Phân tích toàn cảnh tỷ giá đồng Đài tệ: Làm thế nào để USD đổi sang TWD từ lo sợ mất giá đến mạnh mẽ tăng giá?

Kể từ mùa xuân năm 2024, tỷ giá USD/ TWD đã diễn ra một cuộc chuyển biến đầy kịch tính. Từ việc thị trường chỉ còn lo lắng đồng Đài tệ sẽ phá vỡ ngưỡng 34, thậm chí 35 trong vòng một tháng trước đó, đến việc trong vài tuần ngắn ngủi đã đảo chiều nhanh chóng, xu hướng của đồng Đài tệ so với USD trở thành hiện tượng nổi bật nhất trên thị trường tiền tệ châu Á. Đằng sau đợt biến động bất thường này thực sự ẩn chứa điều gì? Triển vọng của tỷ giá USD/ TWD trong tương lai sẽ ra sao? Bài viết này sẽ phân tích sâu về triển vọng của tỷ giá đồng Đài tệ dựa trên ba khía cạnh: bối cảnh lịch sử, yếu tố chính sách, cơ chế thị trường.

Bối cảnh tỷ giá trong 10 năm: Tại sao đồng Đài tệ dao động quanh mức 30?

Để hiểu rõ xu hướng hiện tại của tỷ giá USD/ TWD, trước tiên cần nhìn lại quá khứ 10 năm. Từ tháng 10 năm 2014 đến tháng 10 năm 2024, tỷ giá đồng Đài tệ so với USD dao động trong khoảng 27 đến 34, biên độ biến động là 23%. Trong khi đó, đồng Yên Nhật, được xem là tiền tệ trú ẩn an toàn, có biên độ dao động lên tới 50% (từ 99 đến 161), thì đồng Đài tệ có mức biến động tương đối nhẹ nhàng hơn.

Logic cốt lõi đằng sau điều này rất đơn giản: Biến động của đồng Đài tệ chủ yếu phụ thuộc vào chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), chứ không phải do Ngân hàng Trung ương Đài Loan chủ động điều chỉnh. Trong 10 năm qua, đã chứng kiến 3 vòng nới lỏng định lượng (QE) của Fed, một lần thử rút bớt tài sản (QT), rồi đến chu kỳ tăng lãi suất mạnh mẽ sau năm 2022.

Cụ thể:

• 2015-2018: Khủng hoảng chứng khoán Trung Quốc và khủng hoảng nợ châu Âu bùng phát, Fed chậm lại tốc độ rút bớt tài sản và bắt đầu lại chương trình nới lỏng định lượng, khiến đồng Tệ mạnh lên.
• 2018-2020: Fed tăng lãi suất, USD tăng giá, đồng Tệ chịu áp lực giảm.
• 2020-2022: Trong đại dịch, tổng tài sản của Fed tăng từ 4.5 nghìn tỷ USD lên gần 9 nghìn tỷ USD, lãi suất về 0, USD mất giá, đồng Tệ từng lên tới mức cao kỷ lục 27 TWD đổi 1 USD.
• 2022-2024: Lạm phát tại Mỹ vượt kiểm soát, Fed tăng lãi suất mạnh, USD lại tăng giá, tỷ giá quay về quanh 32 và dao động trong phạm vi hẹp.

Trong tâm lý của nhiều người, có một thước đo chung: 30 đồng. Dưới 30 là thời điểm có thể mua USD, trên 32 là thời điểm nên xem xét bán ra. Mức giá tâm lý này đã hình thành sự đồng thuận trong thị trường, đồng thời giải thích vì sao 30 trở thành ngưỡng tâm lý quan trọng trong đợt biến động này.

Cuộc đảo chiều trong mùa xuân 2024: Tại sao USD/ TWD lại tăng vọt trong ngắn hạn?

Sau phần bối cảnh lịch sử, điểm đáng chú ý nhất chính là. Vào mùa xuân 2024, đồng Đài tệ so với USD đã xuất hiện đợt biến động dữ dội chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ. Trong vòng vài ngày giao dịch, đồng Tệ đã tăng gần 10%, lập kỷ lục tăng mạnh nhất trong 40 năm, đồng thời tạo ra khối lượng giao dịch lớn thứ ba trong lịch sử thị trường ngoại hối.

Sự tăng giá bất thường này đã hoàn toàn thay đổi kỳ vọng của thị trường. Từ đầu năm đến trước khi chính sách mới được công bố, đồng Đài tệ vẫn trong xu hướng giảm nhẹ khoảng 1%. Ai ngờ chỉ trong vài tuần, chính sách thay đổi đã đảo ngược toàn bộ xu hướng.

