Những điểm rút ra chính
- Nhóm tài sản này đã đẩy kỳ vọng vượt quá giới hạn vào năm 2021; kể từ đó, định giá đã được điều chỉnh hợp lý và hiện nay phù hợp với các tài sản chất lượng
- Khi môi trường pháp lý tại Hoa Kỳ nới lỏng, các vấn đề về sự đồng thuận và thu nhận giá trị đối với token đã có bước chuyển biến rõ rệt, khiến token trở nên hấp dẫn hơn với nhà đầu tư
- Tăng trưởng trong nền kinh tế tiền điện tử đang dịch chuyển từ tính chu kỳ sang tăng trưởng bền vững, với ngành đã tạo ra nhiều ứng dụng thực tiễn có giá trị ngoài Bitcoin
- Các blockchain dẫn đầu đang củng cố vị thế tiêu chuẩn cho cả startup và doanh nghiệp, đồng thời là nơi quy tụ của nhiều doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất thế giới
- Khi tâm lý thị trường xuống mức thấp nhất sau bốn năm thị trường gấu đối với altcoin, cơ hội dài hạn đang bị định giá thấp đối với các dự án hàng đầu, trong khi rất ít nhà phân tích dự báo tăng trưởng theo cấp số nhân
- Dù các dự án hàng đầu có thể phát triển mạnh trong kỷ nguyên mới của nền kinh tế tiền điện tử, kỳ vọng ngày càng cao về hiệu quả thực thi và sự cạnh tranh gia tăng từ các doanh nghiệp sẽ loại bỏ những đối thủ yếu hơn
- Không có động lực nào mạnh mẽ bằng một ý tưởng đến đúng thời điểm, và nền kinh tế tiền điện tử chưa bao giờ mang lại cảm giác tất yếu như hiện nay
Nền kinh tế tiền điện tử đang trải qua giai đoạn chuyển mình lớn nhất mà tôi từng chứng kiến trong tám năm kể từ khi gia nhập ngành. Các tổ chức đang tích lũy coin, trong khi những người tiên phong cypherpunk đa dạng hóa tài sản. Doanh nghiệp chuẩn bị cho tăng trưởng theo đường cong S, còn những người bản địa mất động lực thì dần rút lui. Chính phủ đang dẫn dắt quá trình chuyển đổi tài chính toàn cầu sang nền tảng blockchain, trong khi nhà giao dịch ngắn hạn lo lắng về các đường kẻ trên biểu đồ. Thị trường mới nổi ăn mừng sự dân chủ hóa tài chính, còn những người hoài nghi tại Hoa Kỳ lại cho rằng tất cả chỉ là một sòng bạc.
Gần đây có nhiều bài viết so sánh nền kinh tế tiền điện tử hiện tại với các giai đoạn lịch sử. Những người lạc quan ví nó như thời kỳ internet hậu bong bóng dotcom, cho rằng thời kỳ đầu cơ đã qua và các “kẻ thắng cuộc” như Google, Amazon sẽ xuất hiện để bứt phá trên đường cong S. Những người bi quan lại ví nó như các thị trường mới nổi, điển hình là Trung Quốc những năm 2010, cho rằng thiếu bảo vệ nhà đầu tư và không có dòng vốn dài hạn sẽ khiến giá tài sản kém hiệu quả dù ngành vẫn phát triển mạnh.
Cả hai góc nhìn đều có phần đúng. Lịch sử luôn là người thầy tốt nhất cho nhà đầu tư, chỉ sau kinh nghiệm thực tế. Tuy nhiên, các phép so sánh chỉ mang tính tham khảo. Chúng ta cần hiểu nền kinh tế tiền điện tử trong bối cảnh kinh tế vĩ mô và công nghệ riêng biệt. Thị trường không phải là một thực thể đồng nhất — mà là tổng hòa của nhiều nhân vật và câu chuyện, vừa liên kết vừa độc lập.
Dưới đây là đánh giá tốt nhất của tôi về nơi chúng ta đã đi qua và hướng đi sắp tới.
Bạn có thể đọc bài luận đầy đủ trên website của chúng tôi.
