Davos năm nay thực sự là một nơi đầy thú vị.
Đây là nơi quy tụ những nhân vật hàng đầu trong ngành tiền điện tử, với sự góp mặt của Brian Armstrong, Jeremy Allaire, CZ và Larry Fink (người giờ cũng đã gia nhập cộng đồng này😆).
Dù chủ đề tiền điện tử được đặt ở vị trí trung tâm, nhưng điều thực sự gây chấn động toàn cầu lại là thông điệp rõ ràng từ chính quyền Trump về sự chuyển giao giai đoạn của trật tự thế giới.
Có hai bài phát biểu lớn tại Davos nhấn mạnh điều này. Đó là bài phát biểu “Chủ nghĩa toàn cầu đã thất bại” của Bộ trưởng Thương mại Hoa Kỳ Howard Lutnick, cùng phản hồi của Thủ tướng Canada Mark Carney: “Trật tự quốc tế dựa trên luật lệ đang bị đứt gãy, chứ không phải đang chuyển đổi.”
Trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và luật rừng
Từ sau Thế chiến II, cộng đồng quốc tế đã tạo dựng được một nền tảng trật tự và hợp tác nhất định. Liên Hợp Quốc, dù khá yếu về thực quyền, vẫn được tôn trọng và có vai trò nhất định trong các quyết định của các quốc gia.
“Luật pháp quốc tế” thực sự tồn tại, chủ yếu bởi vì chúng ta cùng tin vào nó. Chính sự đồng thuận của chúng ta đã khiến nó có ý nghĩa.
Chính quyền Donald Trump đã quyết định phá vỡ ảo tưởng chung này.
Trump cho rằng “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ” chỉ tồn tại vì Hoa Kỳ cho phép. Là quốc gia quyền lực nhất với quân đội mạnh nhất, Mỹ mới là bên kiến tạo ra “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ”, và với quan điểm “Nước Mỹ trên hết”, Trump không còn muốn hợp tác với phần còn lại của thế giới.
Theo Trump, như Lutnick đã phát biểu, mô hình này không còn phù hợp với lợi ích của nước Mỹ, nên chúng ta sẽ thay đổi hướng đi.
@ nic_carter
Nic Carter nhận định đúng – Nhà nước là thể chế tổ chức cao nhất mà nhân loại từng xây dựng. Trước thời quốc gia-dân tộc, tôn giáo và chế độ quân chủ là những mô hình tổ chức tối cao, và trước đó là phong kiến, bộ lạc.
Chúng ta từng cố gắng xây dựng các thiết chế tổ chức cao hơn thông qua “thỏa thuận chung” như Liên Hợp Quốc, nhưng những thể chế này tỏ ra rất yếu và ảnh hưởng hạn chế tới thế giới.
Thế là, đến năm 2026, Hoa Kỳ đã chấp nhận bỏ cuộc trong nỗ lực xây dựng các thiết chế tổ chức thống nhất cấp cao hơn, và tuyên bố sẽ tự bảo vệ lợi ích của mình.
Thực tế, các quốc gia bị cô lập như Nga và Iran lại phát triển nhờ một trật tự quốc tế yếu kém. Họ luôn vận hành theo luật sức mạnh, tận dụng sự yếu thế của “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ” để mở rộng ảnh hưởng và thực hiện các vi phạm nhân quyền mà Liên Hợp Quốc chỉ dám lên án.
Dù đáng tiếc khi chứng kiến các nỗ lực hợp tác toàn cầu bị gạt bỏ, ít ra giờ đây chúng ta có thể thẳng thắn rằng Nga và Trung Quốc vốn dĩ chưa từng tuân thủ các quy tắc này.
Và đây là thế giới mới của chúng ta:
Bitcoin, Ethereum và các giao thức tiền điện tử phi tập trung
Các giao thức tiền điện tử phi tập trung là những “thiết chế tổ chức cấp cao, có chủ quyền” mạnh mẽ mà mô hình “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ” không thể tạo ra.
Việc Donald Trump chia cắt cộng đồng quốc tế thống nhất chính là bối cảnh mà Ethereum ra đời để cân bằng lại.
Khi thế giới thống nhất tan rã thành các cường quốc khu vực, Ethereum lại tái thống nhất nó trên không gian mạng.
Những giao thức này không thực thi pháp luật hay bảo vệ người dân. Chúng không thay thế quốc gia-dân tộc. Tuy nhiên, chúng là một tầng phối hợp chủ quyền, hiện diện khắp toàn cầu để mọi người cùng kết nối.
Sức mạnh này thể hiện rõ trong cuộc trao đổi giữa Brian Armstrong và thống đốc ngân hàng trung ương Pháp. Vị thống đốc trung ương vẫn làm điều mà mọi ngân hàng trung ương thường làm: hiểu sai và đánh giá thấp Bitcoin, còn Brian đã chỉ ra rằng “Bitcoin không có nhà phát hành – nó là một giao thức phi tập trung…” và nhấn mạnh vai trò lớn nhất của Bitcoin trong việc thống nhất thế giới: “… [Bitcoin] thực sự là cơ chế kiểm soát trách nhiệm giải trình tối ưu đối với chi tiêu thâm hụt.”
Chúng ta sẽ không có “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ” nhờ sự phối hợp tự nguyện giữa các quốc gia-dân tộc. Nhưng liệu chúng ta có nhận được “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ” từ một giao thức internet phi tập trung dựa trên mật mã học và toán học?
Bitcoin vận hành bằng các mệnh đề “nếu-thì”. Điều này rất giống với “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ”. Ethereum chẳng phải cũng mở rộng nguyên tắc đó cho các hợp đồng thông minh Turing-complete hay sao?
Dù ngành tiền điện tử hiện tại đang chìm trong cảm xúc tiêu cực, tôi vẫn tin rằng chúng ta còn chưa khai thác hết tiềm năng của hợp đồng thông minh.
Vậy có thể chúng ta không nhận được “trật tự quốc tế dựa trên luật lệ” từ Liên Hợp Quốc.
Có thể chúng ta sẽ tìm thấy nó ở một nơi không ngờ tới.
Có thể chúng ta sẽ tìm thấy nó ở Ethereum.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm:
- Bài viết này được đăng lại từ [TrustlessState]. Mọi quyền tác giả thuộc về tác giả gốc [TrustlessState]. Nếu có ý kiến về việc đăng lại, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn để được xử lý kịp thời.
- Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Quan điểm và ý kiến trình bày trong bài viết này hoàn toàn thuộc về tác giả và không cấu thành bất kỳ lời khuyên đầu tư nào.
- Bản dịch bài viết sang các ngôn ngữ khác do đội ngũ Gate Learn thực hiện. Trừ khi được nêu rõ, việc sao chép, phân phối hoặc đạo văn các bài viết đã dịch đều bị nghiêm cấm.
