Xu hướng đồng Yên Nhật năm 2026: Từ việc giảm xuống dưới 159 đến khi nào sẽ đảo chiều?

Vào năm 2026, xu hướng của đồng yên vẫn ảnh hưởng đến thị trường tài chính toàn cầu. Từ cuối năm ngoái khi đồng yên mất mốc quan trọng 159, đến nay tháng 2 vẫn dao động ở mức cao, nhà đầu tư đều đặt câu hỏi: đồng yên còn tiếp tục giảm nữa không? Đằng sau “khủng hoảng yên”, thực chất là điều gì đang thúc đẩy? Bài viết này sẽ phân tích sâu các yếu tố chính ảnh hưởng đến xu hướng đồng yên và cung cấp tham khảo quyết định thực tế cho nhà đầu tư Đài Loan.

Tại sao đồng yên tiếp tục mất giá? Phân tích năm yếu tố cốt lõi

Hiện tượng yếu của đồng yên trong hơn một năm qua không phải ngẫu nhiên. Khi phân tích nguyên nhân xu hướng đồng yên, ta nhận thấy ít nhất năm yếu tố cấu trúc cùng tác động:

Thứ nhất, “khoảnh khắc tử thần” của chênh lệch lãi suất Mỹ - Nhật

Đây là tác nhân trực tiếp nhất. Dù Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) bắt đầu chu kỳ tăng lãi suất từ 2025, mức tăng thấp hơn dự kiến của thị trường. Tháng 12 năm ngoái, ngân hàng nâng lãi suất lên 0.75%, vẫn thấp xa so với phạm vi 5.25%-5.5% của Fed. Chênh lệch lãi suất lớn này khiến các hoạt động chênh lệch lãi suất (arbitrage) trở thành phổ biến: nhà đầu tư vay đồng yên giá rẻ, chuyển sang tài sản đô la để tìm lợi nhuận cao hơn, tạo áp lực bán liên tục đồng yên. Miễn chênh lệch lãi suất Mỹ - Nhật còn tồn tại, đồng yên khó có thể mạnh lên.

Thứ hai, lo ngại về mở rộng tài chính của Nhật Bản

Sau khi Thủ tướng Taro Kono nhậm chức tháng 10/2025, chính phủ tiếp tục theo đuổi chính sách kích thích tài chính quy mô lớn theo phong cách “Abenomics”. Dù ngắn hạn thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, về dài hạn, việc phát hành trái phiếu tăng, thâm hụt ngân sách gia tăng khiến thị trường lo ngại về khả năng bền vững tài chính Nhật. Lo ngại này đã được định giá vào tỷ giá, càng đẩy đồng yên xuống thấp hơn.

Thứ ba, môi trường rủi ro toàn cầu thuận lợi cho arbitrage

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ổn định, thị trường chứng khoán mạnh, nhà đầu tư thích vay mượn đồng tiền lãi thấp để thực hiện arbitrage. Đồng yên, với vị thế “tiền tệ trú ẩn an toàn” trong lịch sử, trở thành công cụ vay vốn ưa thích. Miễn tâm lý rủi ro toàn cầu không chuyển hướng, đồng yên dễ bị bán tháo.

Thứ tư, điểm yếu của nền kinh tế Nhật Bản

Tiêu dùng nội địa yếu, tăng trưởng GDP trì trệ, lạm phát nhập khẩu đẩy giá cả tăng cao. Các tín hiệu này cho thấy Ngân hàng Nhật Bản phải thận trọng trong việc nâng lãi suất, dù có nâng cũng chỉ tăng nhẹ. Ngân hàng trung ương rõ ràng không muốn quá thắt chặt gây tổn hại phục hồi kinh tế yếu ớt, để lại ấn tượng “ngân hàng trung ương không quá hawkish”.

Thứ năm, sức mạnh của chỉ số đô la Mỹ (DXY)

Kinh tế Mỹ ổn định, chính sách đồng đô la mạnh của chính quyền Trump (ví dụ thuế quan), cộng thêm tính dính của lạm phát, Fed ngầm báo hiệu chậm lại việc giảm lãi suất. Trong bối cảnh này, sức hấp dẫn của đô la tiếp tục tăng, tạo áp lực giảm tự nhiên cho đồng yên.

Thời điểm then chốt chuyển hướng chính sách của Ngân hàng Nhật Bản

Để hiểu rõ xu hướng đồng yên hiện tại, cần xem lại các bước ngoặt chính sách của BOJ:

Tháng 3/2024: bước ngoặt lịch sử

BOJ chấm dứt chính sách lãi suất âm kéo dài nhiều năm, nâng lãi suất chính sách từ -0.1% lên 0-0.1%. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên kể từ 2007, sau 17 năm, đánh dấu kết thúc một kỷ nguyên. Tuy nhiên, phản ứng thị trường bất ngờ: đồng yên không tăng giá mà còn tiếp tục giảm do chênh lệch lãi suất Mỹ - Nhật mở rộng, khiến người ta nhận ra rằng việc nâng lãi đơn thuần khó có thể đảo ngược xu hướng mất giá dài hạn của đồng yên.