Vòng xoay Nữ hoàng Đỏ
“Bây giờ, ở đây, bạn thấy đấy, bạn phải chạy hết sức mình mới giữ được vị trí hiện tại. Nếu muốn đến nơi khác, bạn phải chạy ít nhất gấp đôi!” – Lewis Carroll
Ở nhiều khía cạnh, kỳ vọng là yếu tố quyết định trong thị trường tài chính. Vượt qua kỳ vọng thì giá tăng. Không đạt được thì giá giảm. Theo thời gian, kỳ vọng di chuyển như con lắc, với lợi suất kỳ vọng thường có mối tương quan nghịch.
Năm 2021, nền kinh tế tiền điện tử đã đẩy kỳ vọng lên mức cao hơn nhiều so với nhận thức của đa số. Một số dấu hiệu rõ ràng, như các DeFi blue-chip giao dịch ở mức giá/doanh thu gấp 500 lần, hay thực tế có đến 8 nền tảng hợp đồng thông minh đạt vốn hóa trên 100 tỷ USD. Chưa kể đến làn sóng metaverse và NFT. Nhưng biểu đồ thể hiện rõ nhất điều này chính là tỷ lệ Bitcoin/Gold.
Dù đã đạt được nhiều tiến bộ, Bitcoin vẫn chưa xác lập đỉnh mới so với vàng kể từ năm 2021, thậm chí còn giảm giá so với thời điểm đó. Ai có thể nghĩ rằng tại “thủ phủ tiền điện tử” của Trump, sau sự kiện ra mắt ETF thành công nhất lịch sử, trong bối cảnh đồng USD bị phá giá có hệ thống, Bitcoin lại kém thành công hơn với vai trò “vàng số hóa” so với bốn năm trước?
Đối với các dự án khác, tình hình còn tệ hơn. Phần lớn các dự án bước vào chu kỳ này với nhiều vấn đề cấu trúc, khiến việc đối mặt với kỳ vọng cực đoan càng thêm khó khăn:
- Doanh thu của đa số dự án mang tính chu kỳ và phụ thuộc vào giá tài sản liên tục tăng
- Sự không chắc chắn về pháp lý cản trở sự tham gia của tổ chức và doanh nghiệp
- Cấu trúc sở hữu kép dẫn đến xung đột lợi ích giữa cổ đông nội bộ và nhà đầu tư token công khai
- Thực hành công bố thông tin kém tạo ra bất cân xứng thông tin giữa đội ngũ dự án và cộng đồng
- Thiếu khung định giá chung dẫn đến biến động quá mức và không có ngưỡng giá sàn cơ bản
Kết hợp các vấn đề trên đã khiến phần lớn token bị mất giá kéo dài, chỉ một số ít tiệm cận được mức đỉnh năm 2021. Tác động tâm lý là rất lớn, vì ít điều gì khiến con người nản lòng hơn việc nỗ lực mà không được đền đáp.
Sự thất vọng càng rõ rệt đối với các nhà đầu cơ và cơ hội nghĩ rằng crypto là con đường làm giàu dễ dàng nhất. Theo thời gian, điều này đã tạo ra tình trạng kiệt sức lan rộng trong toàn ngành.
Tuy nhiên, đây là sự phát triển lành mạnh. Những nỗ lực yếu kém không nên liên tục mang lại kết quả phi thường như trước đây, và giai đoạn trước năm 2022 khi các dự án “vaporware” vẫn có thể tạo ra tài sản khổng lồ rõ ràng là không bền vững.
Dù vậy, điểm sáng là các vấn đề trên đã được nhận diện rộng rãi và giá cả đã phản ánh thực tế đó. Hiện nay, rất ít người bản địa crypto còn quan tâm đến các luận điểm cơ bản dài hạn ngoài Bitcoin. Và sau bốn năm đau đớn, nhóm tài sản này đã có đủ điều kiện để bắt đầu tạo ra những bất ngờ tích cực trở lại.
Nền kinh tế tiền điện tử khai sáng
Như đã đề cập ở phần trước, nền kinh tế tiền điện tử bước vào chu kỳ này với nhiều vấn đề cấu trúc. Điều tích cực là giờ đây tất cả đều nhận ra điều này, và nhiều vấn đề đang dần trở thành quá khứ.
