Làm thế nào để mua cổ phiếu Trung Quốc? Hướng dẫn đầy đủ cho người mới bắt đầu đầu tư vào cổ phiếu Hồng Kông và Trung Quốc

Để ổn định nền kinh tế, Trung Quốc gần đây đã đưa ra một loạt chính sách tích cực, từ các biện pháp nới lỏng bất động sản đến các chính sách thúc đẩy thị trường chứng khoán sôi động, thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư toàn cầu. Muốn tham gia vào đầu tư cổ phiếu Trung Quốc, trước tiên bạn cần hiểu rõ vấn đề cốt lõi — đó là “làm thế nào để mua cổ phiếu Trung Quốc” — tức là lựa chọn phương thức giao dịch phù hợp và loại hình đầu tư thích hợp. Hướng dẫn này sẽ phân tích chi tiết các cách thức đầu tư vào cổ phiếu Hồng Kông và Trung Quốc đại lục cùng các lưu ý quan trọng.

So sánh ba phương thức giao dịch: Nhà môi giới Đài Loan vs. Nhà môi giới Quốc tế vs. Nền tảng CFD

Trước khi quyết định “làm thế nào để mua cổ phiếu Trung Quốc”, nhà đầu tư cần chọn kênh giao dịch phù hợp. Hiện nay có ba phương thức chính:

Tài khoản ủy thác chéo của nhà môi giới Đài Loan là cách tiện lợi nhất. Nhà đầu tư có thể mở trực tiếp tài khoản ủy thác chéo tại công ty chứng khoán Đài Loan, để nhà môi giới thay mặt mua cổ phiếu nước ngoài. Ưu điểm là thao tác đơn giản, toàn bộ thực hiện tại Đài Loan, không cần chuyển tiền xuyên biên giới. Nhược điểm là phí giao dịch cao (thường từ 0,3% đến 1%, kèm phí tối thiểu 10-40 USD), đối với khoản đầu tư nhỏ thì chi phí khá lớn.

Tài khoản nhà môi giới quốc tế yêu cầu nhà đầu tư mở trực tiếp tại thị trường mục tiêu. Muốn đầu tư cổ phiếu Mỹ thì mở tại nhà môi giới Mỹ, đầu tư cổ phiếu Hồng Kông thì mở tại nhà môi giới Hồng Kông. Phương thức này có phí thấp hơn, công cụ giao dịch đa dạng hơn. Tuy nhiên, phải chuyển tiền xuyên biên giới (mất thời gian và phí chuyển), đồng thời phải xử lý vấn đề đổi ngoại tệ.

Nền tảng CFD (Hợp đồng chênh lệch) là lựa chọn thứ ba, là một công cụ phái sinh tài chính, nhà đầu tư không sở hữu trực tiếp cổ phiếu mà theo dõi biến động giá của thị trường thực. Phương thức này có phí thấp nhất, công cụ đa dạng nhất, còn hỗ trợ mua bán cả lên và xuống, tính thanh khoản cao. Nhược điểm là không thể tham dự họp cổ đông, phải chịu rủi ro đòn bẩy, và giữa các nền tảng có sự khác biệt lớn.

Ba phương thức này đều có ưu và nhược điểm riêng, phù hợp với từng mức vốn, tần suất giao dịch và khả năng chịu rủi ro của từng nhà đầu tư.

Phân biệt giữa cổ phiếu Trung Quốc đại lục (A-shares) và cổ phiếu Hồng Kông, Mỹ (Gôngs)

Để hiểu rõ “làm thế nào để mua cổ phiếu Trung Quốc”, trước tiên cần phân loại các loại hình đầu tư.

A-shares là cổ phiếu niêm yết tại Trung Quốc nội địa, chủ yếu trên Sở Giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, Thâm Quyến và Bắc Kinh, tính theo nhân dân tệ. Do thị trường chứng khoán Trung Quốc phát triển muộn hơn (Thượng Hải và Thâm Quyến thành lập từ 1990, Bắc Kinh từ 2021), so với các thị trường phát triển toàn cầu, quy định giao dịch còn đơn giản hơn.

