9 yếu tố ảnh hưởng chính đến biến động tỷ giá: Hướng dẫn dành cho nhà đầu tư

Trong thị trường ngoại hối toàn cầu, dự đoán biến động giá tiền tệ không phải là đoán mò. Mỗi loại tiền tệ có biến động tỷ giá chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố phức tạp, như các bánh răng trong hoạt động kinh tế, gắn kết và thúc đẩy lẫn nhau. Đối với bất kỳ nhà giao dịch nào mong muốn thành công trên thị trường ngoại hối, việc nắm vững các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá là chìa khóa mở cửa thị trường. Bài viết này sẽ tiết lộ chín lực lượng thực sự thúc đẩy sự tăng giảm của tỷ giá.

Biến động ngắn hạn: Hai động lực chính là lãi suất và tâm lý thị trường

Trong thị trường ngoại hối, biến động tỷ giá ngắn hạn chủ yếu do hai lực lượng thúc đẩy — thay đổi lãi suất và tâm lý thị trường.

Lãi suất là công cụ trung tâm trong điều chỉnh chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương, ảnh hưởng trực tiếp nhất đến thị trường ngoại hối. Khi ngân hàng trung ương công bố tăng lãi suất, điều đó có nghĩa nhà đầu tư nắm giữ đồng tiền của quốc gia đó sẽ nhận được lợi tức cao hơn. Sức hút này sẽ kích thích dòng vốn quốc tế chảy vào, đẩy cầu đối với đồng tiền đó tăng lên, từ đó nâng cao tỷ giá. Ngân hàng dự trữ Ấn Độ từng nâng lãi suất để ngăn đồng rupee yếu đi, chính là áp dụng nguyên lý này. Ngược lại, giảm lãi suất sẽ làm giảm sức hấp dẫn của đồng tiền, có thể khiến tỷ giá giảm.

Tâm lý thị trường thể hiện qua kỳ vọng chung của các nhà giao dịch. Nếu nhà đầu tư đều kỳ vọng đồng tiền nào đó sẽ tăng giá, họ sẽ tranh nhau mua vào, đẩy giá đồng tiền đó lên cao. Tâm lý này có đặc điểm tự củng cố — khi xu hướng đã hình thành, nhiều dòng tiền theo đuổi sẽ đổ vào, làm xu hướng tăng càng mạnh hơn. Trong giai đoạn thị trường bất động sản Mỹ từ 2005 đến 2006, do lãi suất vay thấp, niềm tin vào đồng đô la Mỹ tăng cao đã thúc đẩy một đợt tăng giá mạnh.

Xu hướng trung hạn: Ảnh hưởng phức hợp của ổn định chính trị, lạm phát và thị trường vốn

Trong trung hạn, tỷ giá chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố cơ bản hơn. Tính ổn định chính trị của một quốc gia là yếu tố quan trọng đối với nhà đầu tư. Một quốc gia có môi trường chính trị ổn định sẽ có chính phủ có khả năng xây dựng các chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hiệu quả hơn, từ đó thu hút dòng vốn ngoại và tăng cầu đối với đồng tiền của quốc gia đó. Thời kỳ trưng cầu dân ý Brexit của Anh, đồng bảng Anh giảm mạnh, phản ánh rõ ràng tác động tiêu cực của bất ổn chính trị đến tỷ giá.

Tỷ lệ lạm phát quyết định sức mua thực của đồng tiền. Nhà đầu tư thường ưu tiên mua các đồng tiền có tỷ lệ lạm phát thấp hơn, vì giá trị của chúng ổn định hơn. Khi một quốc gia có tỷ lệ lạm phát rõ rệt thấp hơn các quốc gia khác, đồng tiền của họ sẽ tăng giá trị tương ứng; ngược lại, nếu lạm phát cao, đồng tiền sẽ mất giá. Trường hợp Zimbabwe mất kiểm soát lạm phát dẫn đến đồng tiền mất giá mạnh là minh chứng rõ ràng cho điều này.

