Chấn động địa chính trị và cuộc chơi chính sách: Rủi ro trung hạn cần cảnh giác của thị trường chứng khoán Mỹ năm 2026

Nửa đầu năm, thị trường chứng khoán Mỹ đối mặt với nhiều bất định. Xung đột địa chính trị, chuyển biến chính sách năng lượng và rủi ro tài chính đan xen, tạo thành thử thách quan trọng cho xu hướng trung hạn của thị trường Mỹ.

Giá dầu trở thành tâm điểm, xung đột địa chính trị ảnh hưởng đến đà tăng của thị trường Mỹ

Các sự kiện địa chính trị đầu tháng 1 đã gây ra những điều chỉnh mạnh mẽ trong dòng chảy vốn toàn cầu. Nhiều nguồn vốn đổ vào đồng USD và vàng, các tài sản trú ẩn an toàn truyền thống, chỉ số USD tạm thời tăng lên 98.8, mức cao nhất trong vòng gần đây. Đồng thời, giá vàng tăng hơn 2% lên 4426.5 USD, trong khi dầu WTI lại giảm, có lúc xuống dưới mức 57.0 USD.

Phía sau phản ứng của thị trường là một biến số quan trọng: xu hướng giá dầu ảnh hưởng sâu sắc đến thị trường Mỹ. Chi phí năng lượng trực tiếp tác động đến lợi nhuận doanh nghiệp, đặc biệt là các ngành vận tải, sản xuất và các lĩnh vực truyền thống khác. Đồng thời, giá dầu cao còn thúc đẩy kỳ vọng lạm phát, từ đó ảnh hưởng đến chính sách của Cục Dự trữ Liên bang — điều này đặc biệt quan trọng đối với đà tăng của thị trường chứng khoán công nghệ chủ đạo.

Chính quyền Trump đầu tháng 1 đã thực hiện một loạt động thái nhằm hướng tới biến số này. Mỹ tuyên bố sẽ tái thiết hạ tầng năng lượng của Venezuela để khai thác nguồn dầu dồi dào của nước này. Đây không chỉ vì an ninh năng lượng — Venezuela sở hữu trữ lượng dầu đã được khám phá lớn nhất thế giới, với hơn 3000 tỷ thùng dầu nặng — mà còn phản ánh một số mục tiêu chính sách về giá dầu.

Ngoài dầu, Venezuela còn chứa nhiều nguồn tài nguyên chiến lược như khí tự nhiên, vàng, bauxite và than đá. Những nguyên liệu này rất quan trọng đối với hạ tầng Mỹ, vận tải nặng và thậm chí các trung tâm dữ liệu AI. Các công ty dầu khí Mỹ cam kết đầu tư hàng tỷ USD vào cải tạo cơ sở hạ tầng năng lượng, cho thấy Washington xem nguồn cung năng lượng dài hạn là ưu tiên chiến lược.

OPEC+ tạm dừng tăng sản lượng, Trump có thể thành công hạ nhiệt giá dầu?

Đầu tháng 1, OPEC+ công bố quyết định quan trọng: tạm dừng kế hoạch tăng sản lượng mới trong các tháng 1, 2, 3 năm 2026, giữ nguyên sản lượng như cuối năm trước. Đây là lần đầu tiên trong những năm gần đây, OPEC+ tạm dừng đà tăng sản.

Trước đó, từ năm 2023, OPEC+ đã thực hiện hai đợt giảm sản lượng tự nguyện lớn, lần lượt là 1,65 triệu và 2,2 triệu thùng/ngày. Những biện pháp này nhằm ổn định thị trường, nhưng hiệu quả hạn chế do cùng lúc Mỹ, Canada và các nước khác tăng mạnh sản lượng, làm giảm thị phần của OPEC+. Để ứng phó, OPEC+ bắt đầu tăng sản lượng từ tháng 4/2025, đến cuối năm 2025, mức tăng trung bình hàng tháng dao động từ 137.000 đến 548.000 thùng/ngày.

Tuy nhiên, quyết định tạm dừng này cho thấy OPEC+ đang rơi vào thế khó: tiếp tục tăng sản lượng sẽ làm giảm giá dầu quốc tế, ảnh hưởng thu nhập của các thành viên; còn dừng lại có thể bị xem là nhượng bộ chính trị đối với chính quyền Trump. Dù chọn phương án nào, đều không thể thỏa mãn toàn bộ các bên.

Thị trường dự đoán năm 2026, cung cầu dầu toàn cầu sẽ dư thừa, và giá dầu hiện tại đã phản ánh kỳ vọng này. Điều này làm tăng biến động của giá dầu, và sự không ổn định này sẽ truyền dẫn trực tiếp đến thị trường Mỹ — đặc biệt là các ngành năng lượng và các ngành nhạy cảm với chi phí.

