Đợt giảm của Bitcoin về quanh 60.000 USD trong tháng 2 là kiểu phiên hoảng loạn trong một ngày mà nhiều người sẽ nhớ như dấu hiệu tạo đáy. Tuy nhiên, cách đọc chính xác hơn cho thấy quá trình bán tháo đầu hàng không xảy ra trong một cú rơi duy nhất, mà diễn ra theo nhiều giai đoạn, với các nhóm nhà đầu tư thay phiên trở thành bên bán.
Báo cáo ngày 10/2 của Checkonchain xem nhịp giảm này là một sự kiện bán tháo đầu hàng diễn ra nhanh, khối lượng lớn và mức lỗ đủ sâu để tái thiết lập tâm lý thị trường. Đồng thời, dữ liệu cũng cho thấy thị trường đã từng trải qua một đợt đầu hàng khác vào tháng 11/2025, với cấu trúc người bán khác biệt.
Muốn xác định đúng điểm yếu của chu kỳ, cần nhìn vượt qua cây nến giảm mạnh nhất và tập trung vào câu hỏi: ai đã bán và vì sao họ buộc phải bán.
Bán tháo đầu hàng và lỗ thực hiện on-chain
Bán tháo đầu hàng là trạng thái nhà đầu tư chấp nhận thua lỗ và thoát vị thế trong hoảng loạn vì không còn chịu được thêm đà giảm. Trong dữ liệu on-chain, hiện tượng này để lại dấu vết rõ ràng qua các khoản lỗ thực hiện — tức khoản lỗ đã được chốt khi tài sản được bán thấp hơn giá vốn.
Dữ liệu cho thấy đợt giảm tháng 2 tạo ra làn sóng chốt lỗ quy mô kỷ lục, sau khi thị trường đã có một đợt thanh lọc trước đó vài tháng.
Trong ngày cao điểm:
- Nhà đầu tư ngắn hạn ghi nhận khoảng 1,14 tỷ USD lỗ thực hiện
- Nhà đầu tư dài hạn ghi nhận khoảng 225 triệu USD lỗ thực hiện
Khi lấy tổng lỗ thực hiện trừ đi phần chốt lời, mức lỗ ròng đạt khoảng 1,5 tỷ USD mỗi ngày trong giai đoạn căng thẳng nhất. Xét riêng lỗ thực hiện, cả tháng 11/2025 và tháng 2/2026 đều là những sự kiện bán tháo đầu hàng riêng biệt, mỗi đợt vượt 2 tỷ USD/ngày.
Việc tách thành hai sự kiện giúp giải thích vì sao giá có thể trông ổn định rồi vẫn tiếp tục sụp đổ: nhóm đang nắm giữ rủi ro liên tục thay đổi. Một nhóm chịu được nhịp giảm, nhưng nhóm khác không chịu nổi thời gian kéo dài, cú rơi lần hai, hoặc việc nhận ra mình bắt đáy quá sớm.
Biểu đồ thể hiện mức lỗ thực tế của Bitcoin theo nhóm tuổi vào ngày 7 tháng 2 năm 2026 (Nguồn: Checkonchain)
Giai đoạn một: tháng 11/2025 — đầu hàng vì kiệt sức
Đợt đầu hàng thứ nhất diễn ra vào tháng 11/2025 khi giá rơi về quanh 80.000 USD. Phần lớn lỗ thực hiện khi đó đến từ nhóm nhà đầu tư mua trong năm 2025 — chiếm khoảng 95%.
Phân tích theo “nhóm tuổi coin” (phân loại theo thời điểm mua) cho phép ước tính giá vốn của từng nhóm. Từ đó có thể xác định nhóm nào đang lỗ, nhóm nào còn lãi, và tính ra giá vốn trung bình toàn mạng lưới.
Đợt bán này mang đặc trưng của sự đầu hàng vì mệt mỏi. Sau thời gian dài đi ngang theo bối cảnh vĩ mô, nhiều nhà đầu tư mất kiên nhẫn. Áp lực vì thời gian nắm giữ biến thành áp lực vì giá, khiến họ chọn thoát vị thế.
Khác với các thị trường giảm trước đây — thường có một cú sập cuối cùng — chu kỳ này đã xả áp lực sớm và chậm thông qua giai đoạn đi ngang kéo dài, làm suy giảm niềm tin trước khi giá gãy mạnh.
