Tâm trạng thị trường (Market Sentiment là) công cụ quan trọng để đưa ra quyết định giao dịch

Hiểu biết về tâm lý thị trường là yếu tố quan trọng giúp tạo ra lợi nhuận trong thị trường tài chính. Dù bạn là nhà giao dịch trên thị trường chứng khoán, Forex hay thị trường tài sản kỹ thuật số, cảm xúc thị trường hay market sentiment là yếu tố ảnh hưởng lớn đến biến động giá và sự tự tin của nhà đầu tư.

Tại sao Market Sentiment là điều nhà giao dịch cần hiểu

Trong từng giai đoạn, cảm xúc thị trường phản ánh cảm nhận chung của nhóm nhà giao dịch và nhà đầu tư về thị trường tại thời điểm đó. Dù là tham lam, sợ hãi, hy vọng hay tuyệt vọng, những cảm xúc này sẽ chuyển thành hành động mua bán và cuối cùng ảnh hưởng rõ rệt đến giá trị tài sản.

Khi nhà đầu tư cảm thấy tự tin và nghĩ rằng thị trường sẽ tiếp tục tăng, họ sẽ đẩy mạnh mua vào tạo ra trạng thái “thị trường bò” (Bull Market). Ngược lại, khi sợ hãi chiếm lĩnh, nhà đầu tư sẽ bán ra để giảm thiểu tổn thất, tạo ra “thị trường gấu” (Bear Market). Cả hai trạng thái này đều phản ánh phản ứng theo cảm xúc của con người nhiều hơn là phân tích dữ liệu hợp lý.

4 công cụ quan trọng để phân tích Market Sentiment

1. VIX (Chỉ số sợ hãi) - Chỉ số biến động quan trọng nhất

VIX hay còn gọi là “Chỉ số biến động” là chỉ số đo lường mức độ biến động và sợ hãi trong thị trường chứng khoán. Nhà giao dịch thường dùng VIX cùng với MA (Đường trung bình động) để theo dõi mức độ sợ hãi của thị trường theo từng thời kỳ.

Khi VIX tăng cao, nghĩa là biến động tăng và nhà đầu tư cảm thấy sợ hãi. Đây có thể là tín hiệu cho đáy của thị trường. Ngược lại, VIX thấp cho thấy thị trường yên tĩnh và nhà đầu tư tự tin hơn, có thể báo hiệu đỉnh của thị trường. Do đó, theo dõi VIX là công cụ quý giá để ra quyết định giao dịch.

2. Chỉ số cao-thấp (High-Low Index) - Đo sức mạnh của thị trường

Chỉ số cao-thấp cho biết sức mạnh và điểm yếu của thị trường bằng cách so sánh số cổ phiếu đạt mức cao nhất trong 52 tuần với số cổ phiếu đạt mức thấp nhất.

Khi chỉ số cao-thấp dưới 30, nhà đầu tư sợ hãi và cho rằng thị trường đang trong xu hướng giảm, vì phần lớn cổ phiếu đang ở mức thấp. Ngược lại, khi chỉ số trên 70, thị trường đang tăng mạnh và nhà đầu tư kỳ vọng tăng trưởng. Công cụ này phù hợp với các chỉ số lớn như S&P 500 hoặc Nasdaq 100, đại diện cho sức khỏe chung của thị trường.

3. Chỉ số phần trăm tăng giá (Bullish Percent Index - BPI) - Xác định xu hướng chi tiết

BPI cho biết tỷ lệ phần trăm cổ phiếu trong thị trường đang trong xu hướng tăng dựa trên mức BPI như sau:

Khi BPI trên 80%, thị trường đang trong xu hướng tăng mạnh và có khả năng đã đạt đỉnh. Ngược lại, khi BPI dưới 20%, lực bán quá lớn và thị trường có thể sắp chạm đáy. Cảm xúc thị trường lúc này bị chi phối bởi sợ hãi và tuyệt vọng.

4. Theo dõi tin tức và ý kiến cộng đồng - Cảm xúc nhóm

Trong thời đại ngày nay, dữ liệu từ các nền tảng trực tuyến như mạng xã hội, diễn đàn giao dịch và truyền thông tài chính ảnh hưởng lớn đến cảm xúc thị trường. Ví dụ rõ ràng là sự bùng nổ của FOMO (Fear of Missing Out) năm 2021 khi Cryptocurrency trở thành xu hướng phổ biến.

Phần lớn nhà đầu tư bắt đầu quan tâm đến tài sản kỹ thuật số, tin rằng đây là cơ hội đầu tư dài hạn. Ý kiến tích cực này thúc đẩy hành vi mua theo đám đông, đẩy giá tăng nhanh. Tuy nhiên, khi các tin tiêu cực xuất hiện, niềm tin giảm sút, nhà đầu tư bán ra, khiến thị trường Cryptocurrency giảm mạnh trong thời gian ngắn.

Cách áp dụng Market Sentiment vào giao dịch thực tế

Hiểu rõ market sentiment là nền tảng, nhưng để đưa ra quyết định giao dịch hiệu quả còn cần kết hợp phân tích kỹ thuật và phân tích yếu tố cơ bản.

Ví dụ, khi VIX tăng đột ngột và cùng lúc chỉ số cao-thấp cho thấy 70% cổ phiếu chạm đáy 52 tuần, nhà giao dịch sẽ nhận thức rằng thị trường đang tạm dừng để mua vào. Đây có thể là thời điểm tốt để vào lệnh vì rủi ro đã giảm đáng kể.

Tương tự, khi tất cả các tín hiệu đều cho thấy thị trường tăng (BPI > 80%, VIX thấp, tin tức tích cực), nhà giao dịch có thể nhận biết nguy cơ điều chỉnh và cân nhắc giảm thiểu rủi ro hoặc chốt lời một phần.

Những điểm cần nhắc nhở

Market sentiment là công cụ hiệu quả nhưng không phải là tất cả. Nhà giao dịch cần nhớ rằng:

Cảm xúc thị trường có thể sai lệch - Đôi khi FOMO hoặc FUD (Fear, Uncertainty, Doubt) quá mức sẽ đẩy giá tài sản lên hoặc xuống quá xa so với giá trị thực. Nhà giao dịch cần giữ tư duy độc lập để không trở thành nạn nhân của đám đông.

Phối hợp nhiều công cụ - Chỉ dựa vào VIX hoặc High-Low Index có thể dẫn đến quyết định sai lầm. Nên dùng nhiều chỉ số để xác nhận tín hiệu.

Phân tích kỹ thuật vẫn quan trọng - Market sentiment chỉ là một phần của câu đố. Phân tích hỗ trợ/kháng cự, đường xu hướng, mô hình nến vẫn là yếu tố không thể bỏ qua.

Tóm lại

Tổng kết, market sentiment là điều cần hiểu và tôn trọng vì nó chính là nhịp đập của thị trường. Hiểu rõ cảm xúc thị trường sẽ giúp bạn giao dịch Crypto, cổ phiếu hoặc bất kỳ thị trường nào một cách thông minh hơn. Tuy nhiên, nhà giao dịch nên kết hợp phân tích cảm xúc thị trường với các phân tích kỹ thuật khác để xây dựng chiến lược giao dịch bền vững và hiệu quả.