Long và Short: Chiến lược giao dịch cũ - mới cho cả thị trường tăng và giảm

Trong thế giới giao dịch và đầu tư, hai thuật ngữ cần hiểu là “long” và “short”, đây là các chiến lược cơ bản giúp nhà giao dịch có thể kiếm lợi nhuận cả khi thị trường tăng và giảm. Hôm nay chúng ta sẽ đi sâu vào hiểu rõ các lệnh này để bạn có thể lựa chọn chiến lược phù hợp và tăng khả năng sinh lời từ biến động của thị trường.

Long Position là gì：Mua vào để bán khi giá tăng vọt

Lệnh Long hoặc mở vị thế Long có nghĩa là nhà giao dịch gửi lệnh mua một tài sản nào đó với kỳ vọng rằng giá sẽ tăng trong tương lai. Nhà giao dịch sẽ giữ tài sản đó cho đến khi giá tăng đủ cao rồi bán ra để thu lợi nhuận từ chênh lệch giá.

Chiến lược Long này phù hợp khi thị trường trong trạng thái tăng giá, vì bạn mua ở giá thấp rồi bán ở giá cao, dựa trên nguyên tắc “mua rẻ bán đắt” đã tồn tại từ xưa đến nay.

Ví dụ: Giả sử bạn nghĩ rằng cổ phiếu của một công ty sẽ có kết quả kinh doanh tốt hơn, bạn quyết định mua cổ phiếu giá 41 đồng/cổ phiếu. Đây gọi là mở vị thế Long. Khi thị trường có tin tốt và giá cổ phiếu tăng lên 42 đồng, bạn bán cổ phiếu đó đi. Kết quả là bạn lời 1 đồng mỗi cổ phiếu.

Tuy nhiên, nếu thị trường không theo dự đoán và giá cổ phiếu giảm xuống còn 40 đồng, bạn phải đóng vị thế Long bằng cách bán cổ phiếu đi. Trong trường hợp này, bạn lỗ 1 đồng mỗi cổ phiếu vì mua đắt (41 đồng) nhưng bán rẻ (40 đồng).

Short Position là gì：Bán trước để mua lại khi giá giảm

Lệnh Short hoặc mở vị thế Short hoàn toàn khác biệt so với Long. Trong trường hợp Short, nhà giao dịch sẽ gửi lệnh bán tài sản trước, kỳ vọng rằng giá sẽ giảm. Sau đó, họ sẽ mua lại tài sản đó ở mức giá thấp hơn để đóng vị thế và thu lợi từ chênh lệch giá.

Chiến lược Short này phù hợp khi thị trường trong trạng thái giảm giá. Bạn bán ở giá cao rồi mua lại ở giá thấp, dựa trên nguyên tắc “bán đắt mua rẻ”. Nhà giao dịch có thể kiếm lợi nhuận không chỉ từ thị trường tăng mà còn từ thị trường giảm.

Ví dụ: Giả sử bạn nghe tin đồn rằng một công ty gặp vấn đề về nguồn cung, nghĩ rằng giá cổ phiếu sẽ giảm. Bạn mượn 100 cổ phiếu của công ty đó từ nhà môi giới và bán ra thị trường với giá 350 đồng/cổ phiếu, thu về 35.000 đồng. Đây là mở vị thế Short. Khi tin xấu chính thức phát đi và giá cổ phiếu giảm xuống còn 300 đồng, bạn mua lại cổ phiếu đó để trả lại cho nhà môi giới. Lợi nhuận của bạn là 50 đồng mỗi cổ phiếu, tổng cộng 5.000 đồng.

Ngược lại, nếu dự đoán sai và giá cổ phiếu tăng lên 420 đồng, bạn sẽ phải mua lại với giá cao hơn, dẫn đến lỗ 1.000 đồng.

Ví dụ thực tế：Cách Long và Short trên thị trường chứng khoán

Chiến lược Long：Mua rẻ bán đắt

Tim nhận tin vui rằng công ty PEAR, nhà sản xuất hàng đầu, có kết quả kinh doanh năm nay tốt hơn năm trước rất nhiều. Anh phân tích rằng thị trường sẽ quan tâm đến cổ phiếu này hơn và giá sẽ có xu hướng tăng. Tim quyết định mua 100 cổ phiếu PEAR giá 350 đô la mỗi cổ, tổng chi phí 35.000 đô la (100 cổ × 350 đô).

