Nợ công Mỹ vượt 37,43 nghìn tỷ USD, lãi vay “ăn mòn” ngân sách

Tính đến tháng 9/2025, tổng nợ công của Mỹ đã vượt 37,43 nghìn tỷ USD – một con số lịch sử. Đáng chú ý, gần 1/4 mỗi đồng thuế mà chính phủ thu về hiện đang được dùng chỉ để trả lãi nợ.

Theo số liệu từ Bộ Tài chính Mỹ và Ủy ban Kinh tế Hỗn hợp, nợ quốc gia đã tăng thêm 2,09 nghìn tỷ USD chỉ trong vòng một năm. Riêng chi phí lãi vay cho năm tài khóa 2025 đã vượt 478 tỷ USD, tăng 17% so với năm trước.

Khoản chi khổng lồ này tương đương khoảng 23 xu cho mỗi 1 USD mà Sở Thuế vụ Mỹ (IRS) thu được, phản ánh sự gia tăng mạnh mẽ trong bối cảnh lãi suất toàn cầu trở lại mức bình thường sau nhiều năm nới lỏng định lượng.

Thuế quan: “Số lớn, tác động nhỏ”

Những năm gần đây, chính phủ Mỹ thu được nguồn thu kỷ lục từ thuế quan, đặc biệt sau khi áp đặt loạt thuế nhập khẩu mới dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Dự kiến các khoản thu này có thể giúp ngân khố tăng thêm 4 nghìn tỷ USD trong một thập kỷ, góp phần giảm bội chi. Tuy nhiên, so với tốc độ gia tăng chi phí lãi vay, khoản thuế quan này chỉ như “muối bỏ bể”.

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cũng cảnh báo rằng quy mô tăng thu từ thuế quan vẫn “rất khó dự đoán”. Công ty Eliant Capital dẫn chứng:

“Bất chấp nguồn thu từ thuế quan, thâm hụt ngân sách tháng 7 vẫn lên tới 291 tỷ USD. Mỹ chi 630 tỷ USD nhưng chỉ thu về 338 tỷ USD – nghĩa là cứ mỗi 1 USD chi tiêu thì phải vay 46 xu.”

“Không gì ngăn được đoàn tàu này”

Chuyên gia vĩ mô Lyn Alden đã phổ biến khái niệm “nothing stops this train” (không gì ngăn được đoàn tàu này), ám chỉ tình trạng nợ công của Mỹ.

Theo Alden, thâm hụt ngân sách kéo dài và chi tiêu không ngừng khiến cải cách tài khóa thực chất gần như là điều bất khả thi. Bà nhấn mạnh:

“Cấu trúc hiện tại khiến nợ công tăng vượt mức kiểm soát, hầu như không có cách nào dừng lại.”

Quỹ Peterson Foundation cho biết, lãi vay nay đã trở thành hạng mục chi lớn thứ ba của chính phủ liên bang, chỉ sau An sinh xã hội và Medicare. Tỷ trọng lãi vay trong tổng thu ngân sách dự kiến sẽ lên mức 18,4% vào cuối năm – cao nhất kể từ đầu thập niên 1990.

Trong bối cảnh chi phí lãi vay ngày càng “ăn mòn” ngân sách, còn các giải pháp truyền thống như tăng thuế quan hay cắt giảm chi tiêu không đủ hiệu quả, cuộc thảo luận về “hard money” (tiền cứng) ngày càng nóng lên.

Bitcoin và vàng: Nơi trú ẩn trong cơn bão tài khóa

Cả vàng và Bitcoin đang chứng kiến nhu cầu tăng mạnh như những tài sản trú ẩn thay thế trước áp lực nợ công và lạm phát.

Tính đến giữa tháng 9/2025, giá vàng đã lập đỉnh lịch sử mới, vượt 3.600 USD/ounce, tăng hơn 41% so với cùng kỳ năm trước. Một số nhà phân tích dự báo giá vàng có thể tiến tới 3.800 USD/ounce trước cuối năm, khi lo ngại thanh khoản toàn cầu tiếp tục gia tăng.

Bitcoin – thường được gọi là “vàng kỹ thuật số” – đang giao dịch quanh mức 115.000 – 118.000 USD, sau khi bật tăng từ đáy tháng 9 gần 108.000 USD. Dù biến động mạnh, nhiều chuyên gia, trong đó có Lyn Alden, tin rằng Bitcoin có thể đạt ít nhất 150.000 USD trong chu kỳ này.

Khi áp lực tài khóa ngày càng lớn, cả vàng và Bitcoin được nhìn nhận như công cụ bảo toàn giá trị quan trọng trong danh mục đầu tư, trong bối cảnh nợ công Mỹ đang trượt dốc không phanh.

Vương Tiễn