Tháng 7/2024: cú sốc vượt dự kiến

BOJ công bố tăng lãi thêm 15 điểm cơ bản lên 0.25%, vượt xa dự kiến 10 điểm cơ bản của thị trường. Trong ngắn hạn, đồng yên tăng giá 4 ngày, nhưng phản ứng dây chuyền lớn hơn xảy ra — đóng vị thế arbitrage đồng yên quy mô lớn, gây chấn động thị trường tài chính toàn cầu. Chỉ số Nikkei giảm 12.4% ngày 5/8, gọi là “thứ hai đen tối”. Sự kiện này cảnh báo nhà đầu tư rằng sức mạnh tăng giá của đồng yên có giới hạn, khi kích hoạt đóng vị thế, thị trường dễ bị dao động mạnh.

Tháng 1/2025: điều chỉnh lớn

BOJ nâng lãi từ 0.25% lên 0.5%, mức tăng lớn nhất kể từ 2007. Động thái này dựa trên CPI tăng 3.2% so với cùng kỳ tháng 3 và lương tăng 2.7%. Dù hành động rõ ràng, thực tế cho thấy một lần nâng lãi vẫn chưa đủ để đảo chiều xu hướng đồng yên — USD/JPY từ khoảng 158 đầu năm giảm xuống còn khoảng 150, tháng 4 chạm mức thấp trong năm 140.876.

Từ tháng 9 đến 11/2025: bế tắc

BOJ giữ nguyên lãi suất 0.5% trong nhiều tháng. Trong giai đoạn này, đồng yên tiếp tục yếu, USD/JPY vượt qua 150 lần nữa, phản ánh thị trường thiếu niềm tin vào các hành động tiếp theo của BOJ.

Tháng 12/2025: tăng lãi lần hai

BOJ nâng lãi thêm 0.25 điểm phần trăm lên 0.75%, mức cao nhất gần 30 năm kể từ 1995. Đồng thời, phát đi tín hiệu nếu kinh tế và lạm phát theo dự kiến, sẽ tiếp tục tăng lãi dần dần. Dù vậy, phản ứng thị trường vẫn thờ ơ, đồng yên không mạnh lên, thậm chí còn giảm sau đó.

Dự báo của các tổ chức: đồng yên còn giảm nữa không?

Ngày 23/1/2026, BOJ giữ nguyên lãi suất 0.75%. Quyết định này không quá hawkish, thị trường chung nhận định chính sách của BOJ chưa đủ để đảo chiều yếu của đồng yên. Ba ngân hàng lớn đưa ra dự báo xu hướng đồng yên:

Citi: “Lãi thực âm”

Giám đốc thị trường Nhật của Citi, ông Hoshino, cho biết nguyên nhân chính của yếu đồng yên là lãi thực âm. Khi lãi danh nghĩa thấp hơn lạm phát, sức mua thực giảm, khiến nhà đầu tư bán đồng yên. Citi cho rằng, trừ khi BOJ nâng lãi danh nghĩa để loại bỏ lãi thực âm, đồng yên khó có thể đảo chiều.

JPMorgan: dự báo bi quan nhất

Chuyên gia chiến lược ngoại hối Nhật của JPMorgan, ông Junya Tanase, dự đoán USD/JPY có thể đạt 164 vào cuối 2026. Ông cho rằng nền tảng đồng yên vẫn yếu, khó cải thiện căn bản trong năm mới. Khi các nền kinh tế lớn khác nâng lãi suất, hiệu ứng chính sách thắt chặt của BOJ sẽ bị hạn chế, chu kỳ này có thể gây bất lợi hơn cho đồng yên.

BNP Paribas: dự báo điều chỉnh cao cấp

Chuyên gia chiến lược ngoại hối châu Á mới nổi của BNP Paribas, bà Parisha Saimbi, dự đoán đồng yên sẽ xuống 160 vào cuối 2026. Bà cho rằng môi trường vĩ mô toàn cầu vẫn hỗ trợ tâm lý rủi ro, từ đó duy trì hoạt động arbitrage. Với nhu cầu arbitrage mạnh, hành động thận trọng của ngân hàng trung ương, và khả năng Fed hawkish hơn dự kiến, USD/JPY dự kiến duy trì ở mức cao.

Dù dự báo có khác biệt, điểm chung là: trong ngắn hạn, đồng yên vẫn chịu áp lực giảm giá.

