Vàng hay Bạch kim? Kim loại quý nào sẽ là khoản đầu tư có giá trị hơn vào năm 2026?

Câu hỏi về việc vàng hay bạch kim là khoản đầu tư giá trị tốt hơn đang thu hút các nhà đầu tư nhiều hơn bao giờ hết. Trong khi vàng đạt mức kỷ lục mới vào năm 2025 và vượt 5.500 USD mỗi ounce vào tháng 1 năm 2026, thì bạch kim lại có một bước tăng bất ngờ: từ giữa năm 2025, giá bạch kim thoát khỏi đà đi ngang kéo dài nhiều năm và vọt lên mức cao kỷ lục gần 2.925 USD vào tháng 1 năm 2026. Tuy nhiên, bất chấp đợt tăng mạnh này, bạch kim vẫn rẻ hơn nhiều so với vàng – một hiện tượng đặt ra câu hỏi về giá trị thực sự của chúng.

Tại sao cả hai kim loại quý đều có giá trị – nhưng theo những cách khác nhau

Vàng và bạch kim không đơn thuần là hai kim loại quý cạnh tranh nhau: chúng đảm nhiệm các chức năng hoàn toàn khác trong kinh tế và thị trường tài chính. Giá trị của chúng thể hiện rõ ở các cấp độ khác nhau.

Vàng như một kho lưu trữ giá trị cổ điển: Suốt hàng nghìn năm, vàng được xem như biểu tượng của sự giàu có và an toàn. Điểm mạnh chính của vàng nằm ở chức năng dự trữ chống lạm phát và là phương tiện tâm lý của niềm tin. Các nhà đầu tư toàn cầu coi vàng như nơi trú ẩn an toàn trong thời kỳ khủng hoảng – vai trò này đã thể hiện rõ nét vào năm 2025.

Bạch kim như một khoản đầu tư nguyên liệu đa năng: Ngược lại, bạch kim không chỉ là một tài sản đầu tư mà còn là kim loại nguyên liệu quan trọng với nhu cầu công nghiệp rộng rãi. Ngành công nghiệp ô tô cần bạch kim cho các bộ xúc tác diesel, y học dùng cho cấy ghép, ngành hóa chất để sản xuất phân bón – và các công nghệ tương lai như nền kinh tế hydrogen cũng dựa vào kim loại hiếm này. Tính chất kép này khiến bạch kim trở thành một loại hàng tiêu dùng, phản ứng khác biệt trong chu kỳ kinh tế so với các khoản đầu tư thuần túy như vàng.

Lịch sử giá khác biệt phản ánh bài toán nan giải

Diễn biến giá của hai kim loại trong mười năm qua cho thấy một nghịch lý thú vị. Cuối năm 2016, bạch kim chỉ khoảng 880 USD, thấp hơn nhiều so với vàng (khoảng 1.125 USD). Đến đầu năm 2026, một ounce vàng có giá khoảng 4.850 USD – nhưng bạch kim chỉ khoảng 2.045 USD. Điều này có nghĩa là: trong khi vàng tăng gấp mười lần giá trị, thì bạch kim lại chậm hơn, mặc dù hiếm hơn nhiều.

So sánh một thập kỷ:

• Vàng: từ ~1.125 USD (2016) lên ~4.850 USD (2026) = tăng +331%
• Bạch kim: từ ~880 USD (2016) lên ~2.045 USD (2026) = tăng +132%

Sự chênh lệch này được lý giải bởi nhiều yếu tố: vàng hưởng lợi từ niềm tin toàn cầu vào các đồng tiền giấy giảm sút và bất ổn địa chính trị gia tăng. Trong khi đó, bạch kim lại bị ảnh hưởng bởi sự yếu đi của công nghệ diesel – ngành ô tô đã rời xa sau vụ bê bối của Volkswagen. Chỉ đến giữa năm 2025, khi kỳ vọng về hydrogen và thiếu hụt dự trữ vật chất, bạch kim mới bắt đầu phản kháng lại mức định giá thấp này.

Đột phá của bạch kim năm 2025: Kim loại rẻ hơn bắt kịp

Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt cho các khoản đầu tư vào bạch kim. Trong khi vàng tăng khoảng 66%, thì bạch kim đã làm được điều đặc biệt: nhân đôi giá chỉ trong vòng bảy tháng.

