Chín động lực quyết định biến động tỷ giá Các nhà giao dịch ngoại hối cần biết cơ chế quyết định tỷ giá

Muốn kiếm lợi nhuận ổn định trên thị trường ngoại hối, trước tiên bạn phải hiểu logic quyết định tỷ giá hối đoái. Rốt cuộc, điều gì khiến một đồng tiền của quốc gia tăng giá hoặc giảm giá? Câu trả lời không chỉ một mà là do nhiều yếu tố tương tác ảnh hưởng cùng nhau quyết định. Nắm vững các động lực này, bạn sẽ có thể dự đoán biến động thị trường và xây dựng chiến lược giao dịch thông minh hơn.

Trong thị trường ngoại hối quốc tế, có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá trị tiền tệ các nước, nhưng không phải tất cả đều quan trọng như nhau. Theo chiều thời gian, các yếu tố quyết định tỷ giá có thể chia thành ba cấp độ: ngắn hạn do lãi suất và tâm lý thị trường chi phối; trung hạn thì do chính trị, lạm phát, mức nợ và thị trường vốn quyết định; dài hạn, điều kiện thương mại và chính sách là lực lượng quyết định cuối cùng.

Biến động ngắn hạn: Lãi suất và tâm lý thị trường quyết định tỷ giá như thế nào?

Đối với nhà giao dịch hàng ngày, quyết định tỷ giá ngắn hạn là rõ ràng nhất. Thay đổi lãi suất và tâm lý thị trường, hai yếu tố này, thường có thể thay đổi xu hướng tiền tệ trong vòng vài tuần hoặc vài tháng.

Chính sách lãi suất là vũ khí mạnh nhất trong tay ngân hàng trung ương. Khi ngân hàng trung ương công bố tăng lãi suất, tín hiệu này ngay lập tức gửi đến thị trường: giữ tiền tệ của quốc gia này sẽ mang lại lợi nhuận cao hơn. Điều này thu hút nhà đầu tư toàn cầu đổ xô vào, cầu đối với đồng tiền đó tăng vọt, đẩy tỷ giá lên cao. Ngược lại, giảm lãi suất sẽ làm giảm sức hấp dẫn của đồng tiền đó. Ví dụ, Ngân hàng dự trữ Ấn Độ đã nhiều lần nâng lãi suất để ngăn đồng rupee mất giá — quyết định này trực tiếp phản ánh mối quan hệ nhân quả giữa lãi suất và tỷ giá.

Tâm lý thị trường là yếu tố khó lượng hóa nhưng cũng mạnh mẽ không kém. Kỳ vọng của nhà đầu tư thường có tính tự thực hiện. Khi thị trường chung kỳ vọng đồng tiền sẽ tăng giá trong tương lai, dòng vốn đổ vào sẽ rất lớn; ngược lại, nếu kỳ vọng giảm, dòng tiền rút ra sẽ nhiều. Những kỳ vọng tập thể này có thể đẩy tỷ giá lên hoặc xuống mạnh trong ngắn hạn. Trong lịch sử, thời kỳ thịnh vượng của thị trường bất động sản Mỹ đã đẩy giá trị đồng đô la tăng cao do tâm lý lạc quan, chính là ví dụ điển hình về cách kỳ vọng quyết định tỷ giá.

Ảnh hưởng trung hạn: Chính trị, lạm phát và việc làm thay đổi xu hướng tỷ giá như thế nào

Khi kéo dài thời gian ra vài tháng đến một năm, nhiều yếu tố cơ bản bắt đầu có ảnh hưởng quyết định đến tỷ giá.

Ổn định chính trị trực tiếp quyết định niềm tin của nhà đầu tư vào một quốc gia. Tại sao nhà giao dịch lại thích mua tiền tệ của các quốc gia ổn định chính trị? Bởi vì chính phủ ổn định thường có chính sách kinh tế nhất quán, pháp quyền rõ ràng, rủi ro đầu tư thấp hơn. Ngược lại, khủng hoảng chính trị sẽ làm giảm mạnh tỷ giá. Ví dụ rõ nhất là Brexit — khi thông tin rời khỏi EU được công bố, đồng bảng Anh nhanh chóng giảm giá so với đô la, phản ánh thực tế cách rủi ro chính trị quyết định tỷ giá.

