Từ con số 0 bắt đầu làm chủ đầu tư ngoại tệ: Hướng dẫn chiến lược lợi nhuận và lựa chọn dành cho người mới bắt đầu

Trong thời đại toàn cầu hóa, nhiều người nhận thức được hạn chế của việc đầu tư bằng một loại tiền tệ duy nhất. Khi môi trường lãi suất thay đổi và tình hình kinh tế tiến triển, học cách đầu tư ngoại tệ đã trở thành kỹ năng cơ bản của nhà đầu tư hiện đại. Bài viết này sẽ hướng dẫn hệ thống cho người mới bắt đầu hiểu về thị trường ngoại tệ, nắm vững các nguyên tắc thực hành, và xây dựng khung kiến thức toàn diện về đầu tư ngoại tệ.

Các nhà đầu tư tại Đài Loan lâu nay đối mặt với thách thức lãi suất trong nước quá thấp, chính là lý do sức hút của đầu tư ngoại tệ. So với các loại tài sản khác, thị trường ngoại tệ mang lại cơ hội độc đáo — vừa có thể kiếm lợi từ chênh lệch lãi suất, vừa có thể tìm kiếm lợi nhuận từ biến động tỷ giá. Nhưng điều kiện tiên quyết là bạn phải có kiến thức đầy đủ về thị trường.

Bản chất của ngoại tệ và ngoại hối cùng cơ chế giao dịch

Nhiều người mới dễ nhầm lẫn giữa khái niệm “ngoại tệ” và “ngoại hối”, nhưng chúng thực sự có sự khác biệt quan trọng.

“Ngoại tệ” chỉ các loại tiền tệ nước ngoài khác ngoài tiền tệ của quốc gia mình, dù là tiền giấy, tiền xu hay dạng gửi tiết kiệm. Mục đích đầu tư ngoại tệ khá đơn giản — kiếm lợi từ biến động giá trị giữa các đồng tiền hoặc giữ các đồng tiền có lãi suất cao để nhận lãi.

“Ngoại hối” là khái niệm rộng hơn, chỉ các tài sản ngoại tệ của một quốc gia và các phương tiện thanh toán dùng trong thanh toán quốc tế. Bao gồm tiền gửi ngân hàng, trái phiếu chính phủ, chứng khoán thương mại, v.v. Nói cách khác, ngoại hối thể hiện tổng tài sản tài chính xuyên quốc gia của một quốc gia, còn ngoại tệ chỉ là phần tiền tệ trong đó.

Trong thực tế thị trường, giao dịch ngoại hối bao gồm nhiều cấp độ: giao dịch tiền giấy và tiền kim loại của nước ngoài, mua bán chứng chỉ tiền gửi (như giấy chứng nhận tiền gửi, séc), giao dịch chứng khoán định giá bằng ngoại tệ (trái phiếu, cổ phiếu), và các tài sản ngoại tệ khác. Trong đó, các nhà đầu tư cá nhân chủ yếu tập trung vào hai loại đầu tiên, là hình thức cơ bản của giao dịch ngoại hối.

Hai con đường tạo lợi nhuận qua giao dịch ngoại tệ: chênh lệch tỷ giá và chênh lệch lãi suất

Lý do ngoại tệ trở thành công cụ đầu tư là vì tiền tệ có đặc tính biến động giá trị. Lợi nhuận từ giao dịch ngoại tệ của nhà đầu tư đến từ hai hướng:

Con đường thứ nhất là chênh lệch tỷ giá — xuất phát từ sự biến động của tỷ giá giữa các đồng tiền khác nhau. Khi bạn dự đoán một đồng tiền sẽ tăng giá so với đồng khác, bạn mua vào đồng tiền đó; ngược lại, bán ra. Chìa khóa là nắm bắt thời điểm mua bán, mua ở mức thấp, bán ở mức cao, hoặc ngược lại để thu lợi từ chênh lệch. Ví dụ, nếu bạn mua USD với tỷ giá 33 TWD/USD, vài tháng sau USD tăng lên tỷ giá 35 TWD/USD, bạn có thể thu lợi từ chênh lệch này.

Con đường thứ hai là chênh lệch lãi suất — các quốc gia có mức lãi suất chuẩn khác nhau. Khi bạn giữ đồng tiền có lãi suất cao, ngân hàng hoặc quỹ tiền tệ sẽ trả lãi thêm cho bạn. Ví dụ: lãi suất gửi tiết kiệm tại Đài Loan khoảng 2%, trong khi tại Mỹ có thể lên tới 5%, chênh lệch 3% này chính là nguồn lợi nhuận tiềm năng.