Cổ phiếu Gôngs là các doanh nghiệp đăng ký tại Trung Quốc nhưng niêm yết ở nước ngoài, gồm “Cổ phiếu Hồng Kông” (Hồng Kông listing) và “Cổ phiếu Mỹ” (US-listed). Nhiều doanh nghiệp hàng đầu của Trung Quốc chọn niêm yết ở nước ngoài vì ba lý do chính:

Thứ nhất, tính thanh khoản vốn cao hơn. Thị trường Hồng Kông và Mỹ thu hút mạnh dòng vốn ngoại, linh hoạt trong luân chuyển vốn, giúp cổ phiếu Gôngs dễ dàng thu hút dòng tiền quốc tế, đẩy giá cổ phiếu tăng.

Thứ hai, khác biệt về hệ thống định giá. Cổ phiếu Gôngs thường được định giá cao hơn ở thị trường nước ngoài, thị trường kỳ vọng về tiềm năng tăng trưởng của các doanh nghiệp này tích cực hơn.

Thứ ba, mức độ minh bạch thị trường. Môi trường quản lý của Hồng Kông và Mỹ đã trưởng thành hơn, thông tin công khai đầy đủ, tạo niềm tin cho nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy giá cổ phiếu.

Điều này giải thích vì sao dưới chính sách thúc đẩy kinh tế tích cực của Trung Quốc, cổ phiếu Gôngs thường tăng trưởng vượt trội so với A-shares. Do đó, để tận dụng lợi ích từ tăng trưởng kinh tế Trung Quốc, cổ phiếu Gôngs thường là lựa chọn đầu tư hiệu quả hơn.

Các mã cổ phiếu Trung Quốc đáng chú ý

Lựa chọn cổ phiếu

Tencent (0700.HK) là doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất Trung Quốc, niêm yết tại Hồng Kông. Là đại diện tiêu biểu của nền kinh tế Trung Quốc, Tencent đa dạng hóa hoạt động gồm game, mạng xã hội, quảng cáo và công nghệ tài chính. Công ty đầu tư cổ phần lớn, sở hữu hơn 14,1% cổ phần của Pinduoduo, hơn 15% của Meituan và Kuaishou, cùng các cổ phần lớn tại các nền tảng thương mại điện tử quốc tế như Sea. Tencent vừa là nhà cung cấp dịch vụ phổ biến nhất cho người dân Trung Quốc, vừa là nguồn vốn và đối tác chiến lược của các doanh nghiệp mới nổi, thể hiện triển vọng chung của nền kinh tế Trung Quốc.

Pinduoduo (PDD.US) là nền tảng thương mại điện tử hàng đầu của Mỹ, thành lập năm 2015. Công ty nổi bật với các mô hình sáng tạo như “giảm giá một lần”, giúp chi phí thu hút khách hàng thấp, nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường trong thời kỳ kinh tế suy thoái. Sau khi mô hình này được chứng minh thành công tại Trung Quốc, nền tảng quốc tế Temu đã đạt điểm hòa vốn, triển vọng rất đáng kỳ vọng.

BYD (1211.HK) là doanh nghiệp dẫn đầu ngành xe điện Trung Quốc, xếp thứ hai toàn cầu (chỉ sau Tesla). Từ xuất phát điểm là công ty pin, BYD đã xây dựng chuỗi sản xuất xe điện hoàn chỉnh. Giá bán thấp hơn Tesla nhưng lợi nhuận gộp gần như tương đương, quản lý chuỗi cung ứng rõ ràng. Ngoài ra, mảng linh kiện điện thoại và lắp ráp vẫn còn tiềm năng tăng trưởng, đặc biệt khi AI mở rộng.

Ping An (2318.HK) là tập đoàn tài chính tổng hợp, hoạt động trong lĩnh vực ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và quản lý tài sản. Tỷ lệ thâm nhập bảo hiểm của Trung Quốc còn thấp hơn nhiều so với các nước phát triển, nên tiềm năng tăng trưởng còn lớn. Gần đây, các đơn hàng bảo hiểm ổn định tăng, chính sách tiền tệ nới lỏng sẽ thúc đẩy hoạt động tài chính, trở thành công cụ quan trọng để tham gia vào quá trình phục hồi của nền kinh tế Trung Quốc.

