Cách đầu tư chứng khoán: Chiến lược nhập môn dành cho người mới bắt đầu

Đầu tư chứng khoán không chỉ đơn thuần là một phương thức làm giàu nhanh chóng, mà còn là một công cụ đầu tư mạnh mẽ có thể làm tăng tài sản đáng kể khi dựa trên kiến thức và chiến lược đúng đắn. Nhiều người mới bắt đầu có suy nghĩ sai lệch rằng đây là “đánh bạc”, nhưng nếu bắt đầu với phương pháp phù hợp, hoàn toàn có thể thành công. Trong hướng dẫn này, chúng ta sẽ đi qua từng bước cách đầu tư chứng khoán từ chọn công ty chứng khoán, mở tài khoản, phương pháp phân tích, chiến lược đầu tư để ai cũng có thể làm theo.

Chứng khoán là gì? Ý nghĩa của quyền sở hữu doanh nghiệp

Bản chất của chứng khoán rất đơn giản. Đó chỉ là giấy tờ thể hiện quyền sở hữu một phần của doanh nghiệp. Mua cổ phiếu nghĩa là bạn sở hữu một phần của công ty đó, và dựa vào thành tích của doanh nghiệp, bạn sẽ nhận được hai nguồn lợi nhuận: cổ tức và lợi nhuận từ chênh lệch giá.

Thực tế, khi sở hữu một cổ phiếu của Samsung Electronics, bạn đang sở hữu một phần rất nhỏ của giá trị toàn bộ tập đoàn khổng lồ này. Đây chính là khái niệm cốt lõi của đầu tư chứng khoán.

Tìm ra phương pháp đầu tư phù hợp với bản thân

So với các sản phẩm tài chính khác, điểm mạnh lớn nhất của cổ phiếu chính là tiềm năng tăng trưởng. Khi các doanh nghiệp tốt phát triển và cổ phiếu tăng giá, bạn có thể thu lợi từ chênh lệch giá, đồng thời nhận cổ tức đều đặn như dòng tiền. Thêm vào đó, tính thanh khoản cao giúp bạn dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt bất cứ lúc nào, khác với bất động sản hay các tài sản khác.

Dữ liệu lịch sử cho thấy chỉ số S&P 500 từ năm 1957 trở đi trung bình lợi nhuận khoảng 10% mỗi năm, vượt qua lạm phát dài hạn. Điều này chứng minh sức mạnh của lãi kép trong đầu tư dài hạn.

Tuy nhiên, không phải ai cũng phù hợp với cổ phiếu. Bạn cần xác định rõ khả năng chịu rủi ro, xu hướng đầu tư, tình hình tài chính của mình, đồng thời liên tục học hỏi và theo dõi thị trường. Biến động giá cổ phiếu có thể rất lớn trong ngắn hạn. Ví dụ, vào tháng 3 năm 2020, trong đợt dịch COVID-19, chỉ số S&P 500 giảm khoảng 34% trong vòng một tháng. Những biến động mạnh như vậy cũng cần được cân nhắc về mặt tâm lý.

Bắt đầu từ mở tài khoản – bước đầu tiên để đầu tư chứng khoán

Cách làm để bắt đầu đầu tư chứng khoán là chọn công ty chứng khoán và mở tài khoản. Khác với trước đây, hiện nay chỉ cần một ứng dụng trên điện thoại là có thể mở tài khoản trong vài phút. Chỉ cần giấy tờ tùy thân là đủ.

Việc hiểu các loại tài khoản cũng rất quan trọng. Tài khoản ủy thác thông thường cho phép mua bán cổ phiếu trong và ngoài nước, đầu tư các sản phẩm tài chính tự do. ISA (Tài khoản quản lý tài sản cá nhân tổng hợp) có ưu đãi về thuế, phù hợp cho quản lý dài hạn. CMA (Tài khoản quản lý tài sản tổng hợp) vừa cho lãi tiền gửi, vừa có thể đầu tư.

Các bước mở tài khoản chứng khoán như sau:

1. Chọn công ty chứng khoán — So sánh phí giao dịch, khả năng sử dụng app, dịch vụ khách hàng để quyết định.

2. Tải app và xác thực danh tính — Cài đặt app của công ty chứng khoán đã chọn, quét CMND/hộ chiếu, xác thực qua điện thoại.

3. Nhập thông tin cá nhân — Điền chính xác thông tin cá nhân, nguồn thu nhập.

4. Đồng ý điều khoản và nộp hồ sơ — Chấp nhận điều khoản giao dịch, ký số các giấy tờ cần thiết.

5. Hoàn tất mở tài khoản — Nhận thông báo mở tài khoản thành công.

Sau khi mở xong, cần lưu ý rằng nếu gần đây có giao dịch rút tiền, theo quy định, phải chờ 20 ngày làm việc mới có thể mở tài khoản mới tại các tổ chức tài chính khác. Đây là biện pháp phòng chống tội phạm tài chính, nhưng các ngân hàng liên kết như KakaoBank, TossBank không bị hạn chế này.

Ngoài ra, phí giao dịch cũng là yếu tố quan trọng khi chọn công ty chứng khoán. Trước đây, phí cao khoảng 0.5% khi đặt lệnh qua nhân viên, nhưng hiện nay, đặt lệnh qua hệ thống online như HTS, MTS đã phổ biến và phí thấp hơn nhiều. Thường thì các nhà môi giới lâu dài sẽ giữ khách, nên chọn công ty có phí thấp để tiết kiệm lâu dài là hợp lý.