Tỷ lệ lạm phát là chỉ số quan trọng để đánh giá sức mua thực của tiền tệ. Nhà đầu tư sẽ ưu tiên giữ tiền của các quốc gia có tỷ lệ lạm phát thấp hơn. Nếu một quốc gia có lạm phát cao, sức mua của đồng tiền đó sẽ giảm, nhà đầu tư quốc tế sẽ chuyển sang các đồng tiền có lạm phát ổn định hơn. Zimbabwe từng bị siêu lạm phát khiến đồng tiền mất giá mạnh, trở thành ví dụ tiêu cực. Điều này cho thấy lạm phát trực tiếp quyết định tỷ giá tăng hoặc giảm.

Dữ liệu việc làm phản ánh sức sống thực của nền kinh tế. Tỷ lệ thất nghiệp cao thường đồng nghĩa với nền kinh tế trì trệ, cầu đối với đồng tiền của quốc gia đó giảm, cuối cùng làm tỷ giá yếu đi. Báo cáo việc làm phi nông nghiệp (NFP) hàng tháng của Mỹ có thể gây biến động lớn trên thị trường ngoại hối toàn cầu vì dữ liệu này quyết định như thế nào đến tỷ giá. Báo cáo việc làm tích cực thường đẩy đồng đô la lên cao.

Nợ chính phủ là yếu tố tiềm ẩn dài hạn. Giả sử bạn sẽ cho người mắc nợ chồng chất vay tiền? Cũng tương tự, các quốc gia có nợ cao sẽ khó thu hút vốn đầu tư nước ngoài, làm giảm cầu đối với đồng tiền của họ, đẩy tỷ giá xuống. Nhà đầu tư sẽ theo dõi sát sao xu hướng nợ của một quốc gia để dự đoán triển vọng dài hạn của đồng tiền.

Thị trường vốn là tấm gương phản ánh niềm tin kinh tế. Thị trường chứng khoán giảm dài hạn thường phản ánh nhà đầu tư thiếu tự tin, làm giảm cầu đối với đồng tiền của quốc gia đó. Ngược lại, thị trường vốn tăng trưởng thể hiện kỳ vọng tăng trưởng kinh tế tốt, đẩy tỷ giá lên. Thị trường vốn Trung Quốc duy trì đà tăng dài hạn đã tạo nền tảng hỗ trợ cho tỷ giá nhân dân tệ.

Xu hướng dài hạn: Thương mại và chính sách quyết định hướng đi tương lai của tỷ giá

Nếu như các yếu tố ngắn hạn và trung hạn quyết định biến động, thì các yếu tố dài hạn quyết định hướng đi tổng thể của tỷ giá.

Điều kiện thương mại quyết định sức hút của một quốc gia đối với vốn nước ngoài. Xuất khẩu lớn hơn nhập khẩu sẽ liên tục tích lũy ngoại tệ, từ đó đẩy cầu đối với đồng tiền quốc gia đó lên. Trung Quốc duy trì thặng dư thương mại dài hạn chính là nhờ điều kiện thương mại luôn vượt trội. Điều này cho thấy cách điều kiện thương mại quyết định căn bản xu hướng tỷ giá.

Chính sách tiền tệ và tài khóa phản ánh thái độ của chính phủ trong việc thu hút vốn nước ngoài. Nếu chính phủ đưa ra các chính sách thu hút đầu tư nước ngoài — như nới lỏng kiểm soát dòng vốn, giảm thuế, cải thiện môi trường kinh doanh — dòng vốn sẽ chảy vào liên tục, cầu dài hạn đối với đồng tiền đó sẽ tăng. Những chính sách này quyết định mức hỗ trợ dài hạn của tỷ giá.

Tổng hợp: Làm thế nào để vận dụng các yếu tố quyết định này trong thực chiến

Việc nắm vững chín yếu tố quyết định tỷ giá chỉ là bước đầu. Nghệ thuật giao dịch thực sự nằm ở việc hiểu cách các yếu tố này tương tác với nhau.

Nhà giao dịch ngắn hạn cần chú trọng theo dõi các quyết định lãi suất và dữ liệu việc làm để dự đoán các điểm chuyển biến thị trường. Nhà đầu tư trung hạn cần theo dõi biến động chính trị và các chỉ số kinh tế. Các nhà đầu tư dài hạn hoặc phòng ngừa rủi ro, thì phải phân tích sâu về vị thế thương mại và tính lành mạnh tài chính của một quốc gia.

Quan trọng nhất, đừng chỉ dựa vào một yếu tố để quyết định tỷ giá. Thị trường vận hành theo cách nhiều yếu tố tác động cùng lúc — có lúc hợp tác, có lúc đối nghịch. Học cách cân nhắc các lực lượng quyết định này, bạn mới có thể hiểu rõ cách tỷ giá hình thành, dự đoán chính xác và xây dựng kế hoạch giao dịch có khả năng thành công cao hơn.