Chu kỳ thổi phồng xoay quanh OpenClaw / Claude Code đang gợi lại cho tôi ký ức về cơn sốt NFT.
Lại xuất hiện một công nghệ mới với tính ứng dụng thực tế, tạo sức lan tỏa về văn hóa và câu chuyện phù hợp với tinh thần thời đại. Như mọi công nghệ từng chinh phục trí tưởng tượng tập thể đúng thời điểm, nó đang đi qua “cỗ máy bóp méo” từng biến những JPEG hình khỉ thành loại tài sản trị giá 40 tỷ USD.
Mô hình lặp lại quen thuộc: Một đổi mới thực sự xuất hiện, người tiên phong khám phá giá trị thực, rồi lớp xã hội chiếm lĩnh - và cuộc thảo luận đột ngột tách khỏi bản thân công nghệ, chuyển sang vấn đề định vị.
Khẳng định “đây là tương lai” trở thành dấu hiệu thuộc nhóm nội bộ. Viết hướng dẫn, bình luận và thổi phồng giá trị hiện tại đều được xã hội tán thưởng. Những quan điểm được nhân lên nhanh hơn cả tốc độ phát triển công nghệ.
(Tôi cam kết sẽ có phần liên quan đến thị trường tài chính ở phía sau).
Cỗ máy nhận thức
X khiến tình hình thêm tệ. Mạng xã hội ngày càng được coi là lăng kính thực tế, và nó làm méo mó hình ảnh.
Những tiếng nói lớn nhất không đại diện cho số đông - họ đang thể hiện sự quả quyết trước một khán giả sẵn sàng thưởng cho điều đó. Mọi nền tảng lớn đều vận hành bằng sự tương tác, và sự tương tác lại thưởng cho những quan điểm cực đoan. “Điều này thú vị và hữu ích” thì không lan truyền được. Còn “Điều này thay đổi tất cả, công việc của bạn sẽ biến mất” thì lại được chú ý.
Hàng trăm tweet trích dẫn rằng “điều này thay đổi tất cả” không phải là tín hiệu, mà là tiếng vang. Tiếng vang bị nhầm lẫn thành sự đồng thuận, rồi bị nhầm lẫn thành sự thật, rồi lại bị nhầm lẫn thành luận điểm đầu tư.
Girard hẳn sẽ rất thích thú. Khi đủ nhiều người thể hiện niềm tin vào một kết quả, chính sự thể hiện đó lại bị nhầm lẫn thành bằng chứng cho kết quả ấy. Thời kỳ NFT đã chứng minh điều này rõ ràng. Người ta không thực sự muốn JPEG, họ muốn khao khát thứ mà mọi người khác cũng khao khát [1].
Điều gì là thực?
Những khả năng mới nhất của mô hình này thật đáng kinh ngạc - vượt xa NFT, vốn gần như chỉ có giá trị đầu cơ và tín hiệu văn hóa.
Tôi sử dụng các công cụ này hàng ngày. Chúng giúp tôi làm việc hiệu quả hơn một cách cụ thể, có thể đo lường. Các mô hình nền tảng thực sự ấn tượng, tốc độ cải tiến rất nhanh. Khi tôi so sánh những gì mình làm được với các công cụ này cách đây sáu tháng với hiện tại, sự khác biệt là rõ rệt.
Tiềm năng rộng lớn hơn là rất lớn. Lập trình, nghiên cứu, phân tích, viết lách với sự hỗ trợ của AI - đây không phải là các trường hợp ứng dụng giả định. Chúng đang diễn ra ngay lúc này, tạo ra giá trị thực cho những ai biết sử dụng hiệu quả.
Tôi không muốn trở thành người từng bác bỏ internet vào năm 1998. Đó không phải là điều tôi muốn nói. Tôi rất tin tưởng vào AI.
Vấn đề nằm ở mốc thời gian và khoảng cách giữa tiềm năng và thực tế hiện tại.
Điều gì chưa thực sự xảy ra
Không - Claude sẽ không tạo ra sự biến động xã hội ngay lập tức. Nó không đồng nghĩa con người không cần giao diện để quản lý công việc. Nó cũng không có nghĩa Anthropic đã chiến thắng trong cuộc chiến AI.
