Deman Supply là gì và tại sao nó lại là trung tâm của các khoản đầu tư

Khi nói đến quyết định mua bán cổ phiếu, chúng ta thường nghe các nhóm nhà đầu tư và nhà phân tích đề cập đến Cung và Cầu như là động lực chính thúc đẩy giá cả. Nhưng nếu bạn thực sự chưa hiểu rõ chúng là gì và hoạt động ra sao, bạn có thể bỏ lỡ cơ hội đầu tư tốt hoặc đưa ra quyết định sai lầm khi giá biến động. Bài viết này sẽ giúp bạn làm rõ Cung và Cầu là nền tảng của kinh tế học và cách nhà đầu tư có thể áp dụng để có lợi nhuận.

Cầu và Cung - Những kiến thức cơ bản cần biết

Trước khi hiểu cách Cung và Cầu ảnh hưởng đến giá, chúng ta cần làm rõ hai thuật ngữ này.

Cầu (Demand) - Nhu cầu mua

Hãy tưởng tượng chính bạn, khi giá cổ phiếu của một công ty giảm xuống, bạn sẽ muốn mua nhiều hơn đúng không? Vì nghĩ rằng mua được giá tốt. Đây chính là Cầu - nhu cầu mua hàng (hoặc cổ phiếu) ở các mức giá khác nhau.

Khi vẽ đồ thị giá và lượng người muốn mua, ta sẽ có đường cầu (Demand Curve), thể hiện rõ ràng rằng tại giá 100 đồng, có 1,000 cổ phiếu được mua, còn tại giá 50 đồng, có 3,000 cổ phiếu được mua.

Quy luật đơn giản của cầu:

• Giá cao → Nhu cầu mua ít
• Giá thấp → Nhu cầu mua nhiều

Có hai lý do chính:

Hiệu ứng thu nhập: Khi giá giảm, số tiền bạn có trong túi dường như tăng lên, giúp bạn mua nhiều cổ phiếu hơn.

Hiệu ứng thay thế: Khi cổ phiếu này rẻ hơn so với các cổ phiếu khác, bạn sẽ chọn mua cổ phiếu này thay vì các cổ phiếu khác.

Ngoài ra còn nhiều yếu tố ảnh hưởng đến cầu như: thu nhập của bạn, giá các cổ phiếu khác, sở thích, số lượng nhà đầu tư, dự đoán về giá trong tương lai, mùa vụ, chính sách của chính phủ, công nghệ, và cả niềm tin của bạn nữa.

Cung (Supply) - Nhu cầu bán

Ngược lại, phía người bán cũng có tâm lý tương tự. Khi giá cổ phiếu cao, người bán muốn bán nhiều hơn. Khi giá thấp, họ muốn giữ lại nhiều hơn.

Cung là lượng hàng sẵn sàng bán ở các mức giá khác nhau. Vẽ đồ thị cung sẽ cho ta đường cung (Supply Curve).

Quy luật đơn giản của cung:

• Giá cao → Người bán muốn bán nhiều
• Giá thấp → Người bán muốn bán ít

Lý do chính: khi giá cao, lợi nhuận lớn hơn. Các yếu tố ảnh hưởng đến cung gồm: chi phí sản xuất, giá các sản phẩm thay thế, số lượng đối thủ cạnh tranh, công nghệ, dự đoán về giá tương lai, khí hậu, chính sách thuế, tỷ giá, và khả năng tiếp cận vốn.

Cân bằng (Equilibrium) - Điểm giá tự điều chỉnh

Chỉ có cầu hoặc cung riêng lẻ không thể xác định chính xác giá cổ phiếu thực sự. Khi vẽ cả đường cầu và đường cung trên cùng một đồ thị, điểm giao nhau chính là cân bằng. Tại đây, giá và lượng giao dịch sẽ ổn định.

Tại sao vậy?

• Nếu giá cao hơn điểm cân bằng: lượng cung vượt cầu, cổ phiếu dư thừa, giá sẽ giảm xuống.
• Nếu giá thấp hơn điểm cân bằng: cầu vượt cung, cổ phiếu khan hiếm, giá sẽ tăng lên.

Cung và Cầu trong thị trường tài chính - Phức tạp hơn

Thực tế, thị trường chứng khoán phức tạp hơn nhiều so với lý thuyết đơn thuần vì có nhiều yếu tố tác động đồng thời.

Các yếu tố thúc đẩy người ta mua cổ phiếu

• Tình hình kinh tế: Khi kinh tế mở rộng, nhà đầu tư muốn đầu tư nhiều hơn. Ngược lại, suy thoái làm giảm cầu.
• Lãi suất: Khi lãi suất ngân hàng thấp, nhà đầu tư chuyển sang mua cổ phiếu để tìm lợi nhuận.
• Dòng tiền trong hệ thống: Nhiều tiền đổ vào thị trường, cầu tăng.
• Niềm tin: Tin tưởng vào triển vọng của nền kinh tế hoặc công ty cụ thể làm tăng cầu.

