Làm thế nào để mua vàng chính xác? Hướng dẫn toàn diện từ chọn mua vàng thỏi đến kênh đầu tư

Vàng là một tài sản phòng hộ kinh điển, luôn trở thành sự lựa chọn hàng đầu của nhà đầu tư khi căng thẳng địa chính trị toàn cầu gia tăng và kỳ vọng lạm phát tăng cao. Tuy nhiên, trước vô số phương thức đầu tư vàng đa dạng từ vàng vật chất đến các sản phẩm phái sinh CFD, nhiều người vẫn chưa biết bắt đầu từ đâu. Bài viết này sẽ phân tích sâu các kênh mua bán vàng khác nhau, giúp bạn tìm ra phương thức phù hợp nhất với phong cách đầu tư của chính mình.

Tại sao đầu tư vàng lại được toàn cầu ưa chuộng?

Trước khi đi vào chi tiết mua vàng ở đâu, chúng ta hãy cùng hiểu vì sao vàng lại trở thành một trong những tài sản được ưa chuộng nhất.

Vàng chưa từng rời khỏi sân chơi đầu tư, lý do rất đơn giản: đây là công cụ giữ giá trị được toàn cầu công nhận. Dù là ngân hàng trung ương, các tổ chức đầu tư hay nhà đầu tư cá nhân, tất cả đều xem vàng như một “nơi trú ẩn an toàn” để chống lại bất ổn thị trường. Theo số liệu, trong năm 2024, các ngân hàng trung ương trên toàn thế giới đã mua ròng 1.045 tấn vàng, liên tục vượt qua ngưỡng nghìn tấn trong ba năm liên tiếp, đẩy giá vàng vượt mốc 2.700 USD/oz, phản ánh nhu cầu phân bổ vàng của các tổ chức cấp cao đang rất mạnh mẽ.

Xu hướng lịch sử còn chứng minh rõ điều này. Khi chiến tranh Nga-Ukraine bùng nổ năm 2022, giá vàng từng vọt lên 2.069 USD/oz; năm ngoái, giá vàng còn phá đỉnh mới trên 3.700 USD/oz; Goldman Sachs còn dự báo mục tiêu trung bình năm 2026 là 4.000 USD/oz. Mỗi khi nền kinh tế gặp rủi ro hệ thống, xung đột địa chính trị leo thang hoặc có nguy cơ chiến tranh, vàng thường trở thành nơi trú ẩn dòng tiền.

Các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp đều khuyên nên phân bổ ít nhất 10% danh mục vào vàng, thể hiện tầm quan trọng của nó. So với cổ phiếu hay các tài sản cố định khác, vàng có độ biến động cao hơn, nhưng lại mang đến sự an tâm về tâm lý và khả năng chống rủi ro thực tế không thể thay thế.

So sánh sâu 5 kênh đầu tư vàng chính: Chi phí, rủi ro và lợi nhuận

Trước khi chọn nơi mua vàng hoặc phương thức đầu tư, bạn cần hiểu rõ các điểm khác biệt cốt lõi của từng kênh. Dưới đây là so sánh đầy đủ 5 phương thức đầu tư vàng phổ biến:

Bảng so sánh này hé lộ quy luật cốt lõi: Phương thức đầu tư có mức đầu tư tối thiểu thấp, chi phí giao dịch rẻ hơn thì đi kèm rủi ro và đòn bẩy cao hơn. Do đó, việc chọn phương thức phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu đầu tư của bạn.

Có nên vào thị trường mua vàng ngay bây giờ? Thị trường và thời điểm vào

Trong giai đoạn 2022-2023, vàng đã trải qua biến động lớn: đỉnh cao vượt qua 2.000 USD/oz, đáy thấp hơn 1.700 USD/oz, chủ yếu do xung đột địa chính trị và chính sách tăng lãi suất của Fed.

Tuy nhiên, bước sang năm 2024, tình hình rõ ràng đã thay đổi. Dự kiến Mỹ sẽ giảm lãi suất, rủi ro địa chính trị vẫn còn cao, các ngân hàng trung ương trên toàn cầu mua vàng kỷ lục, đẩy giá vàng liên tục tăng. Tháng 9 năm ngoái, giá vàng đã vượt 3.700 USD/oz, lập đỉnh mới trong lịch sử.

