Infantino trao giải thưởng Hòa bình FIFA cho Donald Trump.

Từ lời hứa về World Cup 2026 đến sự đan xen chính trị-thể thao

Chỉ vài tuần sau khi nhậm chức, Infantino đã cam kết tổ chức World Cup 2026 tại Hoa Kỳ, trùng với thời điểm Trump bắt đầu nhiệm kỳ. Hành động này được các nhà quan sát trong ngành xem như một sự trả đũa tượng trưng cho thất bại của Mỹ trong cuộc bỏ phiếu chọn chủ nhà World Cup 2022, khi Qatar bị chọn một cách gây tranh cãi.

Trong các cuộc thảo luận sau đó, Trump đã gợi ý với Infantino một thỏa thuận ngầm: Hoa Kỳ sẽ không phản đối các World Cup đã tổ chức ở Nga 2018 và Qatar 2022. Đổi lại, Trump sẽ có quyền tổ chức World Cup 2026, quyền truyền hình Copa América và sự ủng hộ truyền thông. Thêm vào đó, chính quyền Mỹ sẽ chặn các cuộc điều tra của FIFAGate. Nếu Infantino cần thêm nguồn tài chính cho các dự án, ông có thể huy động từ Ả Rập Saudi.

Thỏa thuận này đã biến đổi bản chất của bóng đá toàn cầu. World Cup 2026 sẽ có 48 đội thay vì 32 như truyền thống. Chỉ năm ngày trước, UEFA đã chấp thuận mở rộng giải Câu lạc bộ châu Á thành 48 đội, với nguồn tài trợ từ các nền tảng như DAZN và các đài truyền hình Ả Rập Saudi. Việc mở rộng này chủ yếu dựa trên các yêu cầu về tài chính hơn là các lý do thể thao.

Nghịch lý của Infantino: đòi hỏi trách nhiệm trong khi đàm phán miễn trừ

Thập kỷ hiện tại của Gianni Infantino với tư cách Chủ tịch FIFA đặt ra một nghịch lý đáng lo ngại. Một mặt, ông lên án chống lại phân biệt chủng tộc trong bóng đá. Khi cầu thủ người Argentina Gianluca Prestianni của Benfica xúc phạm cầu thủ người Brazil Vinicius Jr. bằng các từ ngữ phân biệt chủng tộc, Infantino đã phát đi một tuyên bố mạnh mẽ khẳng định rằng “không có chỗ cho phân biệt chủng tộc trong thể thao của chúng ta cũng như trong xã hội”.

Tuy nhiên, cùng tuần đó, Trump đã chia sẻ trên mạng xã hội một đoạn hoạt hình phân biệt chủng tộc mô tả Barack Obama và Michelle Obama như những con khỉ. Prestianni đã bị xử phạt ngay lập tức. Trump thì không. Sự chọn lọc trong việc áp dụng nguyên tắc này đã định hình chính sách của chính quyền Infantino.

Tương lai dưới thời Infantino: con tin của hoàn cảnh?

Các nhà quan sát chính trị thể thao toàn cầu mô tả Infantino hiện nay là “con tin của Trump”. Người Thụy Sĩ này sẽ kỷ niệm mười năm nhiệm kỳ của mình trong bối cảnh một nhân vật chính trị bên ngoài có khả năng phủ quyết các quyết định của tổ chức. World Cup 2026 sẽ diễn ra trong bối cảnh này, với Trump có thể định đoạt các điều khoản của giải đấu.

Nguy cơ không chỉ là sự thao túng chính trị. Tâm lý quyền lực cá nhân mang lại sự biến động lớn. Một chủ tịch, theo các nhà phân tích chính trị, “chỉ muốn gây ra các vụ cháy lớn” và được mô tả là có “tâm thần bị tổn thương”, nay lại có ảnh hưởng quyết định đối với bóng đá toàn cầu.

Câu chuyện mười năm của Gianni Infantino cuối cùng là câu chuyện về cách một tổ chức thể thao đã biến thành công cụ của các mối quan hệ quyền lực địa chính trị. Nơi trước đây là bóng đá, giờ đây là các giao dịch chính trị. Nơi trước đây là các nguyên tắc đạo đức, giờ đây là các thỏa thuận ngầm. Di sản của thập kỷ này sẽ ít được ghi nhớ bởi các cải cách thể thao mà nhiều hơn bởi kiến trúc quyền lực mà Infantino đã xây dựng.