Oversold và Overbought: công cụ chính cho giao dịch chính xác

2026-02-24 13:09:40

Trong thị trường tài chính, nhà đầu tư thường gặp phải cùng một vấn đề: mua quá đắt và bán quá rẻ. Những quyết định sai lầm này xuất phát từ việc không hiểu rõ về trạng thái oversold và overbought xuất hiện trên thị trường. Các chỉ báo này trở thành công cụ không thể thiếu cho những người giao dịch nghiêm túc. Trong bài viết này, chúng ta sẽ khám phá cách sử dụng oversold/overbought một cách sâu sắc để giúp bạn tự tin hơn trong việc giao dịch.

Hiểu rõ về Oversold và Overbought trong thị trường tài chính

Hiện tượng oversold và overbought không phải là điều bí ẩn, mà phản ánh hành vi tự nhiên của thị trường. Khi giá vượt khỏi cân bằng, thị trường thường có xu hướng kéo trở lại trạng thái bình thường.

Oversold (bán quá mức) đề cập đến tình huống giá bị bán tháo mạnh, thấp hơn mức hợp lý. Nhiều nhà đầu tư cùng lúc quyết định bán ra khiến giá giảm sâu. Tuy nhiên, lực bán sẽ suy yếu và lực mua sẽ bắt đầu gia tăng trở lại. Trong giai đoạn này, giá có xu hướng tăng lên, nhà giao dịch nên xem xét mua vào thay vì tiếp tục bán.

Overbought (mua quá mức) là trạng thái ngược lại, xảy ra khi giá mua quá nhiều, vượt quá mức bình thường. Lực mua bắt đầu yếu đi, và lực bán xuất hiện, có thể dẫn đến điều chỉnh giảm hoặc đảo chiều giá.

Hai khái niệm này dựa trên giả thuyết: giá có xu hướng trở về trung bình (Mean Reversion) khi bị lệch quá xa.

RSI và Stochastic: chọn chỉ báo nào phù hợp để giao dịch

Có nhiều chỉ báo giúp xác định trạng thái oversold/overbought, nhưng phổ biến nhất là RSI (Relative Strength Index) và Stochastic Oscillator.

RSI hoạt động bằng cách so sánh tỷ lệ của các mức giá tăng và giảm, theo công thức: RSI = 100 - (100 / (1 + RS)). Giá trị RSI dao động từ 0 đến 100. Thông thường, RSI trên 70 cho thấy overbought, dưới 30 cho oversold. Tuy nhiên, trong thị trường xu hướng mạnh, bạn có thể điều chỉnh các ngưỡng này, ví dụ dùng 75 cho overbought và 35 cho oversold.

Stochastic Oscillator khác biệt ở chỗ dựa trên vị trí của giá đóng cửa so với phạm vi cao thấp trong một khoảng thời gian. Giá %K trên 80 cho overbought, dưới 20 cho oversold.

Nếu cần chọn giữa hai, hãy cân nhắc: RSI phù hợp để phát hiện các xu hướng thay đổi chậm, còn Stochastic phản ứng nhanh hơn với biến động giá. Kết hợp cả hai giúp xác nhận tín hiệu chính xác hơn.

Chiến lược Mean Reversal: dùng oversold để tìm điểm mua trong phạm vi dao động

Chiến lược Mean Reversal xem giá “quá cao” hoặc “quá thấp” là tạm thời, và giá có xu hướng trở về trung bình. Giao dịch theo chiến lược này tương tự như “mua khi giá thấp, bán khi giá cao”, nhưng được hệ thống hóa.

Cách áp dụng:

Đầu tiên, xác định trung bình dài hạn như MA200 để xác định xu hướng. Nếu giá trên MA200, xu hướng là tăng; dưới MA200, xu hướng giảm.
Sử dụng tín hiệu oversold để mua, ví dụ RSI dưới 30 hoặc Stochastic dưới 20. Trong xu hướng tăng, tìm điểm mua dựa trên tín hiệu oversold thay vì bán.
Đóng lệnh khi giá trở lại MA25 (trung bình ngắn hạn hơn).