Trước hết, ngoài vai trò “vàng số hóa”, đã xuất hiện nhiều trường hợp ứng dụng cho thấy tăng trưởng cộng dồn, và còn nhiều lĩnh vực khác đang trong quá trình chuyển đổi. Trong vài năm gần đây, ngành đã tạo ra:
- Nền tảng internet ngang hàng cho phép người dùng giao dịch và thực thi hợp đồng mà không cần trung gian chính phủ hoặc doanh nghiệp
- Đồng USD kỹ thuật số có thể lưu trữ và chuyển giao ở bất cứ đâu có internet, mang lại tiền tệ giá rẻ và ổn định cho hàng tỷ người
- Sàn giao dịch phi tập trung cho phép bất kỳ ai, ở bất kỳ đâu, giao dịch tài sản hàng đầu toàn cầu thuộc mọi loại tài sản, 24/7, trên một nền tảng minh bạch duy nhất
- Các công cụ phái sinh mới như hợp đồng sự kiện và hợp đồng vĩnh viễn, cung cấp khả năng dự báo giá trị và phát hiện giá hiệu quả hơn cho xã hội
- Thị trường tài sản thế chấp toàn cầu, cho phép người dùng tiếp cận tín dụng không cần cấp phép thông qua hạ tầng minh bạch, tự động, giảm mạnh rủi ro đối tác
- Nền tảng phát hành tài sản dân chủ hóa, giúp cá nhân và tổ chức phát hành tài sản giao dịch công khai với chi phí chỉ bằng phần nhỏ của một cent
- Nền tảng gọi vốn mở, cho phép bất kỳ ai trên thế giới huy động vốn cho doanh nghiệp và vượt qua rào cản kinh tế địa phương
- Mạng lưới hạ tầng vật lý huy động vốn cộng đồng và phân phối vận hành cho các đơn vị độc lập, tạo ra hạ tầng linh hoạt và có khả năng mở rộng cao hơn
Đây chưa phải danh mục đầy đủ các ứng dụng giá trị mà ngành đã xây dựng. Tuy nhiên, vấn đề ở đây là nhiều ứng dụng này đã chứng minh được giá trị thực và tiếp tục tăng trưởng bất chấp biến động giá crypto.
Song song đó, mô hình song song cổ phiếu–token đang được điều chỉnh khi áp lực pháp lý giảm và các nhà sáng lập nhận ra chi phí của việc không đồng nhất lợi ích. Nhiều dự án hiện tại đang hợp nhất tài sản và doanh thu vào một token duy nhất, trong khi các dự án khác xác định rõ doanh thu on-chain thuộc về holder token, còn doanh thu off-chain thuộc về cổ đông. Thêm vào đó, thực hành công bố thông tin minh bạch đang được cải thiện nhờ các bên cung cấp dữ liệu thứ ba phát triển, giảm bất cân xứng thông tin và hỗ trợ phân tích hiệu quả hơn.
Đồng thời, đang hình thành sự đồng thuận về nguyên lý đơn giản đã được kiểm chứng: 99,9% tài sản cần tạo ra dòng tiền, còn các tài sản lưu trữ giá trị như BTC và ETH là ngoại lệ hiếm hoi. Khi ngày càng nhiều nhà đầu tư cơ bản tham gia, các khung giá trị này sẽ càng được củng cố, tạo ra sự hợp lý theo thời gian.
Thực tế, với đủ thời gian, ý tưởng về quyền sở hữu dòng tiền on-chain tự chủ có thể được xem là một bước tiến quy mô tương tự như quyền sở hữu tài sản số tự chủ. Bởi lẽ, trong lịch sử, chưa bao giờ bạn có thể nắm giữ tài sản số bearer và nhận thanh toán tự động mỗi khi một chương trình được sử dụng, ở bất kỳ đâu trên thế giới?
Trong bối cảnh này, các blockchain thắng cuộc đang nổi lên như nền tảng tiền tệ và tài chính của internet. Mỗi ngày trôi qua, hiệu ứng mạng lưới của Ethereum, Solana và Hyperliquid càng mạnh mẽ, được củng cố bởi hệ sinh thái tài sản, ứng dụng, doanh nghiệp và người dùng ngày càng lớn mạnh. Thiết kế phi tập trung và phân phối toàn cầu đã giúp các ứng dụng trên các nền tảng này trở thành một trong những doanh nghiệp tăng trưởng nhanh nhất thế giới, với hiệu suất sử dụng vốn và tốc độ doanh thu vượt trội. Về lâu dài, nhiều khả năng các nền tảng này sẽ trở thành nền tảng cho “siêu ứng dụng tài chính” mà hầu hết các công ty fintech hàng đầu đều đang cạnh tranh để giành thị phần.