Hãy xem những quan điểm thổi phồng nhất thực chất yêu cầu bạn phải tin vào điều gì. Rằng phần mềm doanh nghiệp - hàng thập kỷ tích lũy quy trình, tích hợp, khung tuân thủ và kiến thức tổ chức - sẽ bị thay thế chỉ trong vài quý, không phải vài năm. Rằng giá bán theo số lượng người dùng sẽ biến mất chỉ sau một đêm. Rằng những công ty có doanh thu trên 10 tỷ USD và biên lợi nhuận gộp 80% sẽ biến mất chỉ vì một chatbot có thể viết hàm [2].
Dan Ives tại Wedbush đã nói thẳng:
“Các doanh nghiệp sẽ không hoàn toàn thay đổi hàng chục tỷ USD đầu tư hạ tầng phần mềm để chuyển sang Anthropic, OpenAI và các bên khác” [3]. Và Jensen Huang - người có lý do lớn nhất để thổi phồng sức mạnh đột phá của AI - đã gọi ý tưởng AI thay thế phần mềm là “điều phi lý nhất trên đời” [4].
Những người mạnh miệng tuyên bố “kết thúc cuộc chơi” (cảm ơn @ WillManidis với thuật ngữ đang phổ biến) lại là những người có nhiều lợi ích nhất khi bạn tin rằng điều đó đã xảy ra. Người theo dõi, hợp đồng tư vấn, đăng ký bản tin, lời mời hội nghị. Cấu trúc động lực thưởng cho những dự đoán táo bạo mà không cần chịu trách nhiệm về thời điểm.
Tấm gương thị trường
Điều khiến tôi chú ý là thị trường cũng đang mắc sai lầm tương tự nhưng ở phía đối diện.
Anthropic ra mắt plugin Claude Cowork ngày 30 tháng 01, và chỉ trong một tuần, 285 tỷ USD đã bốc hơi khỏi cổ phiếu phần mềm, dịch vụ tài chính và quản lý tài sản [5].
$IGV - quỹ ETF phần mềm - giảm 22% trong năm nay trong khi S&P lại tăng. 100 trên 110 cổ phiếu thành phần đều giảm giá. Chỉ số RSI xuống mức 16, thấp nhất kể từ tháng 09 năm 2001 [6].
Các quỹ phòng hộ đang bán khống mạnh cổ phiếu phần mềm và tiếp tục gia tăng vị thế [7]. Câu chuyện lan truyền: AI sẽ tiêu diệt SaaS. Mọi công ty phần mềm bán theo số lượng người dùng đều đứng trước nguy cơ phá sản.
Hoạt động bán ra diễn ra ồ ạt, không phân biệt. Các công ty có mức độ rủi ro khác biệt hoàn toàn trước sự gián đoạn từ AI đều bị xem là cùng một giao dịch [8].
Khi 100 trên 110 mã cổ phiếu trong chỉ số đều giảm, thị trường không còn phân tích nữa. Thị trường đang say sưa với câu chuyện.
Lưu ý: kể từ khi tôi bắt đầu viết bài này, quá trình phục hồi có thể đã khởi động.
Giữ lại giá trị thực
Hãy nhìn vào thực tế bên trong các công ty được cho là sẽ bị xóa sổ.
Salesforce tăng doanh thu Agentforce 330% so với cùng kỳ năm trước lên hơn 500 triệu USD doanh thu hàng năm và tạo ra 12,4 tỷ USD dòng tiền tự do. Tỷ lệ P/E dự phóng là 15 lần. Họ vừa đưa ra mục tiêu doanh thu 60 tỷ USD cho năm tài chính 2030 [9]. Đây không phải là một công ty bị AI gián đoạn - mà là một công ty đang xây dựng tầng giao hàng doanh nghiệp cho AI.
ServiceNow tăng doanh thu đăng ký 21%, mở rộng biên lợi nhuận hoạt động lên 31%, và phê duyệt chương trình mua lại cổ phiếu trị giá 5 tỷ USD. Bộ giải pháp AI Now Assist đạt 600 triệu USD giá trị hợp đồng hàng năm và họ đặt mục tiêu vượt 1 tỷ USD vào cuối năm [10]. Cổ phiếu giảm 50% so với mức đỉnh.