Rủi ro tài chính ngày càng rõ nét, lạm phát và nợ công hạn chế khả năng tăng của thị trường Mỹ

So với biến động giá dầu, rủi ro sâu xa hơn đến từ lĩnh vực tài chính. Bộ trưởng Tài chính Mỹ và Chủ tịch Fed cũ Yellen đầu tháng 1 đã cảnh báo về nguy cơ “chi phối tài chính” (fiscal dominance) ngày càng gia tăng.

Chi phối tài chính là gì? Nói ngắn gọn, khi nợ công của chính phủ ngày càng lớn, Fed buộc phải duy trì lãi suất thấp để giảm gánh nặng trả nợ của chính phủ — nghĩa là ngân hàng trung ương phục vụ mục tiêu chính trị hơn là mục tiêu kinh tế lành mạnh. Yellen đặc biệt nhấn mạnh, Trump từng công khai kêu gọi Fed giảm lãi suất để giảm áp lực nợ công, nếu điều này thành hiện thực, Mỹ có nguy cơ trở thành “quốc gia thuộc địa của chuối” (chỉ các quốc gia hỗn loạn, kinh tế sụp đổ).

Cảnh báo này không phải là vô căn cứ. Hiện tại, Mỹ đang đối mặt với “tam giác bất khả thi”: áp dụng chính sách thuế quan → đẩy lạm phát lên cao → buộc Fed phải chọn lựa giữa cắt lãi suất và kiểm soát lạm phát. Theo dữ liệu của Bộ Lao động Mỹ, CPI tháng 11 tăng 2.7% so với cùng kỳ năm trước, CPI lõi tăng 2.6%, dù đã giảm so với tháng 9, vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed.

Thị trường cho rằng, áp lực lạm phát hiện nay chủ yếu do chính sách thuế quan gây ra, là tác động tạm thời. Tuy nhiên, nếu chính phủ Mỹ thành công trong việc tăng nguồn cung dầu, hạ nhiệt giá dầu, thì rủi ro lạm phát mới có thể xuất hiện trở lại — đẩy Fed vào thế tiến thoái lưỡng nan. Một mặt, cần đáp ứng yêu cầu của Trump về lãi suất thấp để giảm nợ; mặt khác, phải duy trì ổn định tài chính. Mâu thuẫn này chính là yếu tố hạn chế đà tăng trung hạn của thị trường Mỹ.

Đáng chú ý, Trump sẽ đối mặt với cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026, mọi biến động địa chính trị đều có thể bị chính trị hóa, làm tăng biến động thị trường. Đồng thời, dự kiến Trump sẽ thăm Trung Quốc giữa năm, quan hệ Mỹ-Trung sẽ ảnh hưởng lớn đến phân bổ vốn toàn cầu.

Kỹ thuật Nasdaq chịu áp lực, mốc 25300 điểm là ngưỡng phòng thủ quan trọng

Xét về kỹ thuật, chỉ số Nasdaq 100 tăng 0.36% trong phiên, tạm thời giữ trên mức 25300 điểm. Sau 4 ngày giảm liên tiếp, chỉ số chưa thể phá vỡ xu hướng giảm, đà tăng trung hạn vẫn còn nguyên.

Phân tích kỹ thuật cho thấy, nếu Nasdaq duy trì được mức hỗ trợ 23900 điểm, xu hướng tăng trung hạn vẫn có thể tiếp tục. Tuy nhiên, mức kháng cự quan trọng là 25300 điểm. Nếu vượt qua, khả năng sẽ hướng tới thử thách 26000 điểm, rồi tiến tới 27630 điểm; còn nếu mất mốc này, thị trường sẽ xuất hiện những lo ngại sâu hơn đang tích tụ.

Chiến lược đầu tư trung hạn của thị trường Mỹ

Tổng thể, dưới tác động của các yếu tố địa chính trị, chính sách năng lượng và rủi ro tài chính, thị trường Mỹ có thể tiếp tục tăng trong ngắn hạn, nhưng về trung hạn, nhà đầu tư cần cân nhắc kỹ lưỡng. Trong bối cảnh khó giải quyết nợ công trong ngắn hạn, trọng tâm thị trường sẽ chuyển dần từ đầu tư hạ tầng AI sang nâng cao năng suất thực tế. Sự chuyển đổi này sẽ định hình lại logic đầu tư của thị trường Mỹ.

Giá dầu giảm giúp giảm áp lực chi phí doanh nghiệp, nhưng chính sách tài chính dựa trên chi phối tài chính và lãi suất thấp có thể dẫn đến dư thừa thanh khoản, đẩy giá tài sản lên cao quá mức. Trong bối cảnh này, việc theo đuổi đỉnh cao của chỉ số chứng khoán Mỹ một cách mù quáng không phải là lựa chọn sáng suốt. Nhà đầu tư nên tập trung vào các công ty có lợi nhuận thực chất, thay vì chỉ dựa vào định giá mở rộng, để xác định hiệu quả thực sự của thị trường Mỹ trong nửa cuối năm 2026.