Các ông lớn Phố Wall và Thung lũng Silicon cũng đang đẩy mạnh các sáng kiến blockchain trong bối cảnh này. Không tuần nào trôi qua mà không có loạt sản phẩm mới được công bố, từ token hóa đến stablecoin và nhiều lĩnh vực khác. Đáng chú ý, khác với các giai đoạn trước của nền kinh tế tiền điện tử, các sản phẩm này không còn là thử nghiệm mà là sản phẩm thương mại thực thụ, chủ yếu xây dựng trên blockchain công khai thay vì hệ thống riêng biệt.
Hoạt động này sẽ còn tăng tốc khi tác động trễ của thay đổi pháp lý tiếp tục lan tỏa trong các quý tới. Khi đã có khung pháp lý rõ ràng, doanh nghiệp và tổ chức có thể chuyển trọng tâm từ việc “liệu điều này có hợp pháp không?” sang cách blockchain có thể mở rộng doanh thu, giảm chi phí và phát triển mô hình kinh doanh mới.
Một trong những dấu hiệu đáng chú ý nhất về tình hình hiện tại là rất ít nhà phân tích dự báo tăng trưởng theo cấp số nhân. Nhiều đồng nghiệp của tôi ở cả phía bán và mua thậm chí không dám đưa ra dự báo tăng trưởng trên 20% mỗi năm vì sợ bị coi là quá lạc quan.
Sau khi định giá đã được điều chỉnh lại qua bốn năm đau đớn, điều quan trọng là bạn phải tự hỏi: Nếu mọi thứ thực sự tăng trưởng theo cấp số nhân thì sao? Nếu đã đến lúc chúng ta nên mơ lớn trở lại thì sao?
Vùng chạng vạng
“Thắp một ngọn nến là gieo một bóng tối” — Ursula LeGuin
Vào một ngày thu mát mẻ năm 2018, tôi ghé văn phòng giáo sư cũ trước một ngày làm việc căng thẳng ở ngân hàng đầu tư để trò chuyện về blockchain. Khi tôi ngồi xuống, ông kể cho tôi nghe về một cuộc đối thoại với một nhà quản lý quỹ phòng hộ cổ phiếu hoài nghi, người cho rằng crypto đang bước vào “mùa đông hạt nhân” và chỉ là giải pháp đi tìm vấn đề.
Sau khi cho tôi một bài học cấp tốc về gánh nặng nợ công không bền vững và sự sụp đổ niềm tin vào các định chế, cuối cùng ông nói với tôi điều ông từng nói với người hoài nghi: “Mười năm nữa, thế giới sẽ biết ơn vì chúng ta đã xây dựng hệ thống song song này.”
Dù chưa tròn mười năm, nhưng dự đoán đó đang trở nên sáng suốt, khi crypto ngày càng giống một ý tưởng đến đúng thời điểm.
Cũng với tinh thần đó, toàn bộ bài luận này nhằm nhấn mạnh rằng thế giới vẫn đang đánh giá thấp những gì đang được xây dựng ở đây. Và điều quan trọng nhất đối với tất cả chúng ta là cơ hội dài hạn đang bị định giá thấp đối với các dự án dẫn đầu.
Điểm then chốt là dù crypto có thể là tất yếu, nhưng đồng coin bạn yêu thích có thể sẽ về bằng không. Mặt trái của sự tất yếu là sự cạnh tranh ngày càng lớn, và áp lực thực thi chưa bao giờ cao như hiện nay. Khi các tổ chức và doanh nghiệp tôi đề cập trước đó gia nhập ngành, họ sẽ loại bỏ nhiều đối thủ yếu hơn. Điều này không có nghĩa họ sẽ thâu tóm tất cả và chiếm lấy công nghệ. Nhưng nó có nghĩa chỉ một số ít dự án bản địa sẽ trở thành người thắng lớn mà thế giới sẽ lấy làm trung tâm.
Ý ở đây cũng không phải là bi quan. 90% startup thất bại ở tất cả các lĩnh vực công nghệ mới nổi. Việc có thể xuất hiện nhiều thất bại công khai hơn trong những năm tới không nên khiến bạn mất đi cái nhìn tổng thể.
