Chỉ số Sharpe: chỉ số giúp nhà đầu tư đưa ra quyết định đầu tư một cách thông minh

Khi nói đến việc lựa chọn đầu tư vào chứng khoán hoặc quỹ đầu tư, phần lớn nhà đầu tư thường chỉ chú ý đến lợi nhuận cao nhất. Tuy nhiên, Chỉ số Sharpe là công cụ phân tích giúp bạn nhìn nhận toàn diện hơn, đó là mức độ rủi ro phải đối mặt để đạt được lợi nhuận đó. Bài viết này sẽ giải thích rõ Chỉ số Sharpe là gì và tại sao nó là chỉ số không thể bỏ qua đối với nhà đầu tư.

Tại sao Chỉ số Sharpe quan trọng đối với nhà đầu tư

Chỉ số Sharpe thể hiện “tỷ lệ lợi nhuận trên mỗi đơn vị rủi ro”, là chỉ số tài chính giúp bạn đánh giá xem một tài sản có đáng để đầu tư hay không dựa trên mức độ rủi ro đi kèm.

Hãy tưởng tượng bạn đang chọn mua sản phẩm, ví dụ như chọn giữa sữa hộp nhỏ giá 20 baht hoặc sữa hộp lớn giá 100 baht. Để chọn lựa hợp lý, bạn cần tính “giá trên mỗi hộp” để so sánh. Tương tự, Chỉ số Sharpe hoạt động theo cách này, nhưng dùng để so sánh các quỹ đầu tư hoặc cổ phiếu cùng loại, giúp bạn thấy đâu là khoản đầu tư mang lại lợi nhuận hợp lý so với mức độ rủi ro phải chấp nhận.

Công thức cơ bản và cách hiểu Chỉ số Sharpe

Công thức tính Chỉ số Sharpe như sau:

Sharpe Ratio = (Lợi nhuận kỳ vọng - Lợi nhuận không rủi ro) / Độ lệch chuẩn

Trong đó:

• Lợi nhuận kỳ vọng là lợi nhuận của khoản đầu tư trong khoảng thời gian xác định.
• Lợi nhuận không rủi ro là lợi nhuận của các tài sản không rủi ro, như tiền gửi ngân hàng, trái phiếu chính phủ hoặc giấy tờ có giá.
• Độ lệch chuẩn là độ biến động của lợi nhuận, thể hiện mức độ rủi ro.

Công thức này cho biết rằng Chỉ số Sharpe là “lợi nhuận vượt mức” (lợi nhuận trên mức tiền gửi ngân hàng) chia cho rủi ro phải đối mặt. Chỉ số Sharpe càng cao, nghĩa là bạn nhận được lợi nhuận tốt hơn cho mỗi đơn vị rủi ro bạn chấp nhận.

Ví dụ so sánh đầu tư bằng Chỉ số Sharpe

Giả sử bạn so sánh hai quỹ đầu tư:

Quỹ A:

• Lợi nhuận: 20% mỗi năm
• Độ lệch chuẩn: 20%

Quỹ B:

• Lợi nhuận: 10% mỗi năm
• Độ lệch chuẩn: 10%

Lợi nhuận không rủi ro: 5%

Nếu chỉ dựa vào lợi nhuận, Quỹ A hấp dẫn hơn (20% so với 10%). Nhưng khi tính Chỉ số Sharpe:

Chỉ số Sharpe của Quỹ A = (20% - 5%) / 20% = 0.75

Chỉ số Sharpe của Quỹ B = (10% - 5%) / 10% = 0.5

Kết quả này cho thấy Quỹ A có Chỉ số Sharpe cao hơn, tức là mang lại lợi nhuận tốt hơn so với mức độ rủi ro phải chấp nhận, mặc dù độ lệch chuẩn của nó lớn hơn.

Cách sử dụng Chỉ số Sharpe trong quyết định đầu tư

Chỉ số Sharpe tốt thường có giá trị lớn hơn 1, cho thấy tài sản có khả năng tạo ra lợi nhuận vượt mức rủi ro trung bình trên 1% mỗi năm.

Tiêu chuẩn của Chỉ số Sharpe:

• < 1: có thể lợi nhuận không đủ bù đắp rủi ro.
• Từ 1 đến 2: phù hợp với nhà đầu tư phổ thông.
• > 2: rất tốt, cho thấy tài sản mang lại lợi nhuận vượt trội so với rủi ro.

Bạn có thể xem Chỉ số Sharpe của quỹ hoặc chứng khoán trên các trang web của nhà cung cấp dịch vụ quỹ hoặc chứng khoán, thường nằm trong phần dữ liệu hiệu suất. Ngoài ra, bạn cũng có thể tự tính bằng công thức đã nêu.

Lợi ích của việc dùng Chỉ số Sharpe trong đầu tư

So sánh hiệu suất của các tài sản khác nhau: Chỉ số Sharpe giúp bạn so sánh công bằng hiệu quả của các quỹ hoặc chứng khoán khác nhau, bất kể lợi nhuận của chúng ra sao, miễn là tính theo cùng chuẩn.

Đánh giá hiệu quả của người quản lý quỹ: Chỉ số Sharpe cho phép bạn biết liệu người quản lý quỹ có thể tạo ra lợi nhuận vượt trội so với chỉ số tham chiếu hay không.

Chọn quỹ phù hợp với mức độ rủi ro của bạn: Nếu bạn là nhà đầu tư có khả năng chịu rủi ro thấp, có thể chọn các quỹ có Chỉ số Sharpe phù hợp. Không nhất thiết phải chọn quỹ có Chỉ số cao nhất, vì có thể đi kèm rủi ro cao hơn.

Những lưu ý khi dùng Chỉ số Sharpe

1. Chỉ số Sharpe dựa trên dữ liệu quá khứ: Giá trị hiện tại phản ánh quá trình quá khứ, không đảm bảo hiệu quả trong tương lai. Nhà đầu tư cần theo dõi hiệu suất của quỹ thường xuyên.

2. Chỉ số Sharpe không đo tất cả các loại rủi ro: Độ lệch chuẩn chỉ đo độ biến động giá, không phản ánh các rủi ro khác như thanh khoản, rủi ro kinh tế, chính trị hoặc môi trường. Nhà đầu tư cần cân nhắc các yếu tố này.

3. Cẩn thận với quỹ có Chỉ số cao quá mức: Đôi khi, Chỉ số Sharpe rất cao có thể đến từ các quỹ có rủi ro cực cao, không phù hợp với nhà đầu tư phổ thông. Nên xem xét cùng các yếu tố khác như độ biến động, loại tài sản, mục tiêu đầu tư.

Tóm lại

Chỉ số Sharpe là chỉ số quan trọng phản ánh mức độ lợi nhuận so với rủi ro của quỹ hoặc tài sản. Việc sử dụng Chỉ số Sharpe giúp bạn đưa ra quyết định đầu tư thông minh hơn, không chỉ dựa vào lợi nhuận cao mà còn cân nhắc đến rủi ro đi kèm. Mặc dù có những hạn chế nhất định, nhưng đây là công cụ hữu ích trong việc lựa chọn quỹ hoặc chứng khoán phù hợp. Hãy nhớ rằng, Chỉ số Sharpe chỉ là một trong nhiều yếu tố để xem xét khi ra quyết định đầu tư.