Các yếu tố ảnh hưởng đến lượng cổ phiếu có sẵn trong thị trường

• Quyết định của công ty: Công ty phát hành thêm cổ phiếu (tăng cung), hoặc mua lại cổ phiếu (giảm cung).
• Công ty mới IPO: Thêm cổ phiếu mới gia nhập thị trường.
• Quy định pháp luật: Các quy định như thời gian cấm bán sau IPO nhằm hạn chế cung quá mức.

Cung và Cầu ảnh hưởng thế nào đến giá cổ phiếu?

Khi người ta nói “giá cổ phiếu tăng”, thực ra là do sự thay đổi của Cung và Cầu.

Theo phân tích cơ bản

Nếu có tin tốt về công ty, lợi nhuận cao hơn dự kiến, nhà đầu tư sẽ hứng khởi và muốn mua nhiều hơn. Người bán có thể chần chừ, chờ giá tăng tiếp. Kết quả là giá cổ phiếu tăng.

Ngược lại, tin xấu khiến nhà đầu tư muốn bán ra, trong khi người mua chần chừ, cung vượt cầu, giá giảm.

Theo phân tích kỹ thuật

Nhà giao dịch dùng các công cụ như nến (K-line) để xác định cung cầu:

• Nến xanh (đóng cửa cao hơn mở cửa): cầu thắng, xu hướng tăng.
• Nến đỏ (đóng cửa thấp hơn mở cửa): cung thắng, xu hướng giảm.

Các mức hỗ trợ (support) là nơi cầu mạnh mẽ chờ đợi để mua vào, khi giá giảm đến đây thường bật lên. Các mức kháng cự (resistance) là nơi cung mạnh, khi giá lên đến đó thường bị đẩy xuống.

Kỹ thuật Zone Cung Cầu - Áp dụng thực tế

Các nhà giao dịch hiện nay thường dùng kỹ thuật Zone Cung Cầu để xác định điểm mua bán tốt. Họ tìm các điểm giá tăng hoặc giảm nhanh, thể hiện cung hoặc cầu vượt mức, rồi chờ giá điều chỉnh hoặc phá vỡ các mức này để vào lệnh.

Mẫu 1: Điều chỉnh rồi đảo chiều (Reversal)

Drop Base Rally (DBR): Giá giảm mạnh → điều chỉnh → bật lên

Tình huống: Người bán quá nhiều, giá giảm nhanh, đến mức quá thấp, nhà mua bắt đầu vào cuộc, tạo ra vùng tích luỹ. Khi có tin tốt, cầu thắng, giá bật lên phá vỡ vùng kháng cự, nhà giao dịch mua vào.

Rally Base Drop (RBD): Giá tăng → điều chỉnh → giảm tiếp

Tình huống: Người mua quá nhiều, giá tăng nhanh, đến mức quá cao, nhà bán bắt đầu bán ra, tạo vùng tích luỹ. Tin xấu khiến cầu yếu đi, giá phá vỡ vùng hỗ trợ, giảm tiếp.

Mẫu 2: Tiếp tục xu hướng (Continuation)

Rally Base Rally (RBR): Giá tăng → điều chỉnh → tiếp tục tăng

Tình huống: Cầu mạnh, giá tăng, tạo vùng tích luỹ, rồi tiếp tục xu hướng tăng khi có tin tốt.

Drop Base Drop (DBD): Giá giảm → điều chỉnh → giảm tiếp

Tình huống: Cung mạnh, giá giảm, tạo vùng đáy, rồi tiếp tục giảm khi có tin xấu.

Tóm lại - Tại sao bạn cần hiểu về Cung và Cầu?

Cung và Cầu không chỉ là lý thuyết trong sách vở, đó là sức mạnh thực sự thúc đẩy giá cổ phiếu mỗi ngày. Dù bạn dùng phân tích cơ bản hay kỹ thuật, đều dựa trên nguyên lý của Cung và Cầu.

Khi hiểu rõ cách hoạt động của lực mua và lực bán, bạn sẽ có thể:

• Dự đoán xu hướng giá tốt hơn
• Ra quyết định mua bán hợp lý
• Tránh bị cảm xúc chi phối

Chìa khoá là không chỉ học lý thuyết, mà còn phải thực hành phân tích giá thực tế, kiểm chứng xem Cung và Cầu có thật sự vận hành như lý thuyết hay không. Làm liên tục như vậy, bạn sẽ hiểu thị trường sâu sắc hơn và đầu tư thông minh hơn từng ngày.