Vanke (2202.HK) là doanh nghiệp bất động sản hàng đầu, có sự hậu thuẫn của các doanh nghiệp nhà nước như Metro Shenzhen. Dù ngành bất động sản từng bị hạn chế bởi chính sách, nhưng khi trung ương nới lỏng, ngành này lại có khả năng trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế. Giá cổ phiếu Vanke còn thấp, P/B khoảng 0,3-0,4 lần, nếu tin tưởng vào chính sách, các quỹ đất và dự án xây dựng của Vanke sẽ có khả năng tăng giá trị lớn.

Quỹ ETF và chỉ số

iShares China Large-Cap ETF (FXI) theo dõi chỉ số FTSE China 50, gồm 50 doanh nghiệp lớn nhất niêm yết nội địa Trung Quốc, tương tự như ETF 0050 của Đài Loan. So với chọn cổ phiếu riêng lẻ, quỹ theo chỉ số phản ánh toàn diện hơn về nền kinh tế. Tuy nhiên, do A-shares chủ yếu là doanh nghiệp nhà nước và ngành thực thể, ít công ty công nghệ, nên mức tăng trưởng hạn chế.

KraneShares CSI China Internet ETF (KWEB) tập trung vào các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu Trung Quốc, gồm khoảng 50 công ty, trong đó top 10 gồm Alibaba, Tencent, Meituan, JD.com, Pinduoduo, Beike, Ctrip, Baidu, Bilibili và Kuaishou, chiếm hơn 60% quy mô quỹ. Đối với nhà đầu tư lạc quan về tiềm năng ngành công nghệ Trung Quốc, KWEB là lựa chọn quan trọng.

Chỉ số Hang Seng China 50 (HSCEI 50) gồm 50 doanh nghiệp lớn nhất của Trung Quốc nội địa niêm yết tại Hồng Kông, so với FXI, có tỷ lệ các công ty công nghệ cao hơn, phản ánh rõ hơn động lực tăng trưởng của nền kinh tế Trung Quốc.

Chỉ số Hồng Kông 50 (HK50) tập trung vào các doanh nghiệp niêm yết tại Hồng Kông, phù hợp với nhà đầu tư kỳ vọng vào sự phát triển của nền kinh tế Hồng Kông.

Hướng dẫn mua cổ phiếu A-shares, cổ phiếu Hồng Kông và cổ phiếu Mỹ

Lưu ý khi giao dịch A-shares

Đầu tư A-shares có những hạn chế đặc thù. Tỷ lệ đổi ngoại tệ (nhân dân tệ) có hạn (tối đa 20.000 nhân dân tệ/ngày tại Đài Loan). Nếu mua qua ủy thác chéo tại Đài Loan, thường qua các kênh “Chương trình Thượng Hải-Hồng Kông” hoặc “Thâm Quyến-Hồng Kông”, nhưng hạn mức dòng tiền ra vào mỗi ngày có giới hạn.

Giao dịch A-shares có đơn vị tối thiểu là 1 lô (100 cổ phiếu). Ví dụ, cổ phiếu giá 500 nhân dân tệ, 1 lô sẽ mất 50.000 nhân dân tệ. Thời gian giao dịch từ 9:30 đến 12:00 và 13:00 đến 16:00, nghỉ trưa. A-shares có giới hạn biên độ tăng giảm 10% mỗi ngày. Nhà đầu tư cần chuẩn bị đủ nhân dân tệ và thực hiện giao dịch trong giờ mở cửa.

Lưu ý khi giao dịch cổ phiếu Hồng Kông

Giao dịch cổ phiếu Hồng Kông linh hoạt hơn. Tại Đài Loan, không giới hạn tỷ lệ đổi ngoại tệ (đồng Đài tệ hoặc USD), nhiều nền tảng cho phép dùng tiền Tệ Đài tệ hoặc USD để giao dịch, nhà môi giới sẽ thay mặt đổi tiền. Thị trường Hồng Kông không giới hạn biên độ tăng giảm, thời gian giao dịch cũng từ 9:30 đến 12:00 và 13:00 đến 16:00.

Đơn vị giao dịch tối thiểu là 1 lô, nhưng số lượng cổ phiếu trong 1 lô khác nhau tùy doanh nghiệp, có thể là 100 hoặc 1.000 cổ phiếu. Nhà đầu tư cần chú ý.