Thị trường vốn phản ánh sức khỏe tổng thể của nền kinh tế quốc gia. Khi thị trường chứng khoán tăng trưởng dài hạn, nhà đầu tư tự tin hơn, điều này thúc đẩy cầu đối với đồng tiền của quốc gia đó, làm tăng tỷ giá. Sự tăng trưởng của thị trường vốn Trung Quốc từ 2005 đến nay, cùng với biến động tỷ giá USD/CNY, thể hiện mối liên hệ này.

Mức nợ chính phủ cũng ảnh hưởng sâu sắc. Quốc gia có nợ quá cao khó thu hút dòng vốn ngoại, vì nhà đầu tư lo ngại khả năng trả nợ của chính phủ. Điều này làm giảm cầu đối với đồng tiền của quốc gia đó, kéo tỷ giá xuống. Một trong những nguyên nhân khiến đồng rupee Ấn Độ yếu đi là do nợ chính phủ chưa giảm theo giá dầu tăng.

Xu hướng dài hạn: Điều kiện thương mại và chính sách tài chính là động lực căn bản

Xét trên quy mô thời gian dài hơn, các yếu tố cơ bản của nền kinh tế mới là lực lượng quyết định xu hướng tỷ giá.

Điều kiện thương mại thể hiện qua quy mô xuất nhập khẩu tương đối. Quốc gia xuất khẩu nhiều hơn nhập khẩu sẽ có cung tiền tệ tương đối khan hiếm, cầu liên tục cao, do đó xu hướng tăng giá dài hạn của đồng tiền rõ ràng hơn. Trung Quốc duy trì thặng dư thương mại dài hạn, trở thành lựa chọn hấp dẫn trong giao dịch ngoại hối. Ngược lại, thâm hụt thương mại sẽ làm giảm sức mạnh dài hạn của đồng tiền.

Chính sách tài chính phản ánh thái độ của chính phủ đối với nền kinh tế. Nếu chính phủ đưa ra các chính sách ưu đãi thu hút dòng vốn ngoại và cải cách, sẽ tăng niềm tin của nhà đầu tư quốc tế, từ đó thúc đẩy cầu đối với đồng tiền của quốc gia đó. Chính sách tài chính tốt đi đôi với sự phát triển của thị trường ngoại hối, tạo thành mối quan hệ tích cực.

Các chỉ số thực tế về việc làm và tình hình kinh tế

Dữ liệu việc làm phản ánh trực tiếp hoạt động thực tế của nền kinh tế. Tỷ lệ thất nghiệp cao cho thấy động lực tăng trưởng yếu, có thể dẫn đến trì trệ kinh tế, gây áp lực giảm giá đồng tiền. Sau khi Mỹ công bố báo cáo việc làm phi nông nghiệp (NFP) tích cực, chỉ số USD thường tăng, chứng tỏ dữ liệu việc làm ảnh hưởng lớn đến niềm tin của nhà đầu tư.

Tương tác của các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá

Cần lưu ý rằng chín yếu tố này không hoạt động độc lập mà liên kết, tác động lẫn nhau. Thay đổi lãi suất ảnh hưởng đến thị trường vốn, từ đó ảnh hưởng đến tỷ giá; tỷ lệ lạm phát thúc đẩy ngân hàng trung ương điều chỉnh chính sách lãi suất; ổn định chính trị ảnh hưởng đến kỳ vọng của nhà đầu tư về chính sách của quốc gia đó… Những yếu tố này đan xen tạo thành cơ chế quyết định tỷ giá phức tạp và động thái liên tục.

Là nhà giao dịch ngoại hối, bạn không chỉ cần hiểu tác động riêng lẻ của từng yếu tố mà còn phải biết phân tích tổng hợp các tác động phối hợp trong thực chiến. Chỉ có như vậy, bạn mới có thể đưa ra dự đoán chính xác hơn trong thị trường biến động không ngừng.

Dù bạn là người mới bắt đầu tham gia thị trường ngoại hối hay là nhà giao dịch dày dạn muốn nâng cao hiểu biết, việc nắm vững các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ giá là nền tảng cần thiết để nâng cao khả năng ra quyết định. Học hỏi và vận dụng hệ thống những kiến thức này sẽ giúp bạn hiểu rõ xu hướng thị trường hơn, xây dựng chiến lược giao dịch hiệu quả hơn.