Điều quan trọng cần nhận biết là: Xu hướng ngắn hạn của vàng khó dự đoán, nhưng xu hướng dài hạn vẫn hướng lên. Nếu bạn là nhà đầu tư dài hạn, điều quan trọng không phải là dự đoán chính xác điểm vào, mà là tìm thời điểm hợp lý để bắt đầu và duy trì nắm giữ. Các biến động ngắn hạn thường là cơ hội để tích lũy thêm cho các nhà đầu tư dài hạn.

Ngược lại, nếu mục tiêu của bạn là kiếm lợi ngắn hạn, bạn cần học cách phân tích thị trường, sử dụng các công cụ giao dịch để chênh lệch giá. Các nhà đầu tư này phù hợp với hợp đồng tương lai vàng hoặc hợp đồng chênh lệch CFD, vì hai công cụ này cung cấp khả năng giao dịch hai chiều và đòn bẩy cao.

Vàng vật chất và vàng thỏi: Kênh mua bán, chi phí và phương án bảo quản

Vàng vật chất là hình thức đầu tư truyền thống nhất, gồm vàng thỏi, vàng miếng, trang sức vàng và đồng xu kỷ niệm. Trong đó, vàng thỏi là lựa chọn đáng cân nhắc nhất, vì trang sức và đồng xu kỷ niệm thường bị tính phí gia công và phí bán ra làm giảm lợi nhuận đáng kể.

Mua vàng thỏi ở đâu rẻ nhất?

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) là lựa chọn hàng đầu. NHNN là ngân hàng duy nhất tại Việt Nam có hoạt động mua bán vàng vật chất, vàng của ngân hàng này đến từ UBS (Thụy Sỹ), đảm bảo chất lượng và phí gia công thấp. Các loại vàng thỏi của NHNN có các kích cỡ từ 100g, 250g, 500g đến 1kg, phù hợp với nhiều mức vốn khác nhau của nhà đầu tư.

Nếu muốn mua vàng nhỏ hơn 100g, các tiệm vàng hoặc tiệm cầm đồ là lựa chọn thay thế. Tuy nhiên, dù mua ở đâu, chỉ số quan trọng quyết định giá trị là độ tinh khiết của vàng. Khi bán ra, toàn bộ đều dựa trên trọng lượng, đừng bị mê hoặc bởi vàng giả, thương hiệu hào nhoáng hay kỹ thuật chế tác đặc biệt, vì những yếu tố này chỉ làm tăng chi phí mua vào.

Chi phí bảo quản vàng vật chất không thể bỏ qua. Tự giữ tại nhà tiềm ẩn rủi ro an toàn, trong khi thuê két sắt ngân hàng phải trả phí hàng năm. Về thuế, các giao dịch vàng vật chất trên 50 triệu đồng phải khai báo thuế thu nhập cá nhân theo tỷ lệ 6% lợi nhuận.

Ưu điểm của vàng vật chất là rủi ro thấp, dễ mua bán; nhược điểm là giá cao, cần có nơi lưu trữ, chi phí phát sinh nhiều, tính thanh khoản trung bình. Thích hợp để giữ giá lâu dài hoặc sưu tầm, chứ không phù hợp giao dịch thường xuyên.

Đầu tư vàng giấy: Ưu điểm và hạn chế của sổ tiết kiệm vàng và ETF

Nếu bạn không muốn sở hữu vàng vật chất, nhưng muốn tham gia vào sự tăng giá của vàng, vàng giấy là lựa chọn lý tưởng.

Sổ tiết kiệm vàng: Tài sản vàng do ngân hàng quản lý

Sổ tiết kiệm vàng (hay còn gọi là vàng giấy) là hình thức đơn giản: ngân hàng giữ hộ vàng cho bạn, bạn chỉ có bản ghi chép điện tử. Các ngân hàng như Ngân hàng TMCP Ngoại thương (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Công Thương (VietinBank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển (BIDV), Ngân hàng Đông Á, Ngân hàng Á Châu, Ngân hàng Sài Gòn Thương Tín đều cung cấp dịch vụ này.

Có ba cách mua bán sổ vàng: mua bằng đồng Việt Nam, mua bằng ngoại tệ, hoặc dùng sổ vàng song tiền tệ (ra mắt năm 2023 tại NHNN), giúp nhà đầu tư hưởng lợi từ biến động tỷ giá và giá vàng cùng lúc.

Về chi phí, dù mua bằng đồng hay ngoại tệ, tổng chi phí giao dịch gần như tương đương, thuộc mức trung bình. Tuy nhiên, mỗi lần mua bán đều phát sinh phí, chuyển đổi ngoại tệ cũng khó dự đoán, nên không nên giao dịch quá nhiều lần. Lợi nhuận từ sổ vàng được xem là thu nhập tài sản, khai báo vào thuế thu nhập cá nhân năm sau.