Những cái tên này có xứng đáng bị điều chỉnh nhẹ để phản ánh rủi ro? Có thể. Nhưng các nhà đầu tư thông minh đã bắt đầu định giá yếu tố này từ nhiều năm trước.
Như nhiều chuyên gia sáng suốt đã chỉ ra: đợt bán tháo này yêu cầu bạn phải đồng thời tin rằng chi tiêu vốn cho AI đang sụp đổ VÀ rằng AI đủ mạnh để tiêu diệt toàn bộ ngành phần mềm [11]. Hai điều đó không thể đúng cùng lúc. Hãy chọn một.
Phân định rủi ro thực sự
Có những công ty thực sự bị thay thế? Có.
Các giải pháp điểm chỉ thực hiện một quy trình chuẩn hóa rất dễ bị tổn thương. Nếu toàn bộ sản phẩm của bạn chỉ là lớp giao diện trên dữ liệu không độc quyền, bạn sẽ gặp vấn đề. LegalZoom giảm 20% - và với những cái tên như vậy, mối lo ngại có cơ sở hơn [12]. Khi một plugin AI có thể tự động hóa việc rà soát hợp đồng và xử lý NDA, giá trị của việc trả tiền cho nhà cung cấp truyền thống để thực hiện cùng chức năng sẽ ngày càng khó bảo vệ.
Nhưng các công ty có tích hợp sâu, dữ liệu độc quyền và vị thế nền tảng lại là câu chuyện hoàn toàn khác. Salesforce kết nối với mọi hệ thống công nghệ của các công ty Fortune 500. ServiceNow là hệ thống ghi nhận thông tin cho IT doanh nghiệp. Mô hình tính phí dựa trên mức độ sử dụng của Datadog đồng nghĩa càng nhiều hoạt động AI thì doanh thu giám sát càng tăng - tăng trưởng doanh thu ngoài AI của họ thực tế đã tăng tốc lên 20% so với cùng kỳ năm trước [13].
Bán tháo hạ tầng số chỉ vì “AI tiêu diệt phần mềm” cũng giống như bán tháo cổ phiếu thiết bị xây dựng chỉ vì các tòa nhà đang được xây lên.
Chúng ta từng trải qua điều này
Đợt sụt giảm SaaS năm 2022 là bài học rõ ràng. Ngành này giảm hơn 50%. Hệ số doanh thu dự phóng trung vị giảm từ 25 lần xuống 7 lần - thấp hơn cả mức trước COVID [14]. Lợi nhuận vẫn ổn suốt thời gian đó. Quá trình phục hồi rất mạnh mẽ - Nasdaq tăng 43% trong năm 2023. Nguyên nhân chủ yếu là cú sốc lãi suất chứ không phải sự suy yếu cơ bản.
Cơn hoảng loạn DeepSeek tháng 01 năm 2025 còn mới hơn. Nvidia lao dốc vì lo ngại các mô hình AI giá rẻ từ Trung Quốc sẽ khiến toàn bộ hạ tầng AI trở nên vô nghĩa. Nhưng rồi đã hồi phục hoàn toàn [15]. Nỗi sợ này về bản chất giống hệt hiện tại: một thông báo sản phẩm duy nhất làm dấy lên đánh giá lại cả ngành.
Nhiều chuyên gia so sánh trực tiếp tình hình hiện tại với giai đoạn đầu của bong bóng dot-com - công nghệ đi xuống trong khi hàng tiêu dùng, tiện ích và y tế lại tăng giá [16]. Nhưng điều đáng nói về bong bóng dot-com là: Amazon giảm 94% rồi trở thành một trong những công ty quan trọng nhất thế giới. Việc thị trường cố gắng định giá kết thúc cuộc chơi khi trận đấu mới đi được nửa chặng đã tạo ra một trong những cơ hội mua lớn nhất lịch sử.
Jim Reid tại Deutsche Bank đã nói rất thẳng thắn:
“Việc xác định ai thắng ai thua trong dài hạn ở giai đoạn này gần như là đoán mò” [17].
Tôi sẵn sàng đặt cược ông ấy đúng. Chính sự bất định đó - thừa nhận rằng chúng ta chưa biết sẽ ra sao - là lý do khiến việc bán tháo bừa bãi trở thành sai lầm.