Điều đáng chú ý là, dù các đồng tiền chính của châu Á như Đô la Singapore tăng 1.41%, Yên Nhật tăng 1.5%, Won Hàn Quốc tăng 3.8%, thì mức tăng của đồng Tệ lại nổi bật hơn hẳn. Sự bất đối xứng này đã khiến thị trường cảnh báo cao độ, đồng thời thúc đẩy chính phủ Đài Loan phải ra mặt khẩn cấp để ổn định tâm lý.

Xét theo góc nhìn dài hạn, nếu mở rộng phạm vi quan sát từ đợt biến động bất thường này đến từ đầu năm, có thể thấy đồng Đài tệ tăng 8.74%, Yên Nhật tăng 8.47%, Won Hàn tăng 7.17%. Cả ba đều trong cùng một khoảng dao động. Nói cách khác, tất cả đều đang tăng giá, chỉ riêng đồng Đài tệ gần đây có đà tăng nhanh hơn.

Ba yếu tố thúc đẩy đợt tăng giá của đồng Tệ: Chính sách, khó khăn của Ngân hàng Trung ương và hoạt động tài chính

Yếu tố thứ nhất: Chính sách thuế của Trump châm ngòi

Phần lớn các phân tích đều cho rằng, nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đợt tăng giá bất thường của đồng Tệ bắt nguồn từ thay đổi chính sách thuế của chính phủ Mỹ. Khi chính quyền Trump tuyên bố hoãn thực thi thuế quan đối ứng 90 ngày, thị trường lập tức hình thành hai kỳ vọng:

Kỳ vọng 1: Toàn cầu sẽ xuất hiện làn sóng mua hàng tập trung, Đài Loan, với vai trò là trung tâm sản xuất chip toàn cầu, có khả năng hưởng lợi ngắn hạn, giúp đồng Tệ tăng giá mạnh.

Kỳ vọng 2: Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) bất ngờ nâng dự báo tăng trưởng kinh tế của Đài Loan, cùng với kết quả tích cực của thị trường chứng khoán Đài Loan, khiến dòng vốn ngoại đổ vào mạnh mẽ, tạo đà tăng giá đầu tiên cho đồng Tệ.

Là trung tâm sản xuất chip lớn nhất thế giới, các kỳ vọng này có độ tin cậy cao. Với quy mô đầu tư ròng ra nước ngoài chiếm tới 165% GDP, nền kinh tế Đài Loan rất nhạy cảm với biến động tỷ giá, chỉ cần một thay đổi nhỏ trong chính sách cũng đủ kích hoạt dòng vốn lớn.

Yếu tố thứ hai: Ngân hàng Trung ương rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan

Vấn đề sâu xa hơn nằm ở khả năng thao túng của Ngân hàng Trung ương bị hạn chế. Chính sách “công bằng và có đi có lại” của Trump đã rõ ràng đưa “can thiệp tỷ giá” vào diện bị kiểm tra, khiến Ngân hàng Trung ương Đài Loan đối mặt với hai lựa chọn khó khăn:

Một mặt, trong quý 1, thặng dư thương mại của Đài Loan đạt 23.57 tỷ USD, tăng 23% so với cùng kỳ, thặng dư với Mỹ tăng 134% lên 22.09 tỷ USD, rõ ràng có áp lực tăng giá đồng tiền. Mặt khác, nếu Ngân hàng can thiệp mạnh vào thị trường ngoại hối, có thể bị Bộ Tài chính Mỹ coi là “người thao túng tiền tệ”, gây ra những ảnh hưởng phức tạp trong quan hệ Mỹ - Đài.

Trong cuộc họp báo khẩn, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương đã khẳng định không can thiệp thị trường, phủ nhận bị áp lực từ phía Mỹ, nhưng lo ngại của thị trường là có lý do chính đáng — so với quá khứ, khả năng kiểm soát đà tăng của đồng Tệ hiện nay đã gặp hạn chế rõ rệt, Ngân hàng Trung ương đang rơi vào thế khó về chính sách.

Yếu tố thứ ba: Hoạt động phòng ngừa rủi ro hoảng loạn của ngành tài chính

Yếu tố thứ ba cũng rất đáng chú ý. Theo báo cáo mới nhất của UBS, mức tăng 5% trong một ngày đã vượt xa khả năng lý giải của các chỉ số kinh tế truyền thống, còn ẩn chứa cơ chế cộng hưởng của thị trường tài chính:

Ngành bảo hiểm nhân thọ Đài Loan sở hữu khoảng 1.7 nghìn tỷ USD tài sản nước ngoài (chủ yếu là trái phiếu Mỹ), lâu nay thiếu các biện pháp phòng ngừa rủi ro tỷ giá hiệu quả. Do trước đây Ngân hàng Trung ương luôn kiểm soát tốt đà tăng của đồng Tệ, các công ty bảo hiểm ít lo lắng về rủi ro tỷ giá. Nhưng khi tâm lý thị trường thay đổi, khả năng can thiệp của Ngân hàng bị hạn chế, các công ty bảo hiểm đối mặt với lượng lớn tài sản USD chưa được phòng ngừa, buộc phải thực hiện các hoạt động “hoảng loạn” để tập trung phòng ngừa rủi ro.

