P&L viết tắt của Profit and Loss Statement - báo cáo tài chính mà nhà đầu tư cần biết

P&L viết tắt của “Profit and Loss Statement” nghĩa là báo cáo lợi nhuận và lỗ, là một trong những báo cáo tài chính quan trọng nhất mà nhà đầu tư, quản lý và chủ doanh nghiệp cần nhận thức vì nó kể câu chuyện quan trọng về việc doanh nghiệp của bạn đang tạo ra lợi nhuận hay thua lỗ, và nguồn gốc của dòng tiền đó từ đâu, đi đâu. Những thông tin này giúp bạn đưa ra quyết định một cách sáng suốt.

P&L viết tắt của gì? Định nghĩa và tầm quan trọng

Khi nói về P&L, đó là báo cáo thể hiện kết quả hoạt động của doanh nghiệp trong một khoảng thời gian nhất định, cung cấp đầy đủ dữ liệu về doanh thu, chi phí, lợi nhuận và lỗ. Báo cáo này giúp người điều hành hiểu rõ doanh nghiệp của mình có hiệu quả sinh lợi hay không, lợi nhuận đến từ đâu, và phần nào của chi phí có thể giảm để tăng lợi nhuận.

Ngoài ra, báo cáo lợi nhuận lỗ còn hỗ trợ trong việc lập kế hoạch chiến lược kinh doanh và dự báo kết quả hoạt động trong tương lai, giúp doanh nghiệp thích nghi hiệu quả hơn với những biến động của thị trường.

Cấu trúc cơ bản của báo cáo lợi nhuận lỗ: Công thức và thành phần chính

Điểm cốt lõi của P&L dựa trên công thức đơn giản nhưng mạnh mẽ:

Doanh thu tổng - Chi phí tổng = Lợi nhuận (hoặc lỗ)

Hãy cùng hiểu sâu hơn từng phần:

Doanh thu tổng (Total Revenue) là số tiền hoặc tài sản khác mà doanh nghiệp thu được từ việc bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ cho khách hàng, bao gồm doanh thu chính từ hoạt động cốt lõi và doanh thu phụ từ các hoạt động khác.

Chi phí tổng (Total Expenses) là tổng số tiền doanh nghiệp đã chi để vận hành, từ tiền lương nhân viên, thuê mặt bằng, marketing, đến các tiện ích và chi phí khác.

Lợi nhuận hoặc lỗ (Profit or Loss) là chênh lệch giữa doanh thu và chi phí. Nếu doanh thu lớn hơn chi phí, doanh nghiệp có lợi nhuận; ngược lại, nếu chi phí lớn hơn doanh thu, doanh nghiệp lỗ.

Ví dụ về tính toán và phân cấp lợi nhuận

Trong việc xây dựng P&L, các mục được sắp xếp theo thứ tự hệ thống, bắt đầu từ doanh thu lớn nhất giảm dần đến lợi nhuận ròng:

• Doanh thu từ bán hàng và dịch vụ (Sales) - doanh thu chính của doanh nghiệp
• Trừ đi Giá vốn hàng bán (Cost of Goods Sold)
• = Lợi nhuận gộp (Gross Profit) - lợi nhuận sau khi trừ giá vốn trực tiếp

Tiếp theo:

• Cộng thêm Doanh thu khác (Other Revenue) - như lãi từ gửi tiền, thuê tài sản
• Trừ đi Chi phí bán hàng (Selling Expenses) - như chi phí quảng cáo, marketing
• Trừ đi Chi phí quản lý (Administrative Expenses) - như lương quản lý, thuê văn phòng
• = Lợi nhuận hoạt động (Operating Profit/EBIT) - lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh chính

Sau đó:

• Trừ đi Chi phí tài chính (Financial Expenses) - như lãi vay
• = Lợi nhuận trước thuế (EBT - Earnings Before Tax)
• Trừ đi Thuế (Tax Expense)
• = Lợi nhuận ròng (Net Income) - số tiền còn lại cuối cùng sau khi trừ tất cả chi phí

Đọc và diễn giải các mức lợi nhuận khác nhau

Tại sao cần phân chia thành nhiều mức lợi nhuận? Bởi mỗi mức đều cung cấp thông tin khác nhau:

Lợi nhuận gộp (Gross Profit) cho thấy doanh nghiệp có thể định giá cao hơn chi phí sản xuất bao nhiêu. Nếu tỷ lệ lợi nhuận gộp (Gross Profit Margin) thấp, điều đó cho thấy chi phí sản xuất hoặc giá thành cao.

Lợi nhuận hoạt động (Operating Profit) phản ánh hiệu quả quản lý hoạt động chính của doanh nghiệp, không tính đến các khoản vay hoặc thu nhập tài chính. Nếu lợi nhuận hoạt động tốt, cho thấy hoạt động cốt lõi hiệu quả.

Lợi nhuận trước thuế (EBT) giúp nhìn rõ lợi nhuận thực tế của từng quốc gia có mức thuế khác nhau, so sánh hiệu quả hoạt động.

