Tôi vẫn nhớ rất rõ lần đầu tiên nhận airdrop tiền mã hóa – cảm giác như mới hôm qua. Hồi đó là năm 2020, tôi còn đang mải mê với các nhiệm vụ bounty từ Bitcointalk thì một sáng thức dậy nhận được tin nhắn WhatsApp từ một người bạn.
“Bạn từng dùng Uniswap chưa?” – Tôi trả lời có, bạn tôi liền nói: “Vậy chắc bạn đã có 400 UNI có thể claim, giá hiện hơn 1.000 USD”, tôi lập tức vào Twitter của Uniswap tìm đường link claim, nhận xong bán ngay.
Đơn giản như vậy, tiền từ trên trời rơi xuống – không phải điền form, không cày role Discord, không mệt mỏi đóng góp gì thêm.
Chính khoảnh khắc ấy đã định hình hình dung của tôi về một airdrop đúng nghĩa: một phần thưởng bất ngờ chỉ vì trải nghiệm thứ mình thích, khác hẳn những gì đang diễn ra ngày nay.
Những giai đoạn đỉnh cao
Kế tiếp, tôi lại nhận được airdrop 1inch – bất kỳ ví nào từng được nhận UNI đều đủ điều kiện. Nhưng cú airdrop thật sự thay đổi cái nhìn của tôi về toàn bộ lĩnh vực này là lần được nhận dYdX.
Để nhận, tôi phải bridge ETH vào giao thức – phí thời điểm đó rất cao vì đa số L2 chỉ mới ở dạng whitepaper. Tôi làm vài giao dịch tạo volume, không quá phức tạp, sau đó bridge ra ngoài và nhận được khoản thưởng năm chữ số chỉ sau một ngày hoạt động.
Danh mục chạm đỉnh trên 20.000 USD, không giấu gì, tôi đã chốt lời khi mới giữa lộ trình – cũng bình thường thôi, bởi đó là “tiền rơi từ trên trời”.
Chính airdrop dYdX đã đem lại cho tôi khoản vốn lớn đầu tiên – tôi dùng nó để lao vào DeFi, săn lãi suất giữa “DeFi Summer”, còn nhớ lúc đó yield farming trên JuldSwap đều đều thu về khoảng 250 USD mỗi ngày – thật sự nhớ những ngày tháng ấy.
Thời kỳ đi xuống
Dĩ nhiên, kịch bản ấy đâu thể mãi lặp lại. Sau đó, tôi bắt đầu “farm” Scroll, còn trước đó đã nhận Arbitrum, OP, ZkSync – mà ZkSync là khởi đầu của chuỗi airdrop thất vọng.
Nhưng không thể quên Scroll – mọi kỳ vọng đều dồn vào đấy, dù đồng sáng lập Sandy từng lên tiếng kêu gọi “giảm kỳ vọng”.
Mọi người cứ thế đẩy kỳ vọng lên cao cho đến khi thất vọng kéo đến: airdrop ít đến mức hài hước, cả cộng đồng trên Twitter chuyển trạng thái sang tuyệt vọng ngay lập tức. Đợt airdrop ấy khiến tôi nhận ra mình không nên farm L2 nữa.
Thật ra nếu chỉ dừng lại ở đó thì cũng ổn, nhưng nỗi buồn thực sự là lúc nhận ra: từ nay trở đi, đây sẽ là “chuẩn mực mới”.
Đến hiện tại, thị trường airdrop thật sự xuống dốc, từ những phần thưởng bất ngờ đã biến thành ngành “farm Sybil” công nghiệp hóa.
Bạn dành cả tháng, thậm chí cả năm tương tác với các giao thức, bridge, cung cấp thanh khoản, đốt phí gas, vun đắp “sự trung thành”… chỉ để mong chờ phần thưởng nhỏ nhoi – nếu may mắn. Đỉnh điểm, còn có cả cổng đăng ký nhận airdrop mở 48 giờ, tôi nghĩ Sunrise là lý do khởi phát.
Và khi cuối cùng cũng nhận được, thì phần thưởng nhỏ đến mức chẳng bõ công sức, chi phí, phải chịu thêm lịch vesting cực kỳ khắc nghiệt. Tôi lại nhớ đến 0G Labs với lịch mở khóa kéo dài 48 tháng – bốn năm trời!
Bây giờ mỗi khi thấy tweet bàn về “airdrop alpha”, trong đầu tôi chỉ nghĩ: lại chuẩn bị nhận thêm… hạt lạc thôi.
Dự án và người dùng: Đôi bên cùng mệt mỏi
Thẳng thắn mà nói: gần đây, phần lớn người dùng đều vì quyền lợi cá nhân. Không ai dành cả giờ đồng hồ click hay đóng góp chỉ để “giữ gìn văn hóa cộng đồng” cả, tất cả đều vì phần thưởng.
Còn các dự án? Họ cần người dùng trung thành, đúng – nhưng họ cũng cần số liệu thật đẹp để trình các quỹ đầu tư. Số lượng người dùng, cộng đồng càng lớn càng giúp tăng định giá mỗi khi gửi pitch deck, và rốt cuộc thành một cuộc chiến “farm” giữa người dùng với nhà sáng lập.
Hệ quả là chẳng ai hài lòng: người dùng cảm thấy bị lợi dụng, đội ngũ dự án lại “méo mặt” về vấn đề giữ chân cộng đồng.
Airdrop nên là gì?
Nếu được quyền thiết kế lại airdrop, tôi sẽ quay về với phong cách Uniswap: không treo thưởng, không bảng xếp hạng, chỉ bất ngờ thưởng cho người dùng trung thành vào một ngày đẹp trời. Như vậy sẽ hạn chế Sybil farm quy mô lớn và giảm bớt kỳ vọng thái quá từ cộng đồng.
Hoặc như cách Sui đã làm: presale – mở bán trước với định giá công bằng, trao cơ hội mua vào thuận lợi cho các cống hiến sớm và người dùng đầu tiên.
Hiện nay, hai cái tên gần nhất với định hướng này là Cysic và Boundless, áp dụng hệ thống phân tầng, cấp bậc để thưởng bonus cho người dùng dựa trên mức độ đóng góp hoạt động trong hệ sinh thái.
Hoặc tốt hơn nữa, hủy luôn khái niệm airdrop, tập trung vào xây dựng sản phẩm thực sự hoạt động, hoàn thiện sản phẩm phù hợp thị trường và mô hình doanh thu bền vững – thay vì fork một ý tưởng ra 200 dự án giống nhau. Như vậy sẽ tốt cho crypto hơn nhiều.
Kết luận
Tình cảnh airdrop hiện nay thật sự đáng thất vọng – không đem lại lợi ích cho những ai thực sự cày cuốc, cũng không giúp dự án xây dựng cộng đồng chân thành.
Hệ quả là ai cũng thấy mình bị lợi dụng. Có lẽ giải pháp tốt hơn là dừng lại và tập trung xây dựng sản phẩm giúp tất cả mọi người đều hưởng lợi thật sự.
Lưu ý:
- Bài viết được đăng lại từ [OxTochi]. Bản quyền thuộc về tác giả gốc [OxTochi]. Nếu có thắc mắc về việc đăng lại, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn để được xử lý kịp thời.
- Miễn trừ trách nhiệm: Quan điểm và ý kiến trong bài viết này là của tác giả, không được xem là lời khuyên đầu tư.
- Bản dịch sang các ngôn ngữ khác do nhóm Gate Learn thực hiện. Trừ khi có thông báo khác, nghiêm cấm sao chép, phân phối hoặc đạo văn bản dịch.
