Black Swan là hiện tượng thiên nga đen của thị trường – những sự kiện thay đổi thế giới tài chính

Trong bài viết này chúng ta sẽ khám phá một trong những khái niệm sâu sắc nhất của thế giới tài chính – black swan là hiện tượng không thể dự đoán nhưng lại ảnh hưởng đến cuộc sống của mọi người trên toàn thế giới. Hiểu về black swan là chìa khóa quan trọng để chuẩn bị cho tương lai.

Ý nghĩa và định nghĩa của con thiên nga đen trong thế giới tài chính

Thiên nga đen hay Black Swan là thuật ngữ kỹ thuật dùng để mô tả các sự kiện nằm ngoài dự đoán, chưa từng xảy ra trước đó, và khi xảy ra thì gây ra tác động mạnh mẽ đến hệ thống kinh tế và xã hội.

Vì các sự kiện thiên nga đen ảnh hưởng đến thị trường tài chính và cuộc sống hàng ngày của con người, các cuộc khủng hoảng như dịch COVID-19, chiến tranh Nga-Ukraine, và sự sụp đổ của thị trường tiền điện tử đều thuộc loại này.

Con đường của lý thuyết Black Swan đến hiện tại

Câu chuyện về thiên nga đen đã có từ thời Hy Lạp và La Mã cổ đại. Lúc đó, người ta tin rằng thiên nga chỉ có màu trắng. Đến năm 1697, Willem de Vlaming, một thuyền trưởng Hà Lan, đã phát hiện ra thiên nga đen ở Úc. Phát hiện này đã làm thay đổi niềm tin cũ.

Từ sự thay đổi này, thuật ngữ thiên nga đen trở thành chỉ những điều tưởng chừng không thể xảy ra nhưng lại thực sự xảy ra. Việc chuyển đổi này cuối cùng đã được dùng để mô tả các sự kiện kinh tế và chính trị không lường trước được.

Năm 2007, khi khủng hoảng kinh tế toàn cầu bắt đầu, Nassim Nicholas Taleb, nhà phân tích rủi ro người Mỹ, đã xuất bản tác phẩm “The Black Swan: The Impact of the Fully Improbable” giải thích lý thuyết này trong bối cảnh thị trường tài chính và kinh tế, bằng cách sử dụng góc nhìn thống kê và tâm lý học.

3 đặc điểm của sự kiện thiên nga đen

Taleb chỉ ra rằng thiên nga đen có ba đặc điểm nổi bật:

Thứ nhất là vượt ngoài mong đợi, vì dự báo bị trì hoãn. Sự kiện này gần như không thể dự đoán chính xác khi nào sẽ xảy ra.

Thứ hai là mức độ ảnh hưởng lớn. Khi thiên nga đen xuất hiện, tác động của nó thường rộng lớn, ảnh hưởng đến kinh tế, xã hội và chính trị trên diện rộng.

Thứ ba là khả năng tạo ra sự hợp lý sau sự kiện. Khi sự kiện đã xảy ra, mọi người thường cố gắng tìm lời giải thích và phân tích dữ liệu để làm cho sự kiện đó có vẻ như có thể dự đoán được.

Nghiên cứu điển hình: thiên nga đen thay đổi thế giới

Thiên nga đen có thể xuất hiện dưới nhiều dạng khác nhau. Khủng hoảng COVID-19 bắt đầu từ cuối năm 2019 là một thiên nga đen có tác động lớn nhất, không chỉ ảnh hưởng đến hệ thống y tế công cộng mà còn tác động đến kinh tế toàn cầu, doanh nghiệp và cách sống của con người.

Chiến tranh Nga-Ukraine bắt đầu vào cuối thập kỷ 2010 là một ví dụ khác. Sự kiện này đã ảnh hưởng đến giá năng lượng, lương thực toàn cầu và lạm phát khủng khiếp. Các quốc gia xa xôi như Thái Lan cũng bị ảnh hưởng gián tiếp qua sự chậm lại của kinh tế thế giới.

Sự sụp đổ của thị trường tiền điện tử năm 2022, khi Bitcoin giảm xuống còn 30.000 đô la Mỹ, cũng cho thấy rằng thiên nga đen có thể xuất hiện trong bất kỳ thị trường nào.

Chiến lược đầu tư để chuẩn bị đối phó thiên nga đen

Việc chuẩn bị cho thiên nga đen không phải là dự đoán chính xác khi nào nó xảy ra, mà là xây dựng chiến lược giúp nhà đầu tư thích nghi tốt hơn với biến động.

Phương pháp đầu tiên là phân bổ danh mục đầu tư vào nhiều công cụ khác nhau như cổ phiếu, trái phiếu, kim loại quý và bất động sản. Có nhiều loại tài sản sẽ giúp giảm thiểu rủi ro tổng thể của danh mục.

Phương pháp thứ hai là theo đuổi chiến lược đầu tư dài hạn. Dù thiên nga đen gây ảnh hưởng, lịch sử thị trường cho thấy thị trường thường hồi phục theo thời gian. Bitcoin giảm còn 30.000 đô la mới đây đã trở lại mức cao, đó là lý do các nhà đầu tư nghiêm túc không nên hoảng loạn.

Phương pháp thứ ba là sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro như quyền chọn và hợp đồng tương lai. Những công cụ này có thể giúp hạn chế thiệt hại lớn khi thiên nga đen xuất hiện.

Thích nghi với môi trường đầu tư mới

Nhà đầu tư nên chấp nhận rằng black swan là một phần của trò chơi đầu tư. Các sự kiện không lường trước luôn xảy ra, bất kể chúng ta dự đoán tốt đến đâu.

Thay vì lo lắng về việc thiên nga đen xuất hiện, nhà đầu tư cần hiểu rằng chúng thường đi kèm với cơ hội. Khi giá tài sản giảm do sự kiện bất ngờ, đó chính là thời điểm những nhà đầu tư có chiến lược rõ ràng có thể mua tài sản chất lượng với giá tốt.

Tóm lại

black swan là những sự kiện chúng ta phải đối mặt, không phải điều cần tránh. Nếu nhà đầu tư hiểu bản chất của thiên nga đen và điều chỉnh danh mục đầu tư phù hợp, những sự kiện tưởng chừng là hiểm họa lại có thể trở thành cơ hội. Dù thế giới có trải qua khủng hoảng lớn đến đâu, những người có kiến thức và kế hoạch dự phòng vẫn có thể vượt qua khủng hoảng đó.