Cầu cung là công cụ chính để hiểu về biến động giá cổ phiếu và tài sản

Tại sao giá cổ phiếu tăng hoặc giảm? Câu trả lời nằm ở khái niệm Cầu và Cung, là những nguyên lý cơ bản của kinh tế học giúp giải thích sự biến động của giá trên thị trường. Nhà đầu tư hiểu rõ khái niệm này sẽ dự đoán được xu hướng giá trong tương lai và nắm bắt thời điểm mua bán chính xác hơn.

Cầu và Cung là gì

Cầu và Cung không chỉ là thuật ngữ kinh tế mà còn là động lực chính tạo ra cân bằng giá trên thị trường. Khi có Cầu (mong muốn mua) cao trong khi Cung (mong muốn bán) thấp, giá sẽ tăng lên. Ngược lại, khi Cung nhiều hơn Cầu, giá sẽ giảm xuống.

Hiểu về lực mua (Demand)

Cầu là mức độ mong muốn mua hàng hóa hoặc dịch vụ ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ đồ thị, sẽ xuất hiện đường cầu (Demand Curve) thể hiện mối quan hệ giữa giá và lượng cầu.

Nguyên tắc chính của cầu nói rằng khi giá tăng, nhu cầu mua sẽ giảm; khi giá giảm, nhu cầu mua sẽ tăng. Thay đổi về giá ảnh hưởng theo hai chiều: Ảnh hưởng thu nhập (khi giá giảm, người tiêu dùng có nhiều tiền hơn để mua hàng) và Ảnh hưởng thay thế (khi giá hàng hóa rẻ hơn, người tiêu dùng sẽ chọn mua hàng đó thay vì hàng khác đắt hơn).

Các yếu tố khác ảnh hưởng đến cầu ngoài giá gồm: thu nhập của người tiêu dùng, sở thích và mức độ hài lòng, số lượng người mua, dự đoán về giá trong tương lai, cùng các yếu tố bên ngoài như mùa vụ, chính sách nhà nước, công nghệ và niềm tin của người tiêu dùng.

Hiểu về lực cung (Supply)

Cung là mức độ mong muốn bán hàng hóa hoặc dịch vụ ở các mức giá khác nhau. Đồ thị sẽ có đường cung (Supply Curve) thể hiện lượng hàng mà người bán sẵn sàng cung cấp ở các mức giá khác nhau.

Nguyên tắc chính của cung là mối quan hệ cùng chiều với giá: khi giá cao, người bán sẵn sàng cung cấp nhiều hơn vì thấy cơ hội lợi nhuận; khi giá thấp, họ sẽ cung cấp ít hơn.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cung gồm: chi phí sản xuất, giá các sản phẩm thay thế mà nhà sản xuất có thể làm, số lượng đối thủ cạnh tranh, công nghệ sản xuất, dự đoán về giá trong tương lai, chính sách thuế, biến động tiền tệ và khả năng tiếp cận vốn.

Điểm cân bằng (Equilibrium)

Giá thị trường thực tế sẽ hình thành tại điểm giao nhau của đường cầu và đường cung, gọi là điểm cân bằng. Tại điểm này, lượng cung và cầu cân đối, giá ổn định vì:

• Nếu giá cao hơn điểm cân bằng, nhà bán sẽ cung cấp nhiều hơn, trong khi người mua mua ít lại, dẫn đến tồn kho và giá sẽ giảm xuống.
• Nếu giá thấp hơn điểm cân bằng, người mua muốn mua nhiều hơn, trong khi nhà bán giảm lượng cung, gây thiếu hàng và giá sẽ tăng trở lại.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cầu và cung trong thị trường tài chính

Trong thị trường cổ phiếu và tài sản tài chính, cầu và cung bị chi phối bởi các yếu tố phức tạp hơn.

Yếu tố về cầu

Các yếu tố vĩ mô như lãi suất, tăng trưởng kinh tế, lạm phát ảnh hưởng đến nhu cầu đầu tư. Khi lãi suất thấp, nhà đầu tư sẽ tìm kiếm lợi nhuận trong thị trường chứng khoán nhiều hơn.

Thanh khoản hệ thống càng nhiều tiền chảy vào thị trường, nhu cầu đầu tư vào các tài sản rủi ro càng tăng.

Niềm tin của nhà đầu tư dự đoán tích cực về kinh tế, lợi nhuận công ty hoặc chính trị sẽ thúc đẩy nhu cầu cổ phiếu, trong khi tin xấu sẽ làm giảm.