Các chỉ số theo dõi ảnh hưởng đến xu hướng đồng yên

Nhà đầu tư muốn dự đoán xu hướng tương lai của đồng yên cần chú ý bốn chỉ số sau:

1. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI)

Lạm phát ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách của ngân hàng trung ương. Nhật Bản hiện là một trong số ít quốc gia vẫn duy trì lạm phát thấp. Nếu lạm phát tăng, khả năng nâng lãi của BOJ tăng, hỗ trợ đồng yên tăng giá; ngược lại, nếu lạm phát giảm, khả năng nâng lãi giảm, đồng yên sẽ chịu áp lực giảm.

2. Dữ liệu tăng trưởng kinh tế (GDP và PMI)

GDP và chỉ số nhà quản lý mua hàng (PMI) phản ánh sức khỏe kinh tế. Dữ liệu tích cực sẽ tạo điều kiện cho BOJ nâng lãi, hỗ trợ đồng yên. Ngược lại, tăng trưởng chậm lại, BOJ sẽ duy trì chính sách nới lỏng, gây bất lợi cho đồng yên. Hiện tại, kinh tế Nhật vẫn ổn định nhưng còn rủi ro giảm sút.

3. Chính sách của ngân hàng trung ương và phát ngôn của Thống đốc

Phát biểu của Thống đốc Ueda có thể gây biến động thị trường. Các từ ngữ về lộ trình nâng lãi, đánh giá kinh tế đều là yếu tố kích hoạt xu hướng ngắn hạn của đồng yên. Thị trường đang chờ đợi xem BOJ có tăng tốc nâng lãi hay không.

4. Tình hình thị trường quốc tế và tâm lý rủi ro

Chính sách của Fed, diễn biến thị trường chứng khoán toàn cầu, các sự kiện địa chính trị đều ảnh hưởng đến đồng yên. Khi rủi ro toàn cầu tăng, hoạt động arbitrage mạnh, đồng yên bị bán tháo; khi rủi ro giảm, đồng yên sẽ được coi là nơi trú ẩn. Ví dụ, xung đột Trung Đông leo thang từng khiến đồng yên tăng giá ngắn hạn.

Nhà đầu tư nên ứng phó thế nào

Trước tình hình phức tạp của xu hướng đồng yên, nhà đầu tư Đài Loan có thể áp dụng các chiến lược sau:

Nhà có nhu cầu tiêu dùng

Ví dụ du lịch Nhật, mua sắm, du học, nên phân bổ dần. Đồng yên còn có khả năng tiếp tục giảm trong ngắn hạn, không cần chờ đáy hoàn hảo. Mua từng phần giúp trung bình giá và có thể hưởng lợi từ khả năng hồi phục của đồng yên.

Nhà giao dịch ngoại hối

Muốn kiếm lợi từ xu hướng đồng yên cần theo dõi sát bốn chỉ số trên. Khi CPI tăng, phát ngôn hawkish của BOJ, tâm lý rủi ro toàn cầu chuyển sang trú ẩn, đồng yên có thể bật tăng. Tuy nhiên, cần quản lý rủi ro tốt, vì đóng vị thế arbitrage có thể gây biến động mạnh ngắn hạn.

Nhà đầu tư bảo thủ

Nên tạm thời quan sát. Xu hướng đồng yên còn nhiều bất định, trong 3-6 tháng tới có thể tiếp tục dao động. Chờ đợi tín hiệu chính sách rõ ràng hoặc dữ liệu kinh tế cụ thể hơn rồi mới hành động.

Kết luận: khi nào đồng yên chấm dứt đà giảm?

Dù trong ngắn hạn, chênh lệch lãi suất Mỹ - Nhật và chính sách BOJ chậm thay đổi hạn chế khả năng bật tăng của đồng yên, về dài hạn, đồng yên cuối cùng sẽ trở về mức hợp lý, chấm dứt đà mất giá kéo dài nhiều năm. Điều kiện then chốt là: BOJ tăng lãi nhanh hơn, kinh tế Mỹ chậm lại dẫn đến Fed giảm lãi, và tâm lý rủi ro toàn cầu chuyển sang trú ẩn.

Hiện tại, ba điều kiện này chưa đủ, giải thích vì sao đồng yên vẫn còn dao động. Tuy nhiên, nhà đầu tư không nên bỏ qua đồng yên — mỗi cuộc họp của ngân hàng trung ương, mỗi dữ liệu kinh tế đều có thể thay đổi cục diện. Những ai cần thiết nên tham khảo tình hình tài chính cá nhân và khả năng chịu rủi ro, xây dựng kế hoạch đầu tư dưới sự hướng dẫn của chuyên gia.