Đây là mở vị thế Long của Tim. Anh tin rằng giá sẽ tăng vọt.

Sau một thời gian, nhà đầu tư chung nhận được tin về kết quả kinh doanh của PEAR và bắt đầu mua vào nhiều hơn. Giá cổ phiếu PEAR tăng lên 400 đô la mỗi cổ. Tim thấy cơ hội tốt, bán hết 100 cổ phiếu với giá 400 đô, thu về 40.000 đô.

Kết quả: Tim mua với 35.000 đô và bán với 40.000 đô, lãi ròng 5.000 đô. Đây là thành công của chiến lược Long.

Chiến lược Short：Bán đắt mua rẻ

Tim nghe tin đồn rằng quốc gia cung cấp nguyên liệu cho công ty ORANGE (một đối thủ cạnh tranh) sẽ ngừng xuất khẩu. Tình hình này khiến cổ phiếu ORANGE có khả năng giảm mạnh.

Anh quyết định dùng chiến lược short, dù không có cổ phiếu ORANGE trong tay. Anh mượn 100 cổ từ nhà môi giới và bán ra thị trường với giá 350 đô mỗi cổ, thu về 35.000 đô. Đây là mở vị thế Short. Khi tin chính thức xác nhận và cổ phiếu giảm xuống còn 300 đô, Tim mua lại cổ để hoàn trả, mất 30.000 đô. Lợi nhuận là 50 đô mỗi cổ, tổng 5.000 đô.

Ngược lại, nếu cổ phiếu tăng lên 420 đô, Tim sẽ phải mua lại với giá cao hơn, dẫn đến lỗ.

Ví dụ thực tế：Cách Long và Short trong thị trường chứng khoán

Chiến lược Long：Mua rẻ bán đắt

Tim nhận tin vui về kết quả kinh doanh của công ty PEAR, dự đoán giá sẽ tăng. Anh mua 100 cổ PEAR giá 350 đô, tổng 35.000 đô. Sau đó, giá tăng lên 400 đô, anh bán ra, thu về 40.000 đô, lời 5.000 đô.

Chiến lược Short：Bán đắt mua rẻ

Tim nghe tin đồn về việc quốc gia cung cấp nguyên liệu cho công ty ORANGE sẽ ngừng xuất khẩu. Anh mượn 100 cổ của ORANGE, bán với giá 350 đô, thu 35.000 đô. Khi cổ phiếu giảm xuống 300 đô, anh mua lại, mất 30.000 đô, lời 5.000 đô.

Hạn chế và rủi ro：Không phải công cụ nào cũng dùng được

Lệnh long và short không áp dụng cho tất cả các loại công cụ. Các công cụ có thể dùng bao gồm hợp đồng phái sinh (Derivatives), CFD, TFEX và các công cụ khác được thiết kế để nhà giao dịch kiếm lợi từ biến động giá.

Tuy nhiên, nếu bạn muốn thực hiện short selling cổ phiếu phổ thông niêm yết trên thị trường chính, bạn cần qua quá trình vay mượn cổ phiếu, phức tạp, pháp lý hạn chế và không tiện lợi.

Hiện nay, các công cụ như CFD đã giúp việc giao dịch short trở nên dễ dàng hơn nhiều, qua nền tảng số và không cần quản lý việc vay mượn cổ phiếu thật. Nhà giao dịch có thể linh hoạt mở vị thế long hoặc short, dùng đòn bẩy để tối thiểu hóa vốn, và kỳ vọng lợi nhuận cao hơn.

Tuy nhiên, đi kèm với khả năng sinh lợi cao là rủi ro lớn hơn. Giao dịch short và dùng đòn bẩy có thể làm lỗ nhanh chóng. Nhà giao dịch cần nghiên cứu kỹ, hiểu rõ rủi ro, đặt stop loss và quản lý rủi ro phù hợp.

Hiểu rõ long và short là nền tảng quan trọng trong giao dịch. Bạn có thể dùng cả hai chiến lược này để kiếm lợi nhuận trong mọi điều kiện thị trường, cả tăng và giảm. Điều quan trọng là phải hiểu rõ vai trò, hạn chế và rủi ro của từng chiến lược trước khi bắt đầu.