Tuy nhiên, trong thực tế, hai con đường này thường hạn chế lẫn nhau. Nhà đầu tư có thể kiếm được lợi từ lãi suất cao, nhưng lại thua lỗ do biến động tỷ giá không thuận lợi — gọi là “kiếm lãi chênh lệch, thua lỗ chênh lệch tỷ giá”. Ví dụ, bạn mua tài sản USD vì lãi suất cao, nhưng tỷ giá USD giảm, khi quy đổi về TWD sẽ lỗ nhiều hơn lợi nhuận lãi suất. Do đó, trước khi vào lệnh, cần rõ mục tiêu của mình: là hướng tới thu nhập ổn định từ lãi suất hay lợi nhuận ngắn hạn từ biến động tỷ giá?

So sánh ba loại công cụ đầu tư ngoại tệ: gửi tiết kiệm, quỹ, giao dịch ký quỹ

Người đầu tư tại Đài Loan thường có ba cách chính tham gia đầu tư ngoại tệ, mỗi cách có đặc điểm rủi ro và lợi nhuận khác nhau.

Gửi tiết kiệm ngoại tệ là lựa chọn bảo thủ nhất. Người mới có thể mở tài khoản ngoại tệ tại ngân hàng (ví dụ Ngân hàng E.SUN), chỉ cần đủ 20 tuổi và giấy tờ hợp lệ. Ưu điểm là rủi ro cực thấp, lãi ổn định; nhược điểm là tính thanh khoản kém, muốn rút trước hạn sẽ bị trừ lãi. Ngoài ra, khi tỷ giá đạt điểm lý tưởng nhưng chưa đến hạn, không thể linh hoạt xử lý.

Quỹ ngoại tệ cung cấp tính linh hoạt cao hơn. So với gửi tiết kiệm “một mạch”, quỹ có thể mua bán bất cứ lúc nào, lợi nhuận nằm giữa tiền gửi có kỳ hạn và gửi không kỳ hạn. Nhà đầu tư dùng TWD mua quỹ, quỹ thay mặt đổi ngoại tệ và đầu tư vào các sản phẩm liên quan, lợi nhuận chủ yếu từ lãi và chênh lệch tỷ giá. Các loại phổ biến gồm quỹ thị trường tiền tệ (ví dụ Quỹ USD của UBS, phí quản lý khoảng 0.5%) và ETF tiền tệ (ví dụ Quỹ ETF USD của Yuanta, phí khoảng 0.6%). Quỹ phù hợp với nhà đầu tư cần duy trì tính thanh khoản cao.

Giao dịch ký quỹ ngoại hối là lựa chọn nâng cao, cũng rủi ro nhất. Giao dịch này dùng đòn bẩy (thường 50-200 lần), nhà đầu tư chỉ cần một khoản ký quỹ nhỏ để thực hiện giao dịch lớn. Ưu điểm gồm giao dịch 24/7 toàn cầu, T+0 (giao dịch trong ngày), yêu cầu thấp về điều kiện, đa dạng sản phẩm. Nhà đầu tư có thể giao dịch các cặp tiền tệ toàn cầu như EUR/USD, AUD/USD qua các nền tảng ngoại hối.

Tuy nhiên, đòn bẩy cao đi kèm rủi ro lớn. Cơ quan quản lý Úc ASIC khuyến nghị, đòn bẩy các cặp chính nên dưới 30 lần để tránh rủi ro quá mức. Giao dịch ký quỹ dễ gặp “bị cháy tài khoản” — khi thua lỗ đến mức nhất định, hệ thống sẽ tự động đóng vị thế. Vì vậy, việc đặt lệnh dừng lỗ và ý thức rủi ro là cực kỳ quan trọng.

Ưu điểm cốt lõi và các tình huống phù hợp của đầu tư ngoại tệ

Tại sao ngày càng nhiều người Đài Loan chuyển sang đầu tư ngoại tệ? Có vài lý do chính:

Chịu mức rủi ro thấp hơn. Mở tài khoản ngoại tệ chỉ cần đến ngân hàng hoặc dùng app tự mở, không phức tạp. Có tài khoản ngoại tệ rồi, có thể bắt đầu mua bán ngay.