Giao dịch cổ phiếu Mỹ

Có thể giao dịch trực tiếp bằng USD, không giới hạn tỷ lệ đổi ngoại tệ. Thời gian giao dịch liên tục không nghỉ trưa, theo giờ mùa hè của Đài Loan là 21:30 đến 4:00 sáng hôm sau, mùa đông là 22:30 đến 5:00 sáng hôm sau.

Đơn vị tối thiểu là 1 cổ phiếu, phù hợp với nhiều nhà đầu tư. Tuy nhiên, cần chú ý phí giao dịch tối thiểu, nhiều nhà môi giới Đài Loan có phí tối thiểu khoảng 10-40 USD, nên với khoản nhỏ, chi phí có thể cao hơn lợi nhuận.

Phân tích chi phí các phương thức giao dịch

Ba kênh giao dịch có sự khác biệt rõ rệt về chi phí và trải nghiệm:

Nhà môi giới Đài Loan ưu điểm là tiện lợi, hỗ trợ nội địa, phí cao nhất (từ 0,3% đến 1% trở lên cộng phí tối thiểu), giá chậm 15 phút. Tỷ giá linh hoạt hơn, nhưng bị hạn chế bởi quy định của Ủy ban Chứng khoán Đài Loan và các nhà môi giới, không phải doanh nghiệp niêm yết nào cũng có thể mua. Quy trình đơn giản, chỉ mua cổ phiếu, không thể vay margin hay bán khống.

Nhà môi giới quốc tế phí hợp lý, thấp hơn, giá cập nhật tức thì, công cụ đa dạng (có thể vay margin, bán khống, quyền chọn). Nhược điểm là phải chuyển tiền xuyên biên giới (mất thời gian và phí), phải đổi tiền phù hợp với từng thị trường. Mở nhiều tài khoản cho các thị trường khác nhau, thao tác phức tạp hơn.

Nền tảng CFD phí thấp nhất hoặc miễn phí, giá cập nhật tức thì, công cụ đa dạng, hỗ trợ đòn bẩy. Nhược điểm là không sở hữu cổ phiếu thật, không thể tham dự họp cổ đông, tồn tại rủi ro đòn bẩy và rủi ro nền tảng, cần kiểm tra tính hợp pháp của nền tảng.

Lời khuyên cho nhà đầu tư mới bắt đầu

Hiểu rõ môi trường chính sách: Kinh tế và thị trường chứng khoán Trung Quốc chịu ảnh hưởng lớn từ chính sách. Trước khi đầu tư, cần theo dõi các chính sách về tiền tệ, bất động sản, ngành nghề hỗ trợ.

Phân tán rủi ro: Tránh tập trung vào một cổ phiếu hoặc một thị trường duy nhất. Có thể phân bổ qua các cổ phiếu, ETF, chỉ số để giảm thiểu rủi ro.

Tối ưu chi phí: Chọn kênh phù hợp theo quy mô vốn. Nhà đầu tư lớn có thể dùng nhà môi giới quốc tế hoặc CFD để giảm phí. Nhà nhỏ cần chú ý phí tối thiểu.

Hiểu rõ quy tắc giao dịch: Thời gian giao dịch, giới hạn biên độ, đơn vị tối thiểu của A-shares, Hồng Kông, Mỹ khác nhau, cần nắm rõ trước khi đầu tư.

Nhận diện rủi ro: Rủi ro chính trị quốc tế, biến động tỷ giá, thay đổi chính sách có thể ảnh hưởng đến hiệu quả cổ phiếu Trung Quốc. Đánh giá khả năng chịu đựng rủi ro của bản thân, tránh dùng đòn bẩy quá mức hoặc giao dịch theo cảm xúc.

Đầu tư cổ phiếu Trung Quốc bắt đầu từ việc chọn phương thức giao dịch phù hợp, sau đó xác định mã cổ phiếu và xây dựng chiến lược. “Làm thế nào để mua cổ phiếu Trung Quốc” không có câu trả lời duy nhất, mà phụ thuộc vào quy mô vốn, tần suất giao dịch, khẩu vị rủi ro và thời gian của từng người. Với các công cụ và kiến thức trong hướng dẫn này, nhà đầu tư có thể tìm ra con đường phù hợp nhất với hoàn cảnh của mình.