Ngụy biện kết thúc cuộc chơi
Những người thổi phồng trên X và các nhà đầu tư hoảng loạn trên Wall Street đều mắc cùng một sai lầm ở hai cực đối lập.
Một nhóm khẳng định AI đã thắng, tương lai đã tới, mọi tổ chức và chức năng công việc sẽ bị viết lại từ bây giờ. Nhóm kia lại cho rằng AI đã tiêu diệt phần mềm, doanh thu định kỳ đã chết, 10 tỷ USD dòng tiền tự do cũng không còn ý nghĩa vì mô hình đã lỗi thời.
Cả hai đều nhảy vội đến kết thúc khi vẫn còn nhiều nước đi phía trước.
Khoảng cách giữa vị trí hiện tại và nơi công nghệ này đang hướng tới sẽ được lấp đầy bằng tiến trình lộn xộn, từng bước nhỏ, đặc thù từng công ty. Một số công ty phần mềm sẽ tích hợp AI và mạnh lên. Một vài cái tên sẽ thực sự bị thay thế. Phần lớn sẽ thích nghi - chậm rãi, không đều, theo cách chẳng đủ hấp dẫn để tweet.
Quỹ đạo thực tế sẽ biến động hơn và ít mang tính quyết định hơn so với cả sự thổi phồng lẫn hoảng loạn. Những người thành công từ đây sẽ là những ai chấp nhận sự mơ hồ đó thay vì cố bám vào một câu chuyện giải quyết quá sớm.
Những nhà vận hành xuất sắc luôn biết cách vượt qua.
Nguồn
[1] https://www.iep.utm.edu/girard/
[2] https://fortune.com/2026/02/04/why-saas-stocks-tech-selloff-freefall-like-deepseek-2025-overblown-paradox-irrational/
[3] https://www.cnbc.com/2026/02/06/ai-anthropic-tools-saas-software-stocks-selloff.html
[4] https://www.cnbc.com/2026/02/04/software-experiencing-most-exciting-moment-as-ai-fears-hammer-stocks.html
[5] https://finance.yahoo.com/news/us-software-stocks-hit-anthropic-154249835.html
[6] https://finance.yahoo.com/quote/IGV/
[7] https://www.axios.com/2026/02/07/ai-software-anthropic-losses-stock-market
[8] https://www.benzinga.com/markets/tech/26/02/50386984/software-sector-crash-ai-disruption-stocks-falling-the-most
[9] https://investor.salesforce.com/news/news-details/2025/Salesforce-Delivers-Record-Third-Quarter-Fiscal-2026-Results-Driven-by-Agentforce—Data-360/default.aspx
[10] https://futurumgroup.com/insights/servicenow-q4-fy-2025-earnings-highlight-ai-platform-momentum/
[11] https://fortune.com/2026/02/04/why-saas-stocks-tech-selloff-freefall-like-deepseek-2025-overblown-paradox-irrational/
[12] https://www.cnbc.com/2026/01/29/software-stocks-enter-bear-market-on-ai-disruption-fear-with-servicenow-plunging-11percent-thursday.html
[13] https://stockanalysis.com/stocks/ddog/statistics/
[14] https://www.meritechcapital.com/blog/2022-saas-crash
[15] https://www.cnbc.com/2025/01/27/nvidia-shares-fall-sharply-on-deepseek-fears.html
[16] https://fortune.com/2026/02/06/software-selloff-bubble-dotcom-era-deutsche-bank/
[17] https://fortune.com/2026/02/06/software-selloff-bubble-dotcom-era-deutsche-bank/
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm:
- Bài viết này được đăng lại từ [undrvalue]. Mọi bản quyền thuộc về tác giả gốc [undrvalue]. Nếu có ý kiến về việc đăng lại này, vui lòng liên hệ đội ngũ Gate Learn, chúng tôi sẽ xử lý kịp thời.
- Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Quan điểm và ý kiến trong bài viết này hoàn toàn thuộc về tác giả, không cấu thành bất kỳ lời khuyên đầu tư nào.
- Việc dịch bài viết sang các ngôn ngữ khác do đội ngũ Gate Learn thực hiện. Trừ khi có thông báo, việc sao chép, phân phối hoặc đạo văn các bài dịch bị nghiêm cấm.