Làn sóng phòng ngừa rủi ro này cộng hưởng với các hoạt động chênh lệch lãi suất và tập trung đóng vị thế bán tháo đồng Tệ, đã tạo ra biến động ngắn hạn bất thường. UBS cảnh báo rằng, nếu quy mô dự trữ ngoại hối và tiền gửi phòng ngừa rủi ro trở lại mức trung bình dài hạn, có thể gây ra áp lực bán USD khoảng 1 nghìn tỷ USD (tương đương 14% GDP Đài Loan), rủi ro tiềm tàng này không thể xem nhẹ.

Dự đoán xu hướng tỷ giá USD/ TWD trong tương lai

Đối mặt với đợt biến động dữ dội này, các nhà đầu tư đều quan tâm: Liệu đồng Tệ còn tiếp tục tăng giá? Phần trăm còn lại để tăng là bao nhiêu?

Giới hạn tăng giá: khó vượt qua 28

Thị trường dự đoán rộng rãi rằng, chính quyền Trump sẽ gây sức ép để đồng Tệ tiếp tục tăng giá, nhưng mức độ cụ thể còn khó xác định. Phần lớn ý kiến cho rằng, khả năng đồng Tệ lên tới 28 đổi 1 USD là rất thấp. Lý do nằm ở cấu trúc kinh tế hướng xuất khẩu của Đài Loan — việc đồng tiền quá mạnh sẽ làm giảm sức cạnh tranh của hàng xuất khẩu, chính phủ và Ngân hàng Trung ương Đài Loan đều không thể chấp nhận điều này.

Đánh giá tính hợp lý của tỷ giá: Chỉ số REER cho biết gì?

Để xác định xem tỷ giá đã bị “đội giá” quá mức hay chưa, một công cụ quan trọng là Chỉ số tỷ giá thực hiệu quả (REER) do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) xây dựng. Chỉ số này lấy 100 làm trung bình, cao hơn 100 cho thấy đồng tiền có thể đang bị định giá quá cao, thấp hơn 100 cho thấy còn dư địa để tăng giá.

Dữ liệu gần đây:

• Chỉ số USD Index khoảng 113 → rõ ràng đang ở trạng thái “định giá cao”
• Chỉ số đồng Tệ duy trì quanh 96 → “hợp lý, hơi thấp”
• Chỉ số Yên Nhật và Won Hàn lần lượt là 73 và 89 → các đồng tiền xuất khẩu chính của châu Á đều đang bị định giá thấp

Điều này có nghĩa là, theo mô hình định giá, đồng Tệ còn dư địa để tăng giá, nhưng không lớn như USD.

Dự báo của UBS: Xu hướng tăng vẫn tiếp tục

Dù mới đây đồng Tệ đã tăng giá nhanh, nhưng theo nhiều chỉ số, UBS cho rằng xu hướng này vẫn còn tiếp tục:

• Thứ nhất, mô hình định giá cho thấy đồng Tệ đã từ mức thấp hợp lý chuyển sang cao hơn 2.7 độ lệch chuẩn, cho thấy đà tăng vẫn còn mạnh.
• Thứ hai, thị trường phái sinh ngoại hối thể hiện kỳ vọng tăng giá mạnh nhất trong 5 năm qua, sự đồng thuận của các nhà đầu tư rất cao.
• Thứ ba, kinh nghiệm lịch sử cho thấy, sau đợt tăng mạnh trong một ngày, tỷ giá thường không giảm ngay mà còn dễ hình thành các mức hỗ trợ mới.

Tuy nhiên, UBS khuyên nhà đầu tư không nên quá sớm thực hiện các hoạt động phản ứng ngược. Họ dự đoán, khi chỉ số trọng số thương mại của đồng Tệ tăng thêm 3% (gần mức giới hạn Ngân hàng Trung ương có thể chấp nhận), chính phủ có thể sẽ can thiệp mạnh hơn để làm dịu biến động tỷ giá.

Chiến lược của các nhà đầu tư khác nhau trong đợt tăng giá của đồng Tệ

Với các nhóm nhà đầu tư khác nhau, cơ hội từ đợt tăng giá của đồng Tệ cũng khác biệt.

