Hành lang Năng lượng Xanh Trung Á-Azerbaijan Dự kiến hình thành vào năm 2027 - Thứ trưởng (Phỏng vấn độc quyền)

(MENAFN- Trend News Agency) ** BAKU, Azerbaijan, ngày 24 tháng 2.** Nghiên cứu khả thi kỹ thuật-kinh tế cho Dự án Hành lang Năng lượng Xanh Trung Á-Azerbaijan dự kiến sẽ hoàn thành vào đầu năm 2027, với công ty CESI của Ý được chọn làm công ty tư vấn dẫn đầu nghiên cứu sơ bộ trong vòng mười một tháng, Phó Bộ trưởng Năng lượng Azerbaijan, Elnur Soltanov, cho biết trong một cuộc phỏng vấn độc quyền với Trend.

Soltanov cho biết dự án nhằm tích hợp hệ thống năng lượng của Azerbaijan, Kazakhstan và Uzbekistan và thiết lập một tuyến đường “năng lượng xanh” tới châu Âu.

“Việc chọn một công ty tư vấn ở giai đoạn này là rất quan trọng để đảm bảo dự án hoàn thành đúng tiến độ và đạt tiêu chuẩn cao, vì không thể tiến tới các giai đoạn đầu tư và xây dựng nếu không có nghiên cứu khả thi. Quyết định này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ thời gian thực hiện của dự án,” ông nhấn mạnh.

Elnur Soltanov nhấn mạnh rằng các dự án năng lượng tái tạo đang diễn ra giúp đạt được các mục tiêu chiến lược một cách từ từ.

"Trong bối cảnh này, Nhà máy Năng lượng Mặt trời Garadagh 230 MW, do công ty Masdar của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất xây dựng và là lớn nhất trong khu vực Caspian và Cộng đồng các quốc gia độc lập (CIS), đã được đưa vào vận hành năm 2023.

Ngoài ra, Nhà máy Năng lượng Kết hợp Khizi-Absheron 240 MW, do công ty ACWA Power của Ả Rập Saudi xây dựng, đã chính thức khai trương vào ngày 8 tháng 1 năm 2026. Việc hoàn thành thành công các dự án này đánh dấu một cột mốc quan trọng trong việc thúc đẩy các mục tiêu năng lượng tái tạo của đất nước.

Trong khuôn khổ dự án “mega”, Masdar cũng đang phát triển Nhà máy Năng lượng Mặt trời Bilasuvar 445 MW, Nhà máy Năng lượng Neftchala 315 MW, và Nhà máy Nhiệt và Năng lượng Tổ hợp Absheron-Garadagh 240 MW, với tiến độ xây dựng đều đặn. Tấm pin mặt trời đầu tiên tại GES Bilasuvar đã được lắp đặt vào tháng 10 năm 2025, và công trình đang tiếp tục," ông nói thêm.

Soltanov nhấn mạnh rằng việc triển khai các dự án ưu tiên khác cũng đang tiến triển.

“Các công trình đang được thực hiện tại Nhà máy Năng lượng Mặt trời Shafag 240 MW tại các vùng giải phóng, các dự án Nhà máy Năng lượng Mặt trời Shams và Ufug với công suất 50 MW mỗi cái, cũng như hai dự án SPP bổ sung tổng cộng 50 MW tại Cộng hòa Tự trị Nakhchivan. Hơn nữa, các thỏa thuận hợp tác quan trọng về năng lượng tái tạo đã được ký kết với các công ty từ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, mở đường cho nhiều dự án lớn về năng lượng trên bờ và ngoài khơi,” ông nói.

Về năng lượng gió ở Biển Caspian, đã xác định được năm khu vực tiềm năng, và công việc tiếp tục để chỉ định các khu vực này cho mục đích năng lượng tái tạo. Soltanov lưu ý rằng các dự án gió Caspian có ý nghĩa chiến lược trong việc tăng cường an ninh năng lượng và thúc đẩy các mục tiêu năng lượng xanh, với tiềm năng kỹ thuật ước tính là 157 GW.

“Một số thỏa thuận đã được ký kết để đảm bảo khai thác hiệu quả tiềm năng này. Các vị trí tiềm năng cho các dự án gió đã được xác định, xem xét bởi các cơ quan nhà nước liên quan, và chính thức đồng ý. Công việc hiện tại là chính thức chỉ định các khu vực này thành các vùng năng lượng tái tạo,” quan chức nói.

Ông cũng đề cập đến ba hành lang năng lượng xanh chính: Caspian-Địa Trung Hải-Châu Âu, Azerbaijan-Türkiye-Châu Âu, và Trung Á-Azerbaijan-Châu Âu.

“Hành lang Caspian-Địa Trung Hải-Châu Âu đã thành lập một liên doanh hợp tác gồm các nhà vận hành từ Azerbaijan, Georgia, Romania và Hungary, với dự kiến hoàn thành nghiên cứu khả thi trong quý đầu tiên của năm. Giai đoạn đầu của dự án dự kiến hoàn thành vào năm 2032, tiếp theo là giai đoạn thứ hai vào năm 2036, và giai đoạn thứ ba vào năm 2040. Dự án đã nhận được phản hồi tích cực khi đề xuất đưa vào Kế hoạch Phát triển Mạng lưới 10 Năm (TYNDP) tiếp theo của Mạng lưới Các Nhà Vận hành Hệ thống Truyền tải Điện của Châu Âu (ENTSO-E), và chính thức được thêm vào danh mục dự án TYNDP 2026 vào ngày 20 tháng 10 năm 2025. Bước tiếp theo sẽ là xin phép để được công nhận là dự án Quan tâm Chung / Lợi ích Tương hỗ (PCI/PMI),” ông nói thêm.