Ví dụ thực tế: Trong biểu đồ 2 giờ của cặp USDJPY, giá đang trong xu hướng tăng theo MA200. Khi RSI giảm xuống dưới 35 (điều chỉnh cho xu hướng tăng), nhà đầu tư có thể mua vào và đóng khi giá chạm MA25. Chiến lược này hiệu quả vì phù hợp với xu hướng và sử dụng oversold làm điểm vào.

Tuy nhiên, chiến lược này chỉ phù hợp trong thị trường sideway hoặc dao động, còn trong xu hướng mạnh, giá có thể không trở về trung bình.

Divergence Trading: theo dõi tín hiệu overbought để đảo chiều

Divergence là tín hiệu trái chiều giữa giá và chỉ báo, thường báo hiệu xu hướng sắp đảo chiều hoặc mất đà.

Ví dụ: giá tạo đỉnh cao mới (Higher High) nhưng RSI không theo kịp, tạo đỉnh thấp hơn (Lower High) – đây là Bearish Divergence, cảnh báo lực mua đang yếu dần. Ngược lại, giá tạo đáy thấp hơn (Lower Low) nhưng RSI lại cao hơn (Higher Low) – Bullish Divergence, cảnh báo lực bán yếu đi.

Cách dùng Divergence:

Tìm các tài sản có xu hướng rõ ràng.
Nhận diện divergence cùng tín hiệu overbought/oversold, như RSI overbought nhưng giá tạo đỉnh thấp hơn (Bearish Divergence), hoặc RSI oversold nhưng giá tạo đáy cao hơn (Bullish Divergence).
Vào lệnh khi giá xác nhận đảo chiều, ví dụ chạm MA quan trọng như MA5.

Ví dụ thực tế: Trên biểu đồ WTI 2 giờ, giá đang trong xu hướng giảm, tạo đáy thấp hơn, trong khi RSI thể hiện divergence tích cực (Higher Low trong vùng oversold). Khi giá chạm MA25, nhà đầu tư có thể mở vị thế mua, đặt Stop Loss tại đáy trước đó. Divergence chính xác hơn Mean Reversal vì kết hợp hành vi của cả giá và chỉ báo.

Cẩn trọng: khi nào oversold/overbought không còn hiệu quả

Dù là công cụ hữu ích, nhưng có những tình huống bạn cần cẩn thận:

Trong xu hướng mạnh: giá có thể duy trì trong vùng overbought trong thời gian dài, đặc biệt trong xu hướng tăng mạnh. Không nên bán ngay khi chỉ báo cho tín hiệu overbought.
Tin tức lớn xuất hiện có thể làm giá vượt qua các tín hiệu, gây ra các điểm dừng lỗ bất ngờ.
Thị trường biến động nhanh: độ trễ của một số chỉ báo có thể khiến tín hiệu đến muộn.

Lời khuyên: Không dựa hoàn toàn vào oversold/overbought. Nên kết hợp với các chỉ báo khác như Moving Average, Support/Resistance, mô hình giá (Price Pattern). Sự xác nhận từ nhiều nguồn sẽ giảm thiểu rủi ro.

Tóm lại

Oversold và overbought là công cụ giúp trader tránh các quyết định sai lầm, nhận diện điểm giá bị mua bán quá mức. Khi sử dụng đúng cách, RSI và Stochastic sẽ cung cấp các điểm vào có xác suất thành công cao, phù hợp cho các chiến lược Mean Reversal (mua tại oversold) và Divergence (đảo chiều).

Tuy nhiên, mỗi chỉ báo có giới hạn, nên việc kết hợp nhiều công cụ sẽ tạo ra hệ thống giao dịch đáng tin cậy hơn. Giờ đây, bạn đã hiểu oversold là gì và cách sử dụng nó, bạn đã sẵn sàng áp dụng kiến thức này để nâng cao tỷ lệ thắng trong thị trường.

Xem bản gốc

Trang này có thể chứa nội dung của bên thứ ba, được cung cấp chỉ nhằm mục đích thông tin (không phải là tuyên bố/bảo đảm) và không được coi là sự chứng thực cho quan điểm của Gate hoặc là lời khuyên về tài chính hoặc chuyên môn. Xem Tuyên bố từ chối trách nhiệm để biết chi tiết.