Những yếu tố thúc đẩy đà tăng của bạch kim:

• Thiếu hụt nguồn cung tại Nam Phi: Các mỏ khai thác của Nam Phi, chiếm 70-80% sản lượng toàn cầu, giảm 5% trong năm 2025, xuống mức thấp nhất trong 5 năm.
• Thiếu hụt cấu trúc: Năm 2025 là năm thứ ba liên tiếp có thâm hụt ước tính 692.000 ounce.
• Khẩn cấp vật lý: Tỷ lệ cho thuê cao và thị trường backwardation tại London cho thấy các vấn đề thực sự về cung cấp.
• Căng thẳng địa chính trị: Xung đột thương mại, thuế quan của Mỹ và căng thẳng Mỹ-Iran làm gia tăng bất ổn.
• Đồng USD yếu: Đồng dollar giảm làm giá các loại hàng hóa tính bằng USD trở nên rẻ hơn đối với người mua quốc tế.
• Dòng vốn ETF: Dòng chảy mạnh vào các quỹ bạch kim khiến đầu tư vào kim loại này tăng 47% trong năm 2025.
• Ảnh hưởng từ vàng: Sau đà tăng mạnh của vàng, nhiều nhà đầu tư tìm kiếm các kim loại quý rẻ hơn – và bạch kim trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Kết quả của sự kết hợp này là một “bão tố hoàn hảo”: giá bạch kim từ dưới 1.000 USD tháng 6 năm 2025 đã vọt lên hơn 2.900 USD tháng 1 năm 2026 – gấp bốn lần trong vòng sáu tháng.

Vàng thực sự có giá trị hơn nhờ đâu?

Câu trả lời đơn giản: tâm lý và sự khan hiếm niềm tin. Lý do chính khiến vàng hiện nay đắt hơn khoảng 2.700 USD mỗi ounce so với bạch kim không phải do nó vượt trội về mặt khách quan, mà do các yếu tố tâm lý và cấu trúc thị trường:

1. Sự công nhận toàn cầu: Vàng đã là biểu tượng của niềm tin suốt hàng nghìn năm. Ngân hàng trung ương giữ vàng, không phải bạch kim. Nhu cầu này tạo ra một chênh lệch giá cấu trúc.
2. Thanh khoản thị trường: Thị trường hợp đồng tương lai vàng có hơn 200 tỷ USD hợp đồng mở, sâu hơn nhiều so với thị trường bạch kim chỉ khoảng 8,3 tỷ USD. Sự khác biệt này khiến các nhà đầu tư lớn cảm thấy rủi ro khi mua bạch kim.
3. Biến động như một phần thưởng rủi ro: Bạch kim rất biến động – tháng 2 năm 2026, giá giảm 35,7% trong sáu ngày rồi phục hồi gần 20%. Sự biến động này làm các nhà đầu tư bảo thủ e ngại, dẫn đến phần thưởng rủi ro dành cho vàng.
4. Hiện tượng tỷ lệ vàng-bạch kim: Trong lịch sử, bạch kim từng đắt hơn vàng – năm 1924, một ounce bạch kim gấp sáu lần vàng. Nhưng từ 2011, điều này không còn xảy ra. Giai đoạn “kém giá trị kéo dài” này đã dẫn đến các tranh luận về khả năng trở lại bình thường – liệu bạch kim có thể đắt hơn vàng trở lại?

Bạch kim như băng mỏng: Cấu trúc thị trường và biến động

Các biến động giá cực đoan của bạch kim cho thấy một vấn đề căn bản: Thị trường chưa đủ sâu. Với chỉ khoảng 73.500 hợp đồng mở trên NYMEX, một đợt mua bán vừa phải hoặc cú sốc bán ra có thể gây ra biến động giá lớn. Điều này khiến bạch kim trở thành một khoản đầu tư có độ biến động cao – phù hợp cho các nhà giao dịch tích cực, nhưng nguy hiểm cho nhà đầu tư thụ động.

So sánh: Thị trường vàng lớn gấp khoảng 25 lần. Một nhà đầu tư lớn có thể mua hoặc bán vàng mà không làm thay đổi giá đáng kể. Trong khi đó, mỗi lệnh lớn đối với bạch kim đều có thể gây ra biến động giá mạnh – cả tăng lẫn giảm.

Tiềm năng giá trị của bạch kim trong năm 2026 là gì?

Các nhà phân tích còn tranh luận. Trong khi Heraeus Precious Metals dự báo giá bạch kim năm 2026 từ 1.300-1.800 USD, thì Bank of America dự đoán lên tới 2.450 USD – còn Commerzbank thì cho rằng khoảng 1.800 USD. Khoảng dự báo chênh lệch hơn 1.000 USD này phản ánh sự bất định hiện tại.