Ưu điểm của sổ vàng là rủi ro thấp, có thể giao dịch nhỏ lẻ, dễ đổi lấy vàng vật chất; nhược điểm là chỉ mua bán theo giá chênh lệch, chi phí chuyển đổi tỷ giá khó kiểm soát, thời gian giao dịch hạn chế. Phù hợp với nhà đầu tư dài hạn, ít giao dịch.

ETF vàng: Quỹ chỉ số vàng có tính thanh khoản cao

ETF vàng là “quỹ chỉ số vàng”, theo dõi giá vàng giao ngay. Các lựa chọn phổ biến gồm ETF vàng của Việt Nam (00635U), ETF vàng của Mỹ như GLD và IAU.

Cấu trúc chi phí:

• ETF Việt Nam: phí quản lý 1.15%/năm + phí giao dịch 0.15% + thuế 0.1%
• ETF Mỹ GLD: phí quản lý 0.4%/năm + phí giao dịch 0-0.1% + phí chuyển đổi ngoại tệ 0.32%
• ETF Mỹ IAU: phí quản lý 0.25%/năm + phí giao dịch 0-0.1% + phí chuyển đổi ngoại tệ 0.32%

Ưu điểm của ETF vàng là đầu tư dễ tiếp cận, chi phí thấp, tính thanh khoản cao, mua bán thuận tiện qua các sàn chứng khoán. Tuy nhiên, chỉ có thể mua bán theo chiều tăng giá, không thể bán khống, phù hợp cho nhà đầu tư mới.

Mua ETF vàng qua các sàn quốc tế của Mỹ sẽ có chi phí thấp hơn, độ trượt giá theo dõi sát hơn, nhưng cần mở tài khoản chứng khoán Mỹ và chấp nhận rủi ro tỷ giá.

ETF vàng phù hợp với đầu tư dài hạn, ít giao dịch, chi phí thấp. Ưu điểm là giao dịch nhanh, dễ tiếp cận; nhược điểm là không thể bán khống, cần chú ý phí quản lý, thời gian giao dịch hạn chế.

Giao dịch phái sinh: Hợp đồng tương lai và CFD

Nếu mục tiêu của bạn là kiếm lợi từ biến động ngắn hạn, hợp đồng tương lai vàng và CFD là hai công cụ chính. Cả hai đều theo dõi giá vàng quốc tế, hỗ trợ giao dịch hai chiều và đòn bẩy cao, nhưng có cơ chế khác nhau quan trọng.

Hợp đồng tương lai vàng: Hợp đồng chuẩn đòn bẩy cao

Hợp đồng tương lai vàng là hợp đồng giao dịch dựa trên vàng quốc tế. Lợi nhuận hoặc lỗ của nhà đầu tư phụ thuộc vào chênh lệch giá tại thời điểm vào và thoát vị thế.

Ưu điểm của hợp đồng tương lai:

• Giao dịch hai chiều (mua hoặc bán)
• Thời gian giao dịch dài (đặc biệt các sàn quốc tế gần như 24/7)
• Chi phí giữ vị thế thấp
• Đòn bẩy giúp tối ưu vốn

Rủi ro của hợp đồng tương lai:

• Có ngày đáo hạn, cần chuyển đổi hợp đồng
• Khi đến tháng đáo hạn, vị thế sẽ bị tự động đóng
• Đòn bẩy làm tăng cả lợi nhuận và rủi ro
• Yêu cầu quản lý vốn chặt chẽ

Về thuế, lợi nhuận từ hợp đồng tương lai không bị đánh thuế trực tiếp, chỉ phải nộp thuế giao dịch hợp đồng, với mức thuế rất thấp (0.025%).

Tại Việt Nam, giao dịch hợp đồng tương lai còn hạn chế, thời gian ngắn hơn các sàn quốc tế, trong khi các sàn quốc tế cung cấp gần như 24/7, thanh khoản và khối lượng lớn hơn nhiều, rất thuận tiện.