Nhà giao dịch ngoại hối dày dạn: Chủ động chớp thời cơ

Nếu bạn là người có kinh nghiệm, chịu rủi ro cao, có thể cân nhắc:

Chiến lược 1: Giao dịch ngắn hạn USD/ TWD hoặc các cặp tiền liên quan trên các nền tảng ngoại hối, bắt kịp các biến động trong vài ngày hoặc thậm chí trong ngày. Kết hợp đòn bẩy phù hợp, xác định chính xác điểm vào ra.

Chiến lược 2: Nếu đã sở hữu tài sản USD, có thể dùng hợp đồng kỳ hạn hoặc các sản phẩm phái sinh để phòng ngừa rủi ro, khóa lợi nhuận từ đà tăng của tỷ giá, tránh thiệt hại khi tỷ giá điều chỉnh giảm sau đó.

Nhà đầu tư mới: Quản lý rủi ro

Với những người mới bắt đầu giao dịch ngoại hối, muốn tận dụng biến động mà không muốn mất sạch vốn, cần ghi nhớ các nguyên tắc sau:

Nguyên tắc 1: Bắt đầu bằng số vốn nhỏ, đừng để cảm xúc dẫn đến việc mở vị thế quá lớn. Khi tâm lý không vững, dễ dẫn đến thất bại toàn diện.

Nguyên tắc 2: Tập luyện trên tài khoản ảo. Nhiều nền tảng cung cấp tài khoản demo miễn phí, giúp người mới thử nghiệm chiến lược, tìm ra phương pháp vào ra phù hợp.

Nguyên tắc 3: Luôn đặt lệnh dừng lỗ để bảo vệ vốn. Dù chiến lược tốt đến đâu, bảo vệ tiền vốn vẫn là ưu tiên hàng đầu.

Nhà đầu tư dài hạn: Đề xuất phân bổ

Nếu bạn theo hướng đầu tư dài hạn, đồng Tệ có thể dao động trong khoảng 30 đến 30.5 trong thời gian dài, vẫn duy trì trạng thái tương đối mạnh. Tuy nhiên, cần chú ý các điểm sau:

Tỷ lệ phân bổ: Giữ tỷ trọng ngoại hối trong tổng tài sản khoảng 5-10%, phần còn lại phân bổ vào cổ phiếu toàn cầu, trái phiếu, bất động sản để giảm thiểu rủi ro từ biến động tỷ giá.

Phương pháp giao dịch: Sử dụng đòn bẩy thấp, phân từng đợt mua vào thay vì mua một lần, giảm thiểu rủi ro thời điểm. Thường xuyên theo dõi các hành động của Ngân hàng Trung ương và tiến trình thương mại Mỹ - Đài để điều chỉnh vị thế phù hợp.

Phòng ngừa rủi ro: Không nên đặt tất cả trứng vào một giỏ, có thể kết hợp đầu tư vào cổ phiếu Đài Loan hoặc trái phiếu Đài Loan để cân bằng rủi ro.

Các biến số then chốt: Hành động của Ngân hàng Trung ương và đàm phán thương mại Mỹ - Đài

Dù theo chiến lược nào, hai yếu tố sau luôn cần theo dõi sát sao:

Biến số 1: Hành động can thiệp của Ngân hàng Trung ương. Dù đã khẳng định không can thiệp, nhưng nếu đồng Tệ tăng quá mức giới hạn, chính sách của Ngân hàng sẽ quyết định xu hướng tỷ giá.

Biến số 2: Tiến trình đàm phán thương mại Mỹ - Đài. Các kỳ vọng của chính quyền Trump, các điều khoản thuế quan, cam kết về tỷ giá đều ảnh hưởng trực tiếp đến hướng đi của USD/ TWD.

Kết luận: Nắm bắt biến động, giữ vững lý trí

Trong 10 năm qua, đồng Đài tệ đã thể hiện mức biến động nhẹ nhàng hơn nhiều so với phần lớn các đồng tiền khác trên thế giới, nhờ các yếu tố chính sách, dòng vốn và hoạt động phòng ngừa rủi ro. Đợt tăng giá hiện tại, dù gây chấn động ngắn hạn, nhưng xét theo góc nhìn dài hạn, phản ánh nền tảng kinh tế Đài Loan vẫn còn rất mạnh, cùng với sự điều chỉnh sâu sắc trong cấu trúc chính trị kinh tế toàn cầu và đặc điểm của thị trường tài chính Đài Loan.

Với nhà đầu tư, điều quan trọng nhất là hiểu rõ logic đằng sau xu hướng tương lai của USD/ TWD, chứ không phải chạy theo các biến động ngắn hạn. Dù là giao dịch chủ động hay đầu tư dài hạn, việc duy trì sự nhạy bén với chính sách của Ngân hàng Trung ương, các đàm phán thương mại và dòng chảy toàn cầu mới là chìa khóa để đạt được lợi nhuận ổn định trong quá trình này.