Chống rủi ro tự nhiên. Nếu toàn bộ tài sản của bạn tính bằng TWD, khi đồng nội tệ mất giá, tổng tài sản sẽ giảm. Trong các xung đột như Nga-Ukraine, đồng hryvnia (UAH) gần như sụp đổ, còn rúp Nga (RUB) dù giữ tỷ giá nhưng thanh khoản cạn kiệt. Ngược lại, nhà đầu tư đa dạng hóa các đồng tiền có thể hạn chế rủi ro đơn lẻ.

Cấu trúc thị trường minh bạch hơn. Thị trường ngoại hối gồm hàng nghìn nhà tham gia toàn cầu, khó bị thao túng giá hơn so với thị trường chứng khoán.

Thời gian giao dịch linh hoạt. Thị trường ngoại hối hoạt động 24/7, nhà đầu tư có thể đóng lệnh bất cứ lúc nào khi thấy giá không thuận lợi, không cần chờ mở cửa như chứng khoán.

Phân loại và hướng lựa chọn các đồng tiền chính toàn cầu

Ngân hàng Đài Loan thường cung cấp 12 loại ngoại tệ chính để đầu tư: USD, AUD, CAD, HKD, GBP, CHF, JPY, EUR, NZD, SGD, ZAR, SEK.

Các đồng này dựa trên đặc điểm có thể phân thành 4 nhóm:

Tiền tệ chính sách chủ yếu chịu ảnh hưởng từ chính sách của ngân hàng trung ương, điển hình là USD và EUR. Tỷ giá của chúng phụ thuộc vào các chính sách như tăng lãi suất, nới lỏng định lượng. Khi ngân hàng thực hiện chính sách nới lỏng, tiền tệ thường mất giá; khi thắt chặt, tăng giá. Đầu tư vào tiền tệ chính sách cần theo dõi sát các cuộc họp và hướng dẫn chính sách của ngân hàng trung ương.

Tiền tệ trú ẩn an toàn gồm JPY và CHF, đặc điểm là ổn định về chính trị, ít thay đổi lãi suất. Được xem như “nơi trú ẩn” trong thời kỳ biến động thị trường hoặc suy thoái kinh tế. Một số nhà giao dịch còn dùng chiến lược chênh lệch lãi suất, vay đồng yên (lãi thấp) để đầu tư vào các tài sản có lãi cao hơn, rồi chờ thị trường ổn định lại để đổi về.

Tiền tệ hàng hóa liên quan nhiều đến giá các hàng hóa lớn, gồm AUD và CAD. Australia là nước xuất khẩu quặng sắt lớn nhất thế giới, khi giá quặng tăng, nhu cầu đổi sang AUD cũng tăng, đẩy tỷ giá lên. Trong giai đoạn 2021-2024, giá quặng sắt giảm, AUD cũng giảm theo. Loại tiền tệ này phù hợp cho người mới vì xu hướng rõ ràng, dễ dự đoán.

Tiền tệ thị trường mới nổi như nhân dân tệ, rand Nam Phi, đến từ các quốc gia đang phát triển. Chúng hấp dẫn vì lãi suất cao (chênh lệch lớn), nhưng rủi ro cũng cao: bất ổn chính trị, biến động tỷ giá mạnh, thanh khoản hạn chế. Rand Nam Phi có lãi suất cao nhất, nhưng chênh lệch giá mua bán lớn, ít được chấp nhận toàn cầu, cần cẩn trọng, không nên “kiếm lãi cao rồi thua lỗ vì tỷ giá”.

Khuyến nghị chọn lựa: người mới nên ưu tiên các đồng có tính thanh khoản cao, biến động ổn định như USD, EUR, AUD. Tiền tệ trú ẩn an toàn và hàng hóa có xu hướng ổn định, phù hợp để xây dựng danh mục đầu tư sơ cấp.

Triển vọng đầu tư ngoại tệ năm 2026 và đề xuất chọn cặp tiền phù hợp

Bước vào năm 2026, chính sách của các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ quyết định lợi nhuận từ đầu tư ngoại tệ.

Ngân hàng Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) bắt đầu chu kỳ giảm lãi suất từ tháng 9/2024, đến cuối năm giảm tổng cộng 100 điểm cơ bản. Đầu năm 2025, Fed giữ nguyên lãi suất, đến tháng 9 mới giảm thêm 25 điểm. Chu kỳ hạ lãi suất này ảnh hưởng sâu rộng đến thị trường ngoại hối toàn cầu.