Hiểu các loại sản phẩm và phương thức giao dịch đa dạng

Giao dịch chứng khoán gồm có đầu tư trực tiếp vào từng mã cổ phiếu và đầu tư gián tiếp qua các quỹ ETF, quỹ mở. Cổ phiếu riêng có thể mang lại lợi nhuận cao nhưng rủi ro lớn. Trong khi đó, ETF và quỹ mở giúp phân tán rủi ro qua nhiều mã.

Gần đây, giao dịch lướt sóng (giao dịch trong ngày, chênh lệch nhỏ) là xu hướng mới, phù hợp cho nhà đầu tư nhỏ lẻ. Có thể mua cổ phiếu giá cao chia nhỏ ra, hoặc dùng phương pháp đầu tư định kỳ tự động mỗi tháng để tích lũy tài sản dài hạn.

CFD (Giao dịch chênh lệch) là hình thức đòn bẩy, cho phép kiếm lợi lớn với số vốn nhỏ, nhưng rủi ro thua lỗ cũng cao. Ví dụ, dự đoán cổ phiếu tăng, bạn mua CFD để chờ chênh lệch, hoặc dự đoán giảm, mở vị thế bán (short) để kiếm lợi.

Chiến lược tạo lợi nhuận: Phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản

Trước khi ra quyết định, phân tích kỹ lưỡng là điều bắt buộc. Phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản là hai trụ cột của đầu tư chứng khoán.

Phân tích kỹ thuật dựa trên các mô hình giá quá khứ và khối lượng giao dịch để dự đoán xu hướng tương lai. Các chỉ số như đường trung bình động, MACD giúp xác định thời điểm mua bán. Phù hợp cho nhà đầu tư giỏi đọc biểu đồ.

Phân tích cơ bản đánh giá giá trị thực của doanh nghiệp qua báo cáo tài chính, kết quả kinh doanh, xu hướng ngành. Các chỉ số như PER, PBR, ROE giúp định giá doanh nghiệp. Đây là phương pháp ưa thích của các nhà đầu tư huyền thoại như Warren Buffett.

Kết hợp cả hai phương pháp sẽ giúp ra quyết định đầu tư vững chắc hơn.

Chọn chiến lược dài hạn hay ngắn hạn

Có hai hướng đi chính trong đầu tư chứng khoán:

Đầu tư ngắn hạn (lướt sóng) là mua bán trong thời gian ngắn để kiếm lợi nhanh. Thường dùng phân tích kỹ thuật, theo dõi tin tức thời gian thực, chiến lược momentum. Tỷ lệ thành công cao nhưng rủi ro lớn, phí giao dịch nhiều.

Đầu tư dài hạn giữ cổ phiếu từ 5 năm trở lên, tận dụng lãi kép để tích lũy tài sản lớn. Phù hợp với đầu tư giá trị, ít bị ảnh hưởng bởi biến động ngắn hạn. Nhiều quốc gia còn ưu đãi thuế cho nhà đầu tư dài hạn.

Phần lớn người mới bắt đầu nên chọn đầu tư dài hạn để tâm lý ổn định, khả năng thành công cao hơn.

Các nguyên tắc quản lý rủi ro trong danh mục

Để có lợi nhuận ổn định, cần phân tán danh mục và quản lý rủi ro chặt chẽ.

Nguyên tắc phân tán rất đơn giản: “Không bỏ tất cả trứng vào một giỏ”. Giữ cổ phiếu của nhiều công ty như Samsung, Hyundai, Naver để giảm thiểu rủi ro từng mã, từng ngành.

Các kỹ thuật quản lý rủi ro hiệu quả gồm:

Dừng lỗ (Stop Loss) — Tự động bán khi giá giảm xuống mức đã đặt để hạn chế lỗ.

Tái cân đối định kỳ — Thường xuyên xem xét danh mục, điều chỉnh về tỷ lệ mục tiêu theo biến động thị trường.

Đầu tư theo từng phần — Không bỏ hết tiền một lần, chia nhỏ ra đầu tư nhiều lần. Ví dụ, bỏ 1 tỷ đồng chia làm 5 tháng, mỗi tháng 200 triệu.

Giữ lâu dài — Mua cổ phiếu tốt và giữ lâu để giảm tác động của biến động ngắn hạn.

Những nguyên tắc đầu tư cần ghi nhớ cho người mới bắt đầu

Tổng kết các nguyên tắc thành công trong đầu tư chứng khoán:

Bắt đầu nhỏ — Không nên đầu tư số tiền lớn ngay từ đầu, hãy tích lũy kinh nghiệm qua các khoản nhỏ.

** Tránh “đầu tư theo xu hướng”, “đầu tư theo đám đông”** — Không bị cuốn theo tâm lý đám đông, hãy phân tích khách quan.

Học hỏi và theo dõi liên tục — Mỗi ngày dành 30 phút đọc tin tức kinh tế, hàng tuần xem kết quả kinh doanh các mã quan tâm, theo dõi các chỉ số kinh tế.

Ghi nhật ký đầu tư — Ghi lại lý do mua bán, kết quả để phân tích và rút ra bài học.

Tuân thủ các nguyên tắc này, từng bước làm quen với cách đầu tư chứng khoán, ban đầu có thể cảm thấy lo lắng, nhưng dần dần sẽ trở thành chuyên nghiệp.

Kết luận: Bắt đầu hành trình dài trong đầu tư chứng khoán

Cách đầu tư chứng khoán không thể học trong một ngày. Phân tích kỹ lưỡng, quản lý rủi ro chặt chẽ, chọn chiến lược phù hợp là chìa khóa thành công. Hãy xem đầu tư chứng khoán như một cuộc thi marathon, không cần tốc độ nhanh mà cần đều đặn. Kiên trì, có kế hoạch, bạn sẽ đạt được mục tiêu tăng trưởng tài sản dài hạn.