Lợi nhuận và lỗ là báo cáo lợi nhuận và lỗ mà nhà đầu tư cần biết

Báo cáo lợi nhuận và lỗ hoặc bảng kết quả kinh doanh là tài liệu mà các nhà quản lý và nhà đầu tư cần theo dõi thường xuyên vì nó thể hiện doanh nghiệp của bạn có thể tạo ra lợi nhuận hay không. Trong bài viết này, chúng ta sẽ đi sâu vào khái niệm profit and loss là gì và tại sao nó lại quan trọng đối với quyết định kinh doanh của bạn.

Báo cáo lợi nhuận và lỗ là gì và tại sao nó quan trọng

Profit and loss statement (P&L) hay còn gọi là “báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh” là báo cáo tài chính cho biết câu chuyện xảy ra trong doanh nghiệp của bạn trong một khoảng thời gian xác định, từ doanh thu thu được, chi phí đã chi đến lợi nhuận hoặc lỗ.

Báo cáo này rất quan trọng trong quản lý doanh nghiệp vì nó giúp các nhà quản lý và nhà đầu tư nhìn thấy tổng thể hiệu quả tạo lợi nhuận của doanh nghiệp. Ngoài ra, nó còn hỗ trợ trong việc đưa ra quyết định điều chỉnh chiến lược để doanh nghiệp phát triển bền vững trong tương lai.

Công thức cơ bản: Từ doanh thu đến lợi nhuận ròng

Chìa khóa để hiểu profit and loss statement bắt đầu từ công thức đơn giản là Doanh thu tổng - Chi phí tổng = Lợi nhuận (hoặc lỗ)

Khi đi sâu vào chi tiết của báo cáo lợi nhuận và lỗ, sẽ có nhiều bước tính toán:

Doanh thu từ bán hàng và dịch vụ là số tiền mặt hoặc các khoản thu mà doanh nghiệp nhận được từ việc bán hàng hóa hoặc dịch vụ, đây là nguồn thu chính của phần lớn doanh nghiệp.

Giá vốn hàng bán (COGS) là chi phí nguyên vật liệu, nhân công và các chi phí liên quan trực tiếp đến sản xuất hàng hóa. Trừ số này khỏi doanh thu bán hàng sẽ ra Lợi nhuận gộp (Gross Profit).

Thu nhập khác như lãi suất ngân hàng, tiền thuê hoặc cổ tức sẽ được cộng vào. Trong khi đó, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp (lương, văn phòng, marketing) sẽ bị trừ ra. Kết quả là EBIT (Lợi nhuận trước lãi vay và thuế).

Sau khi trừ các khoản chi phí tài chính như lãi vay, ta sẽ có EBT (Lợi nhuận trước thuế), và cuối cùng trừ thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ còn lại Lợi nhuận ròng (Net Income), là khoản thu cuối cùng doanh nghiệp thực sự nhận được.

Các mức lợi nhuận thể hiện điều gì

Chỉ nhìn vào Lợi nhuận ròng không đủ vì mỗi mức lợi nhuận đều phản ánh những khía cạnh khác nhau:

Lợi nhuận gộp giúp ta thấy doanh nghiệp có thể định giá cao hơn chi phí sản xuất bao nhiêu. Nếu tỷ lệ lợi nhuận gộp thấp, có thể do chi phí cao hoặc cạnh tranh giá mạnh.

Lợi nhuận hoạt động (EBIT) thể hiện hiệu quả hoạt động chính của doanh nghiệp, không tính đến ảnh hưởng từ huy động vốn hoặc đầu tư. Nếu lợi nhuận hoạt động giảm, cho thấy có vấn đề trong quản lý chi phí thông thường.

Lợi nhuận ròng là kết quả cuối cùng mà chủ doanh nghiệp thực sự nhận được sau khi trừ tất cả chi phí, cho biết doanh nghiệp có thể tạo ra lợi nhuận thực sự hay không.

Hai dạng của báo cáo lợi nhuận và lỗ

Dạng báo cáo (Report Form) sắp xếp theo thứ tự từ trên xuống dưới, thể hiện doanh thu trừ đi chi phí để ra lợi nhuận ròng. Dễ đọc, dễ hiểu, phù hợp để báo cáo cho bên ngoài.

Dạng tài khoản (Account Form) chia trang thành hai phần: bên trái (chi phí) và bên phải (doanh thu), dạng chữ T, giúp so sánh song song. Thường có độ tin cậy cao và được các cơ quan quản lý chấp nhận.

Cả hai dạng đều cung cấp cùng một thông tin, chỉ khác về cách sắp xếp. Việc chọn dạng nào phụ thuộc vào mục đích và nhu cầu sử dụng báo cáo.

Tại sao cần phân tích Profit and Loss Statement

Phân tích P&L tốt bắt đầu từ việc kiểm tra khoảng thời gian mà báo cáo này bao gồm, có thể là hàng tháng, hàng quý hoặc hàng năm. Tiếp theo, so sánh doanh thu và chi phí để xác định doanh nghiệp có lợi nhuận hay lỗ.

Dữ liệu từ báo cáo lợi nhuận và lỗ của Ngân hàng Nhà nước năm 2565 cho thấy lợi nhuận ròng là 191.077.634.015 đồng, trong đó doanh thu đến từ lãi nhận, lợi nhuận từ bán các khoản đầu tư, phí dịch vụ và các nguồn khác. Trong khi đó, chi phí gồm lãi vay, chi phí nhân viên và các khoản chi khác.

Ngoài việc xem báo cáo lợi nhuận và lỗ, những người quyết định đầu tư còn cần xem xét các yếu tố khác như đặc điểm ngành nghề, chất lượng đội ngũ quản lý, khả năng công nghệ, tiềm năng tăng trưởng và môi trường ngành.

Hiểu rõ profit and loss statement là kỹ năng cơ bản quan trọng của nhà đầu tư và nhà quản lý, vì nó cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá sức khỏe tài chính của doanh nghiệp và lập kế hoạch chiến lược để doanh nghiệp phát triển hiệu quả hơn.