Cuộc cạnh tranh USD và EUR: EUR/USD là cặp tiền giao dịch lớn nhất thế giới, liên quan đến hai nền kinh tế lớn. Ngân hàng trung ương châu Âu (ECB) duy trì chính sách ổn định trong 2025, lạc quan về tăng trưởng. Trong khi đó, Fed giảm lãi suất, lập trường của ECB khá hawkish, khiến EUR/USD tiếp tục tăng, đạt mức cao nhất 4 năm. Thị trường cho rằng chính sách của chính phủ Trump làm tăng bất ổn chính trị của USD, còn ECB độc lập hơn, nên EUR hấp dẫn hơn.

Cơ hội chênh lệch lãi suất USD/JPY: Đây là cặp tiền chính để chênh lệch lãi suất dài hạn. Ngân hàng Nhật Bản (BoJ) tạm dừng tăng lãi vào đầu 2025 do đánh giá tác động của thuế Mỹ, nhưng nhiều dự báo cuối năm sẽ tăng thêm 25 điểm. Sự phân kỳ chính sách giữa hai nước làm giảm chênh lệch lãi suất, trong ngắn hạn, tỷ giá JPY vẫn dao động.

Tương lai đồng Bảng Anh (GBP/USD): Sự tăng giá của GBP chủ yếu do USD yếu chứ không phải do nền kinh tế Anh cải thiện. Khi chính sách của Fed rõ ràng hơn, GBP có thể đối mặt với rủi ro định giá lại. Nền kinh tế Anh yếu, dự báo Ngân hàng Anh sẽ giảm lãi, nên xu hướng GBP trong thời gian tới dự kiến dao động trong biên độ.

Giá trị trú ẩn của CHF: USD/CHF phản ánh sức hấp dẫn của USD như tài sản trú ẩn. Từ 2025, khi Mỹ gặp khó khăn về thương mại và tài chính, CHF vì tính ổn định trung lập thu hút dòng vốn trú ẩn, tỷ giá tăng mạnh. Trong trung dài hạn, tăng trưởng Mỹ chậm lại, Fed giảm lãi, USD yếu đi sẽ hỗ trợ CHF.

Chiến lược lựa chọn: Hiện tại, nhà đầu tư mới nên chú ý đến EUR, JPY, AUD. EUR hưởng lợi từ chính sách ổn định, JPY cung cấp cơ hội chênh lệch lãi suất, AUD do liên quan hàng hóa có tín hiệu kỹ thuật rõ ràng.

Năm yếu tố ảnh hưởng đến biến động tỷ giá

Để thành công trong đầu tư ngoại tệ, việc hiểu các yếu tố kinh tế ảnh hưởng đến tỷ giá là rất quan trọng. Tỷ giá thể hiện tỷ lệ đổi tiền tệ này sang tiền tệ khác, phản ánh sức khỏe kinh tế của quốc gia đó, luôn biến động theo cung cầu hàng ngày.

Chênh lệch lạm phát: Các quốc gia có lạm phát thấp thường có đồng tiền mạnh hơn. Khi tốc độ tăng giá của một quốc gia thấp hơn các quốc gia khác, hàng hóa và dịch vụ của họ cạnh tranh hơn, nhu cầu quốc tế tăng, đẩy tỷ giá lên. Ngược lại, lạm phát cao khiến tiền mất giá.

Mức lãi suất: Ngân hàng tăng lãi suất thu hút dòng vốn ngoại, đẩy giá trị đồng tiền lên. Nhà đầu tư tìm kiếm lợi nhuận cao nhất, khi lãi suất của một quốc gia tăng, tài sản của họ hấp dẫn hơn, cầu ngoại tệ tăng.

Nợ chính phủ: Nước có nợ cao thường ít hấp dẫn hơn. Nhà đầu tư lo ngại rủi ro vỡ nợ, bán tháo trái phiếu, làm giảm tỷ giá. Ngược lại, quốc gia nợ thấp có đồng tiền ổn định hơn.

Thay đổi điều kiện thương mại: Khi xuất khẩu tăng giá nhanh hơn nhập khẩu, thu nhập quốc gia tăng, cầu ngoại tệ tăng, tỷ giá lên. Các quốc gia xuất khẩu hàng hóa lớn như quặng sắt, dầu mỏ đặc biệt bị ảnh hưởng.

Ổn định chính trị: Môi trường chính trị ổn định, chính sách rõ ràng tạo niềm tin, thu hút vốn đầu tư, làm tăng giá trị đồng tiền. Chính trị bất ổn gây rút vốn, tỷ giá giảm.