Lợi nhuận ròng (Net Income) là con số cuối cùng - số tiền thực sự còn lại sau tất cả các khoản chi phí, là điều nhà đầu tư quan tâm nhất.

Các loại và dạng thức của báo cáo lợi nhuận lỗ

Khi nói về P&L, đó là một dạng báo cáo tài chính mà doanh nghiệp thường lập theo một trong hai dạng chính, tùy theo yêu cầu và thói quen:

Báo cáo dạng báo cáo (Report Form)

Dạng này sắp xếp dữ liệu theo dạng dọc, từ trên xuống dưới, bắt đầu từ doanh thu, trừ đi các khoản chi phí theo thứ tự, cuối cùng là lợi nhuận ròng. Ưu điểm:

• Dễ hiểu vì theo trình tự logic
• Hiển thị rõ ràng các mức lợi nhuận khác nhau
• Thuận tiện phân tích kết quả hoạt động

Báo cáo dạng tài khoản (Account Form)

Dạng này thể hiện theo dạng bảng T, với các khoản chi phí để bên trái, doanh thu để bên phải. Ưu điểm:

• Hiển thị rõ cân đối giữa doanh thu và chi phí
• Dễ tạo và kiểm tra số liệu
• Được nhiều cơ quan quản lý chấp nhận ở nhiều quốc gia

Tầm quan trọng của P&L trong quyết định kinh doanh

Tại sao tất cả doanh nghiệp đều cần chú ý đến báo cáo lợi nhuận lỗ? Bởi P&L là công cụ quan trọng trong nhiều khía cạnh:

Đánh giá hiệu quả sinh lợi - Nhà đầu tư dùng P&L để xem doanh nghiệp có khả năng chuyển đổi doanh thu thành lợi nhuận như thế nào. Nếu tỷ lệ lợi nhuận ròng thấp, cho thấy có phần hoạt động không hiệu quả.

Cung cấp dữ liệu phân tích - Các nhà phân tích dùng P&L để tính các tỷ số tài chính như Return on Sales, Profit Margin, so sánh với các công ty cùng ngành.

Lập kế hoạch chiến lược - Quản lý dựa trên dữ liệu P&L để xác định phần chi phí có thể cắt giảm, phần doanh thu có thể tăng, dự báo kết quả trong tương lai.

Quyết định vay vốn - Các tổ chức tài chính dựa vào P&L để đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp trước khi cho vay.

Cách đọc và khai thác P&L trong thực tế

Khi có báo cáo lợi nhuận lỗ, cần xem xét những gì và theo thứ tự nào:

Bước 1: Kiểm tra thời gian báo cáo

Trước tiên, xác định xem P&L này là báo cáo tháng, quý hay năm, vì điều này ảnh hưởng đến cách diễn giải dữ liệu. Ví dụ, doanh thu 1 triệu đồng mỗi tháng khác với 1 triệu đồng mỗi năm.

Bước 2: Xem tổng thể - lợi nhuận hay lỗ

Thông tin cơ bản nhất là cuối cùng của báo cáo, xem lợi nhuận ròng (Net Income) là dương hay âm, và xu hướng của số này so với các kỳ trước.

Bước 3: Phân tích nguồn doanh thu

Doanh thu đến từ đâu? Có nhiều nguồn hay chỉ một nguồn? Nếu doanh thu chủ yếu từ một nguồn duy nhất, doanh nghiệp có thể gặp rủi ro cao. Nếu đa dạng nguồn, độ an toàn cao hơn.

Bước 4: Kiểm tra cấu trúc chi phí

Các khoản chi phí lớn nhất nằm ở đâu? Nếu chi phí nhân viên cao, cần xem hiệu quả làm việc. Nếu chi phí marketing cao, cần xem khoản đầu tư này có hiệu quả không.

Bước 5: So sánh với các kỳ trước

Xem xu hướng tăng giảm của doanh thu, chi phí, lợi nhuận để đánh giá doanh nghiệp đang phát triển hay gặp khó khăn.

Tóm lại: Tại sao việc hiểu P&L là cần thiết?

P&L chính là “trái tim” của việc xác nhận sức khỏe tài chính của doanh nghiệp. Đọc và diễn giải đúng P&L là kỹ năng không thể thiếu của nhà đầu tư, quản lý và chủ doanh nghiệp.

Không chỉ dựa vào P&L để quyết định đầu tư hay quản lý doanh nghiệp, mà còn cần kết hợp với các báo cáo tài chính khác như Bảng cân đối kế toán (Balance Sheet) để thấy rõ tài sản và nợ phải trả, và Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Cash Flow Statement) để biết doanh nghiệp có đủ tiền mặt hay không. Ngoài ra, cần xem xét các yếu tố khác như đặc thù ngành nghề, đội ngũ quản lý, môi trường cạnh tranh và xu hướng thị trường để đưa ra quyết định hợp lý, có căn cứ đầy đủ.