CFD vàng: Hợp đồng chênh lệch linh hoạt không hạn định

CFD (Hợp đồng chênh lệch) là công cụ theo dõi giá vàng giao ngay. Điểm khác biệt chính so với hợp đồng tương lai là:

CFD và hợp đồng tương lai khác nhau ở chỗ:

• CFD không có quy mô hợp đồng cố định, yêu cầu ký quỹ thấp hơn
• CFD không có ngày đáo hạn, có thể giữ vô thời hạn
• CFD không tính phí giao dịch hay thuế, chỉ thu chênh lệch giá và lãi qua đêm
• Yêu cầu vốn thấp hơn nhiều so với hợp đồng tương lai

Ưu điểm của CFD:

• Giao dịch nhỏ lẻ, phù hợp với vốn ít
• Giao dịch hai chiều (mua/bán)
• Giao dịch 24/7, T+0
• Mở tài khoản dễ dàng, nhanh chóng

Rủi ro của CFD:

• Đòn bẩy cao, dễ gây thua lỗ lớn
• Cần có kỹ năng và kinh nghiệm giao dịch
• Chi phí qua đêm tích lũy theo ngày

Về thuế, lợi nhuận từ giao dịch vàng qua các nền tảng quốc tế thuộc dạng thu nhập từ nguồn nước ngoài, nếu vượt quá 100 triệu đồng/năm thì phải khai báo vào thuế thu nhập cá nhân.

Phù hợp với ai: Nhà đầu tư có vốn nhỏ, kinh nghiệm giao dịch tốt, muốn thực hiện các chiến lược ngắn hạn, lướt sóng.

Nên mua vàng ở đâu là rẻ nhất? Chiến lược mua thực tế

Câu hỏi này hoàn toàn phụ thuộc vào mục tiêu và chiến lược đầu tư của bạn.

Nhà đầu tư dài hạn, giữ giá trị lâu dài: Nếu mục tiêu là chống lạm phát, bảo vệ tài sản, mua vàng vật chất là hợp lý. Mua trực tiếp tại ngân hàng (ưu tiên NHNN) để đảm bảo an toàn, chất lượng, nhưng cần chuẩn bị phí lưu giữ. Với số lượng nhỏ hơn 100g, có thể mua tại các tiệm vàng giá rẻ, chú ý đến độ tinh khiết của vàng.

Nhà đầu tư dài hạn, chi phí thấp: Muốn tham gia thị trường với chi phí thấp, ít phiền phức, sổ tiết kiệm vàng hoặc ETF vàng là lựa chọn phù hợp. Sổ vàng phù hợp với người thích ngân hàng; ETF vàng thì tiện lợi, dễ mua bán qua sàn chứng khoán, phí thấp hơn.

Nhà đầu tư ngắn hạn, lướt sóng: Có kinh nghiệm, muốn kiếm lợi từ biến động giá trong ngắn hạn, hợp đồng tương lai hoặc CFD là lựa chọn tối ưu. Các sàn quốc tế như IG, Saxo, Mitrade cung cấp giao dịch gần như 24/7, phí thấp, phù hợp cho các nhà đầu tư nhỏ.

Chìa khóa chính: Dù chọn phương thức nào, lợi nhuận dài hạn từ vàng không cao, phần lớn lợi nhuận thực sự đến từ các chiến lược ngắn hạn. Vì vậy, hãy dựa trên khả năng giao dịch và mức độ chấp nhận rủi ro của bản thân để lựa chọn phù hợp.

Lời khuyên về phân bổ chiến lược đầu tư vàng phù hợp

Dựa trên phân tích trên, dưới đây là gợi ý phân bổ cho các nhóm nhà đầu tư khác nhau:

• Nhà đầu tư bảo thủ: Đầu tư khoảng 10% danh mục vào vàng, chọn sổ tiết kiệm vàng hoặc ETF vàng để mua định kỳ, hạn chế giao dịch nhiều.
• Nhà đầu tư cân bằng: Khoảng 60% vào các sản phẩm vàng truyền thống (vàng vật chất hoặc sổ vàng), 40% còn lại dùng để lướt sóng bằng hợp đồng tương lai hoặc CFD.
• Nhà đầu tư mạo hiểm: Nếu có kinh nghiệm và chịu rủi ro cao, có thể đầu tư toàn bộ vào CFD hoặc hợp đồng tương lai, linh hoạt điều chỉnh đòn bẩy theo xu hướng thị trường.

Điều quan trọng là, bất kể chiến lược nào, vàng vẫn giữ vai trò là công cụ phòng hộ rủi ro của danh mục. Trong các thời điểm căng thẳng địa chính trị, chính sách của ngân hàng trung ương thay đổi hoặc nguy cơ suy thoái kinh tế, vàng mới thể hiện đúng giá trị của nó.

Hãy bắt đầu lựa chọn kênh mua vàng phù hợp với mục tiêu của bạn ngay hôm nay!