Các bước thực hành đầu tư ngoại tệ cho người mới

Sau khi hiểu lý thuyết, thực hành là yếu tố quyết định. Đầu tư ngoại tệ cũng theo nguyên tắc “mua thấp bán cao”, nhưng đặc thù là hỗ trợ giao dịch hai chiều.

Nguyên tắc “mua thấp bán cao”: Khi giá tiền tệ thấp, mua vào, chờ giá tăng rồi bán ra để thu lợi. Ví dụ, dự đoán EUR tăng giá, mua EUR/USD; ngược lại, bán ra khi dự đoán giảm.

Nguyên tắc “bán cao mua thấp” (bán khống): Chỉ áp dụng khi thị trường hỗ trợ giao dịch hai chiều. Khi dự đoán EUR/USD giảm, bạn có thể bán ra. Nếu đúng, giá giảm, bạn mua vào giá thấp hơn, thu lợi. Tính linh hoạt này là ưu điểm của thị trường ngoại hối so với chứng khoán.

Quy trình cụ thể gồm 4 bước:

1. Chọn đối tượng và phân tích cơ bản: Hiểu các yếu tố như chính sách của hai quốc gia, xu hướng lãi suất, biến động hàng hóa chính liên quan để quyết định mua hay bán. Ví dụ, dự đoán Fed giảm lãi suất, BoJ giữ nguyên, có thể mua vào JPY/USD.

2. Xây dựng chiến lược giao dịch hợp lý: Dựa trên khả năng rủi ro, kinh nghiệm, xác định điểm vào, điểm thoát, dừng lỗ, chốt lời. Dừng lỗ giúp hạn chế thua lỗ lớn.

3. Duy trì tâm lý ổn định: Thị trường biến động không thể tránh khỏi, quan trọng là không để cảm xúc chi phối quyết định. Nhiều người mới bán tháo khi lỗ nhỏ hoặc thoát sớm khi lợi nhuận chưa đạt.

4. Chọn nền tảng giao dịch phù hợp: Nền tảng cần an toàn, phí thấp, công cụ hỗ trợ tốt, đa dạng sản phẩm, tốc độ xử lý nhanh. Nhiều nền tảng cung cấp tài khoản demo để luyện tập trước khi giao dịch thật.

Các nguyên tắc quản lý rủi ro và lưu ý cho nhà đầu tư ngoại tệ

Dù có nhiều cơ hội, quản lý rủi ro là yếu tố quyết định thành công.

Nguyên tắc 1: Chỉ đầu tư vào các đồng tiền bạn hiểu rõ. Thị trường có nhiều loại tiền tệ, nhưng tập trung vào các đồng chính như USD, EUR, JPY để dễ phân tích, tránh rủi ro từ các đồng nhỏ, ít thanh khoản.

Nguyên tắc 2: Liên tục theo dõi các yếu tố ảnh hưởng tỷ giá. Chính trị, kinh tế, tin tức tác động mạnh đến tỷ giá. Nên theo dõi các nguồn tin uy tín như CNBC, Bloomberg, Yahoo Finance, Investing để cập nhật.

Nguyên tắc 3: Phân tán danh mục để giảm rủi ro. Không bỏ tất cả vào một đồng tiền, ví dụ cùng lúc giữ USD gửi tiết kiệm và quỹ AUD, tạo sự đa dạng, giảm thiểu rủi ro hàng ngày.

Nguyên tắc 4: Sử dụng lệnh dừng lỗ và chốt lời. Thiết lập mức dừng lỗ để tự động thoát khi thua lỗ đến mức giới hạn, chốt lời để bảo toàn lợi nhuận khi đạt mục tiêu. Ví dụ, khi mua vào, đặt stop-loss dưới mức thấp trước đó, khi giá xuống dưới sẽ tự thoát.

Nguyên tắc 5: Chọn thời điểm vào lệnh phù hợp. Tránh mua đuổi giá cao hoặc bán tháo giá thấp. Nên chờ xu hướng rõ ràng hình thành, thường cần ít nhất 5 phút hoặc dài hơn để xác nhận. Các nhà giao dịch có thể dựa vào biểu đồ 30 phút, 2 giờ để xác định điểm vào.

Tất cả lý thuyết đều cần thực hành để kiểm nghiệm. Sử dụng tài khoản demo của nền tảng để luyện tập, thử nghiệm chiến lược, đánh giá khả năng quản lý rủi ro, rồi mới chuyển sang giao dịch thật khi đã tự tin. Đây là con đường tất yếu để trở thành nhà đầu tư ngoại tệ thành công.