Tuy nhiên, theo Hội đồng Đầu tư Bạch kim Thế giới (WPIC), tiềm năng trung hạn của bạch kim là rất lớn: Sau một năm 2026 cân bằng, dự kiến sẽ lại xuất hiện thâm hụt ít nhất từ 2027 đến 2029 khi ngành hydrogen tiếp tục phát triển. WPIC dự báo nhu cầu bạch kim thêm từ 875.000 đến 900.000 ounce đến năm 2030 chỉ từ xe fuel cell và điện phân hydrogen – tuy nhiên, ngành hydrogen vẫn chưa đạt kỳ vọng như mong đợi.

Đầu tư phù hợp với loại nhà đầu tư nào?

Câu hỏi “Vàng hay bạch kim?” không dựa trên các yếu tố khách quan, mà phụ thuộc vào loại nhà đầu tư:

Dành cho nhà đầu tư bảo thủ: Vàng vẫn là lựa chọn

• Phát triển giá ổn định, dễ dự đoán
• Được chấp nhận rộng rãi bởi các tổ chức
• Là nơi trú ẩn an toàn trong khủng hoảng
• Phù hợp dài hạn, làm phần bổ sung danh mục
• Công cụ khuyên dùng: vàng vật chất, ETF vàng, ETC vàng

Dành cho nhà giao dịch tích cực: Bạch kim mang cơ hội

• Biến động cao – nhiều cơ hội giao dịch
• Tiềm năng lợi nhuận phần trăm lớn
• Nhưng cũng rủi ro thua lỗ cao hơn
• Yêu cầu quản lý rủi ro chủ động
• Công cụ khuyên dùng: CFD bạch kim đòn bẩy (x2 đến x5), hợp đồng tương lai bạch kim, quyền chọn bạch kim

Dành cho người theo xu hướng: 2026 có thể thú vị

• Bạch kim có thể thoát khỏi trạng thái quá bán
• Cơ cấu khan hiếm vẫn còn
• Chiến lược theo xu hướng đơn giản (đường trung bình nhanh cắt chậm) có thể hiệu quả
• Nhưng cần kỷ luật dừng lỗ – tối đa 1-2% rủi ro mỗi lệnh

Dành cho nhà đa dạng hóa danh mục: Cả hai kim loại đều có chỗ

• Vàng để ổn định, chống lạm phát
• Bạch kim để đối nghịch với cổ phiếu trong giai đoạn chuyển đổi kinh tế
• Một danh mục cân đối có thể là 70% vàng + 30% bạch kim
• Cần cân bằng định kỳ

Các yếu tố quan trọng cần theo dõi năm 2026

Ai chọn vàng hay bạch kim hoặc kết hợp cả hai đều cần chú ý các diễn biến sau:

• Chính sách của Cục Dự trữ Liên bang (Fed): Các tín hiệu hawkish về giảm lãi suất chậm hơn thường đẩy đồng USD lên – gây áp lực cho cả hai loại hàng hóa này
• Xu hướng USD: Đồng USD yếu hơn làm giá cả các kim loại quý tính bằng USD trở nên rẻ hơn đối với người mua quốc tế, có thể hỗ trợ giá
• Tình hình địa chính trị: Xung đột thương mại, căng thẳng Iran – Mỹ có thể hỗ trợ giá cả
• Phát triển hydrogen: Nếu ngành hydrogen bận rộn hơn, bạch kim sẽ hưởng lợi nhiều hơn
• Tỷ lệ cho thuê bạch kim: Chỉ số này phản ánh mức độ khan hiếm của bạch kim – tăng tỷ lệ cho thấy thiếu hụt thực sự

Kết luận: Khoản đầu tư có giá trị hơn không phải là trắng đen

Câu hỏi “Vàng hay bạch kim – cái nào có giá trị hơn?” không có câu trả lời đơn giản. Vàng vẫn là khoản đầu tư an toàn, ổn định hơn cho đa số nhà đầu tư – nhờ thanh khoản, sự chấp nhận tâm lý và tính an toàn lịch sử. Trong khi đó, bạch kim còn bị định giá thấp hơn và có thể sẽ tăng giá dài hạn do các yếu tố cấu trúc – đặc biệt nếu ngành hydrogen thực sự bùng nổ.

Chiến lược thông minh cho năm 2026 không phải là chọn một trong hai, mà là phân bổ hợp lý theo khẩu vị rủi ro và mục tiêu đầu tư của từng người. Vàng làm trung tâm danh mục, còn bạch kim dành cho những ai sẵn sàng chấp nhận biến động cao để đổi lấy tiềm năng lợi nhuận lớn.