Soltanov nhấn mạnh rằng hai hành lang còn lại, “Azerbaijan-Türkiye-Châu Âu” và “Trung Á-Azerbaijan-Châu Âu,” cũng đang trong giai đoạn nghiên cứu khả thi sơ bộ và thỏa thuận.

“Các dự án tiếp tục tích hợp hạ tầng năng lượng của Azerbaijan và Türkiye và cho phép xuất khẩu điện qua Nakhchivan. Trong khuôn khổ dự án, trạm biến áp ‘Jabrayil’, có công suất 330/110/10 kilovolts và 2x250 MVA, đã hoàn thành và đi vào hoạt động, thiết lập trung tâm năng lượng ‘Jabrayil’. Các kế hoạch đang được thực hiện để xây dựng đường truyền điện 330 kV kết nối trung tâm năng lượng Jabrayil với Nakhchivan qua hành lang Zangezur qua Armenia và/hoặc Iran, cùng với một trạm biến áp 330 kV mới tại Nakhchivan,” ông giải thích.

Trong tuyên bố của mình, Phó Bộ trưởng đã trình bày về tiềm năng chuyển đổi của thỏa thuận Hành lang Năng lượng Trans-Caspian do Azerbaijan, Kazakhstan và Uzbekistan ký kết trong khuôn khổ kiến trúc năng lượng đang phát triển của khu vực. Ông nhấn mạnh rằng “Thỏa thuận Hợp tác Chiến lược về Phát triển và Truyền tải Năng lượng Xanh giữa Chính phủ Cộng hòa Azerbaijan, Cộng hòa Kazakhstan và Cộng hòa Uzbekistan” là bước quan trọng trong việc tăng cường hợp tác năng lượng khu vực:

“Thỏa thuận này thiết lập khung cho các hành lang ‘năng lượng xanh’ mới, cho phép chuyển tải khối lượng năng lượng lớn từ Trung Á sang các thị trường châu Âu. Việc tích hợp hệ thống năng lượng của ba quốc gia sẽ thúc đẩy dòng chảy năng lượng khu vực và ổn định, đồng thời góp phần đa dạng hóa năng lượng của châu Âu. Do đó, sự phụ thuộc vào khí đốt và các nguồn hydrocarbon khác sẽ giảm, trong khi tỷ lệ năng lượng tái tạo sẽ tăng lên. Ngoài cung cấp năng lượng, thỏa thuận còn tạo ra lợi ích kinh tế và địa chính trị sâu sắc, củng cố an ninh năng lượng khu vực thông qua hợp tác tăng cường,” ông nói.

Phó Bộ trưởng cũng nhấn mạnh các tác động của Nghị định thư của cuộc họp thứ 6 của Ủy ban Liên chính phủ Azerbaijan-Ý, ký kết đầu năm nay tại Baku, nhằm thúc đẩy hợp tác năng lượng xanh song phương. Ông nhắc lại rằng Nghị định thư đã phê duyệt Kế hoạch Hành động Hợp tác cho giai đoạn 2026-2027 giữa hai nước, bao gồm 73 lĩnh vực hợp tác chiến lược:

“Kế hoạch Hành động này mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, trong đó năng lượng là trung tâm. Trong lĩnh vực năng lượng xanh, nó thúc đẩy các sáng kiến giảm phát thải carbon, khuyến khích đầu tư và chuyển giao công nghệ năng lượng tái tạo. Hành lang Năng lượng Xanh Caspian-Địa Trung Hải-Châu Âu, đặc biệt, tạo ra một tuyến đường mới để xuất khẩu năng lượng tái tạo sang châu Âu, nâng cao vai trò trung tâm của Azerbaijan trong lĩnh vực này. Đối với Ý và các quốc gia châu Âu khác, hành lang này mang lại lợi thế chiến lược trong đa dạng hóa năng lượng, mở rộng xuất khẩu và cung cấp các nguồn năng lượng sạch thay thế cho dầu mỏ và khí đốt truyền thống.”

Nhìn về phía trước, Soltanov phác thảo các ưu tiên chính và hướng chiến lược của Azerbaijan cho chương trình năng lượng xanh trong ngắn hạn và trung hạn:

“Chính sách năng lượng xanh của Azerbaijan, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế-xã hội dài hạn của quốc gia, nhấn mạnh việc sử dụng năng lượng hiệu quả vào năm 2026, mở rộng các nguồn năng lượng tái tạo, thực hiện các dự án gió và mặt trời quy mô lớn, từng bước giảm phát thải trong ngành năng lượng, nâng cao tiềm năng xuất khẩu, và củng cố hợp tác năng lượng khu vực và quốc tế. Đến năm 2030, kế hoạch dự kiến sẽ vận hành 6 GW công suất gió và mặt trời, mở rộng lên 8 GW vào năm 2032. Tại Karabakh và Đông Zangezur, các nhà máy thủy điện, mặt trời và gió, bao gồm cả các tấm pin trên mái nhà, dự kiến sẽ tạo ra 1,6 GW vào năm 2030, góp phần giảm phát thải hơn hai triệu tấn,” quan chức kết luận.