Biểu đồ thể hiện mức lỗ thực tế của Bitcoin theo nhóm tuổi vào ngày 22 tháng 11 năm 2025 (Nguồn: Checkonchain)
Giai đoạn hai: tháng 2/2026 — đầu hàng vì mất niềm tin bắt đáy
Đợt thứ hai trong tháng 2 mang sắc thái khác. Giá chạm vùng 60.000 USD và cơ cấu người bán chia đều giữa nhóm mua năm 2025 và nhóm mua năm 2026. Nghĩa là những người mua mới đã trở thành bên cắt lỗ.
Nhóm mua năm 2026 chủ yếu vào lệnh trong vùng 80.000–98.000 USD, cho rằng đó là đáy. Khi giá tiếp tục giảm, niềm tin bị phá vỡ và họ buộc phải chốt lỗ.
Phần còn lại của nhóm 2025 nhiều khả năng bán vì hối tiếc đã không giảm rủi ro ở 80.000 USD và quyết định thoát ở 60.000 USD. Nhà đầu tư thường không bán chỉ vì đang lỗ, mà vì đã bỏ lỡ cơ hội thoát trước đó và không muốn lặp lại sai lầm.
Trong tháng 11, thị trường chủ yếu thanh lọc một lớp người mua. Đến tháng 2, hai lớp bị loại cùng lúc: người nắm giữ kiệt sức và người bắt đáy quá sớm. Vì vậy quy mô lỗ thực hiện tăng vọt và tâm lý trở nên đặc biệt tiêu cực.
Đợt tháng 2 được xem là sự kiện lỗ thực hiện lớn nhất lịch sử theo giá trị USD tuyệt đối. Lỗ ròng khoảng 1,5 tỷ USD/ngày, trong khi hoạt động chốt lời thấp — cho thấy đây là làn sóng thoát hàng cưỡng bức quy mô lớn.
Khối lượng giao dịch xác nhận bán tháo đầu hàng
Các đợt bán tháo đầu hàng luôn đi kèm bùng nổ khối lượng giao dịch. Hoạt động tăng mạnh đồng thời trên thị trường giao ngay, ETF, hợp đồng tương lai và quyền chọn:
- Giao dịch giao ngay khoảng 15,4 tỷ USD/ngày
- Khối lượng ETF theo tuần đạt khoảng 45,6 tỷ USD, mức cao nhất lịch sử
- Hợp đồng tương lai tăng lên hơn 107 tỷ USD/ngày
- Quyền chọn khoảng 12 tỷ USD/ngày, gấp đôi so với tháng trước
Điều này phản ánh một quá trình tái định giá mạnh: bên buộc phải bán gặp bên sẵn sàng mua với niềm tin cao.
Đáy là một vùng giá theo giá vốn, không phải một điểm duy nhất
Sau một cú rút chân mạnh, thị trường thường tranh luận về một con số đáy cụ thể. Nhưng thực tế, vùng đáy thường hình thành quanh các mốc giá vốn, không phải tại một thời điểm đơn lẻ.
Hai mốc tham chiếu quan trọng gồm:
- Giá vốn trung bình on-chain khoảng 55.000 USD
- Giá trung bình thị trường dài hạn khoảng 79.400 USD
Quá trình tạo đáy thường bắt đầu dưới mức trung bình dài hạn nhưng trên giá vốn on-chain. Nếu giá nằm trên giá vốn mạng lưới, phần lớn thị trường vẫn chưa lỗ trên diện rộng. Nếu còn dưới mức trung bình dài hạn, quá trình hấp thụ thiệt hại vẫn tiếp diễn.
Kết hợp với sự thay đổi nhóm người bán, có thể thấy đợt giảm tháng 2 không phải một “đường ranh quyết định”, mà là điểm nơi lực bán cưỡng bức gặp đủ lực mua đối ứng.
Trọng tâm không phải là thời điểm, mà là ai đã rời cuộc chơi
Chu kỳ này không phân bổ nỗi đau trong một cú sập duy nhất, mà theo hai bước: giai đoạn đi ngang làm cạn kiệt niềm tin, sau đó là cú giảm nhanh buộc nhiều nhóm phải chốt lỗ cùng lúc.
Vì vậy, yếu tố quan trọng không phải là đáy rơi vào tháng nào, mà là nhóm nhà đầu tư nào đã bị loại bỏ. Sau hai đợt bán tháo đầu hàng, phần lớn người bán biên đã rời thị trường.
Giai đoạn tiếp theo thường là quá trình tiêu hóa: áp lực lỗ thực hiện giảm dần, giá dao động quanh các vùng giá vốn, và khẩu vị rủi ro được xây dựng lại một cách từ từ. Hai đợt đầu hàng không đảm bảo giá sẽ bật tăng thẳng đứng, nhưng cho thấy những “tay yếu” đã rời thị trường và cấu trúc người nắm giữ đã thay đổi.
Thạch Sanh