Yếu tố về cung

Quyết định của các công ty niêm yết như phát hành thêm cổ phiếu sẽ làm tăng cung, trong khi mua lại cổ phiếu sẽ giảm cung.

Việc đăng ký mới (IPO) các công ty mới sẽ làm tăng lượng chứng khoán trên thị trường.

Chính sách và quy định của thị trường chứng khoán ảnh hưởng đến lượng tài sản có thể phát hành.

Cách áp dụng cầu và cung để phân tích giá cổ phiếu

Nhà đầu tư có thể áp dụng nguyên lý này theo hai cách: phân tích cơ bản và phân tích kỹ thuật.

Phân tích cơ bản

Khi giá cổ phiếu tăng, thể hiện cầu hoặc lực mua mạnh. Trong phân tích cơ bản, điều này có thể xuất phát từ dự đoán tích cực về lợi nhuận công ty, tăng trưởng lợi nhuận hoặc nâng cao giá trị doanh nghiệp. Ngược lại, khi giá giảm, nhà đầu tư lo ngại về kết quả hoạt động trong tương lai.

Phân tích kỹ thuật

Nhà giao dịch sử dụng các công cụ để đo lường cầu và cung:

1) Đọc biểu đồ nến (Candle Stick Analysis)

• Nến xanh (đóng cửa > mở cửa) cho thấy lực mua thắng thế, xu hướng giá có thể tiếp tục tăng.
• Nến đỏ (đóng cửa < mở cửa) cho thấy lực bán thắng thế, giá có thể tiếp tục giảm.
• Doji (giá mở và đóng gần như bằng nhau) thể hiện sự cân bằng giữa mua và bán, giá có thể đi ngang.

2) Phân tích xu hướng (Market Trend)

• Nếu giá tạo đỉnh mới liên tục, cầu còn mạnh, giá có khả năng tiếp tục tăng.
• Nếu giá tạo đáy mới liên tục, cung còn mạnh, giá có khả năng giảm tiếp.
• Nếu giá dao động trong phạm vi hẹp, lực mua và bán cân bằng.

3) Hỗ trợ và kháng cự (Support & Resistance)

• Hỗ trợ là mức giá có nhiều cầu chờ mua, khi giá giảm đến đây sẽ có khả năng bật lên.
• Kháng cự là mức giá có nhiều cung chờ bán, khi giá tăng đến đây sẽ có khả năng đảo chiều giảm.

Sử dụng Zone Cầu và Cung để bắt điểm mua bán

Kỹ thuật Zone Cầu và Cung tổng hợp tất cả các ý tưởng trên, tìm điểm mất cân bằng rồi trở lại cân bằng mới.

Giao dịch đảo chiều

1) Zone Cầu – Drop Base Rally (DBR) - Tăng giá

Bắt đầu từ cung dư thừa, giá giảm mạnh (Drop), sau đó dừng lại (Base) khi lực bán yếu đi và lực mua tăng lên. Khi có tin tốt, giá vượt qua vùng này (Rally), nhà giao dịch mua tại điểm phá vỡ và đặt stop-loss dưới đáy.

2) Zone Cung – Rally Base Drop (RBD) - Giảm giá

Bắt đầu từ cầu dư thừa, giá tăng nhanh (Rally), rồi dừng lại (Base) khi lực mua yếu đi và lực bán tăng lên. Khi có tin xấu, giá phá xuống (Drop), nhà giao dịch bán tại điểm phá vỡ và đặt stop-loss trên đỉnh.

Giao dịch theo xu hướng

1) Zone Cầu – Rally Base Rally (RBR) - Xu hướng tăng tiếp tục

Giá tăng (Rally), dừng lại (Base), rồi tăng tiếp (Rally) khi có yếu tố tích cực.

2) Zone Cung – Drop Base Drop (DBD) - Xu hướng giảm tiếp tục

Giá giảm (Drop), dừng lại (Base), rồi giảm tiếp (Drop) khi có yếu tố tiêu cực.

Tóm lại

Cầu và Cung là nền tảng không thể thiếu để hiểu biến động giá trên thị trường. Dù phân tích cơ bản hay kỹ thuật, nhà đầu tư biết đọc tín hiệu cầu và cung sẽ có lợi thế trong dự đoán xu hướng và thời điểm mua bán. Việc thành thạo kỹ năng này đòi hỏi luyện tập liên tục, phân tích dữ liệu thực tế để hiểu rõ và ứng dụng hiệu quả.