Hiếm có công nghệ nào phù hợp với tinh thần thời đại như crypto. Sự suy giảm niềm tin vào các định chế tại các xã hội phát triển, chi tiêu công không bền vững ở các nước G7, việc phá giá tiền tệ trắng trợn từ nhà phát hành tiền pháp định lớn nhất thế giới, xu thế phi toàn cầu hóa và phân mảnh trật tự quốc tế, khao khát ngày càng lớn về một hệ thống công bằng hơn. Khi phần mềm tiếp tục “ăn mòn thế giới” với AI là động lực mới nhất, và thế hệ trẻ thừa kế tài sản từ các thế hệ trước, không thời điểm nào thích hợp hơn để nền kinh tế tiền điện tử thoát khỏi “bong bóng nhỏ” của chính mình.
Dù nhiều nhà phân tích đánh giá giai đoạn này qua các khung lý thuyết kinh điển như chu kỳ thổi phồng Gartner hay giai đoạn “hậu cuồng nhiệt” của Carlota Perez, cho rằng lợi nhuận lớn nhất đã qua và phía sau chỉ còn là giai đoạn tiện ích nhàm chán, thực tế lại thú vị hơn nhiều.
Nền kinh tế tiền điện tử không phải là một thị trường đơn nhất cùng trưởng thành, mà là tập hợp các sản phẩm và doanh nghiệp di chuyển trên các đường cong tiếp nhận khác nhau. Quan trọng hơn, đầu cơ không biến mất khi một công nghệ bước vào giai đoạn tăng trưởng, mà chỉ biến động theo tâm lý và tốc độ đổi mới. Ai nói rằng thời kỳ đầu cơ đã kết thúc có lẽ chỉ là người mệt mỏi hoặc không hiểu lịch sử.
Hoài nghi là hợp lý, nhưng đừng bi quan. Chúng ta đang tái định hình tiền tệ, tài chính và cách các định chế kinh tế quan trọng nhất được vận hành. Việc này nên vừa thú vị, vừa đầy thách thức.
Nhiệm vụ của bạn là tìm cách tận dụng tốt nhất thực tế mới này, thay vì viết những chuỗi tweet bất tận lý giải vì sao mọi thứ đều thất bại.
Bởi vì giữa làn sương mù của sự vỡ mộng và bất định, cơ hội của cả đời người sẽ dành cho những ai dám đặt cược vào bình minh của kỷ nguyên mới, thay vì tiếc nuối hoàng hôn của kỷ nguyên cũ.
Lưu ý pháp lý quan trọng
Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không cấu thành lời khuyên đầu tư, đề nghị bán hoặc chào mời mua bất kỳ chứng khoán hoặc sản phẩm đầu tư nào. Mọi khoản đầu tư đều tiềm ẩn rủi ro, bao gồm khả năng mất vốn gốc. Kết quả trong quá khứ không phản ánh kết quả trong tương lai. Mọi tuyên bố dự báo hoặc ví dụ giả định đều tiềm ẩn rủi ro và bất định, không đảm bảo kết quả trong tương lai. Tài liệu này không thiết lập quan hệ tư vấn khách hàng. Tổ chức không chịu trách nhiệm về tính chính xác hoặc đầy đủ của thông tin từ bên thứ ba được trích dẫn. Các lời chứng thực hoặc ủng hộ, nếu có, tuân thủ quy định công bố của SEC về thù lao và xung đột lợi ích. Tổ chức lưu trữ hồ sơ để chứng minh mọi tuyên bố theo nghĩa vụ pháp lý. Toàn bộ nội dung được bảo hộ bởi luật sở hữu trí tuệ và không được sao chép hoặc phân phối lại khi chưa có phép.
Miễn trừ trách nhiệm:
- Bài viết này được đăng lại từ [RyanWatkins_]. Bản quyền thuộc về tác giả gốc [RyanWatkins_]. Nếu có ý kiến về việc đăng lại, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn để được xử lý kịp thời.
- Miễn trừ trách nhiệm: Quan điểm và ý kiến trong bài viết chỉ thuộc về tác giả, không cấu thành bất kỳ lời khuyên đầu tư nào.
- Bản dịch bài viết sang các ngôn ngữ khác do đội ngũ Gate Learn thực hiện. Trừ khi được đề cập, nghiêm cấm sao chép, phân phối hoặc đạo văn các bản dịch này.
